Una Percentuale di Amore

1.    Tul dawn l-aħħar jiem irnexxieli nlaħħaq ma’ ktieb li kont xtrajt.  Wara li kont smajt lill-Papa Franġisku jfaħħarha, iddeċidejt nixtri żewġ kotba ta’ Dorothy Day.  Wieħed, li qrajt, bl-isem “Loaves and Fishes”, u l-ieħor “The Long Loneliness”, li għadni rrid naqra.  Din il-mara biddlet lilha nnifisha u magħna lil diversi bnedmin oħra.  Ikkonvertiet għall-Kattoliċeżimu f’mumenti diffiċli f’ħajjitha.  Għamlet il-ħajja tgħix mal-oħrajn.  Hija, flimkien ma’ diversi oħra, ispirata inizjalment minn Peter Maurin (bniedem mimli b’ideat u li kont qrajt dwaru qabel), kienet tassigura l-ikliet b’xejn lil dawk li ma kellhomx, issib fejn jorqdu għal diversi.  Mimlija b’ideat paċifisti u favur il-ħidma soċjali tal-Knisja, kienet tassigura l-pubblikazzjoni ta’ gazzetta influwenti: “The Catholic Worker”.

2.    Forsi x-xahar ta’ Novembru huwa marbut iktar magħha proprj għax twieldet fit-8 ta’ Novembru 1897, u mietet fid-29 ta’ Novembru 1980.  Forsi wkoll ħaqqha artiklu sħiħ, għax wettqet ferm iktar, u għandu jingħad ukoll li hemm ukoll proċess ta’ beatifikazzjoni għaddej.  Imma llum ser nillimita ruħi għal din is-silta li ġejja.  Waħda li sibt u qed nirriproduċi għall-ġieħ tas-saċerdoti sodi u tajba li dejjem kellna.  Iktar u iktar f’dan iż-żmien li qed jiġu attakkati inġustament u mqegħda f’keffa waħda.  Il-Knisja għandha wirt twil, u b’saħħtu, ta’ bnedmin li ddedikaw ħajjithom għall-oħrajn.  Day, li kienet oriġinarjament viċin il-komuniżmu u l-anarkiżmu, kelljha l-kuraġġ u l-onestà li tiċċertifika dan.  Proprju għax hi, li għexet għall-oħrajn, kienet tifhem iktar lil dawk li għexu bħalha.

3.    Fil-kapitolu “Spiritual Advisors” tal-ktieb li semmejt “Loaves and Fishes” tgħid hekk: “Father McSorley was extraordinary, yet at the same time he was like thousands of other priests throughout the country, intent on their spiritual job.  They were bogged down, perhaps, in temporal concerns, such as building schools and churches, but they were also the firm, strong timber and the solid stones in the building which is the Church.  They never criticized others, although they did lay down strong and clear principles which by implication might be considered criticism.  They encouraged the best there was in you and were silent about what they could not remedy.  Above all, they left laymen the concerns of laymen.”

4.    Iċċitajt din is-silta proprju għax hija xhieda ħajja u veritiera ta’ dak li kienet ir-realtà fi żmienha.  Iktar u iktar għax laqtitni direttament meta stqarret hekk: “... they were also the firm, strong timber and the solid stones in the building which is the Church”.  Kemm dan għadu u jibqa’ veru nixhduh aħna.  Dan, iktar u iktar irid jingħad f’kuntest fejn qegħda ssir kampanja medjatika li fiha ħidmet dawn il-bnedmin u diversi qed tipprova tiġi oskurata minħabba d-dnubiet mortali ta’ oħrajn.  Huwa għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, li hu tajjeb li wieħed iġib il-pożizzjoni lura fil-kuntest.  Għandna nagħtu ġieħ mill-ġdid lid-diversi li ddedikaw ħajjithom għall-proxxmu.  U, fl-istess ħin, nifirħu li kien hemm tant eżempji tajba li nistgħu nsegwu llum.

5.    Ngħid iktar dan fid-dawl ta’ dak li qal il-Papa Franġisku l-Ħadd li għadda, 14 ta’ Ottubru 2018, waqt li rajna lill-Papa Pawlu VI u l-Isqof Oscar Romero jiġu dikjarati qaddisin.  Issa jridu jingħadu, f’dan il-kuntest, żewġ punti għalija importanti.  L-ewwel: il-Knisja Kattolika ma tiqafx f’ħidmietha, ma tiqafx taħdem, issofri u tħobb.  Fuq kollox, li tassigura li tiddikjara bnedmin li għexu fi żmienna, u f’kull wieħed, qaddisin.  It-tieni: li l-Papa Franġisku kull ġurnata jitkellem, jgħallem u jispjega.  Biss, mhux kull ma jgħid, sfortunatament, jiġi rappurtat.  Ħafna minn dan qiegħed jintilef.

6.    F’dik il-ġurnata, il-Papa Franġisku tkellem fuq kull wieħed minn dawn il-qaddisin, imma preċiżament, fuq Pawlu VI qal hekk: “Ha testimoniato in modo appassionato la bellezza e la gioia di seguire Gesù totalmente”.  Kien xhud appassjonat tal-isbuħija u tal-ferħ li wieħed isegwi totalment lil Sidna Ġesù Kristu.  Huwa kompla u żied id-doża meta qal: “I santi invece hanno fatto la scelta di mettere Gesù al centro della loro vita, Gesù è radicale.  Egli da tutto e chiede tutto.  Gesù non si accontenta di una percentuale di amore”.  Il-qaddisin għamlu l-għażla li jqegħdu lil Sidna Ġesù Kristu fiċ-ċentru tal-ħajja tagħhom, Ġesù huwa radikali.  Huwa jagħti kollox u jitlob kollox.  Ġesù ma jikkuntentax ruħu b’parti mill-imħabba tagħna.”

7.    F’dik it-triq ta’ mħabba ma jiġux imfaħħra, anzi, kif nafu, imkasbra.  Kif nafu, Oscar Romero nqatel waqt li kien qiegħed jiċċelebra l-quddies.  Fl-ogħla mument fil-ħajja reliġjuża.  Imma, wara mewtu, kien hemm min ipprova jnaqqaslu l-ġieħ.  Kien hemm min immalafamah, ikkritikah u qal li dak li kien qiegħed jippriedka u jgħix ma kinux fil-linja tal-Knisja.  Ħajtu ġiet eżaminata minn diversi angoli wara l-martirju li għadda minnu, u nstab li kien ħajja dedikata għall-oħrajn.  Is-saċerdtoti, ir-reliġjużi f’pajjiżna huma dawn il-bnedmin.  Persuni li jħabirku għall-oħraij.  Jissagrifikaw lilhom infushom.  Preparati jiċċaħħadu minn kollox.  Proprju għalhekk li nifhmu iktar kemm għandna wirt uniku fiċ-ċiviltà tagħna, speċjalment dik f’pajjiżna.

Biex Niċċelebraw.

1.    Wasalna fl-aħħar ta’ sena li għaddiet minn fuq wiċċ id-dinja.  Il-bnedmin li għexu fiha u tulha jistgħu jgħidu dak li għaddew minnu.  Dak li huma ġarrbu fit-triq li għandhom quddiemhom.  Dawk li għaddew minn diffikultajiet kbar.  Dawk li missew ma’ mard gravi, li kienu viċin il-mewt, li raw lil ħaddieħor ibati u jitlaq f’dinja oħra.  Dawk li jfittxu fil-ħajja.  Ifittxu s-sewwa, il-verità u l-għerf tal-ħajja.  Ifittxu għal rashom u jitolbu l-għajnuna varja mingħand l-oħrajn.  Mingħand dawk l-esperjenzi umani li jġarrbu, biex jippruvaw jifhmu dak li għaddej minn fuqhom.  Hemm min f’dan joqgħod pass lura, jaqta’ qalbu u min ikompli jfittex.

Leħen is-sewwa

2.    Nara f’dan diversi li jirrifjutaw li jiċċelebraw dawn il-festi fl-artifiċjalità.  Jirrifjutaw li jitilfu mill-messaġġ kbir li l-Milied u l-jiem ta’ qabel u ta’ wara jagħti.  Jagħti, jum wara l-ieħor, fis-sustanza li ħaqqha.  Fil-messaġġ tal-valuri li dan iż-żmien jirrappreżenta.  Ningħaqad ma’ dawk li jridu u jibqgħu determinati li l-Jum tat-Twelid ta’ Sidna Ġesù Kristu ma jittrasformax ruħu f’festa bla ruħ.  Ċelebrazzjoni mingħajr sens jew direzzjoni.  Sempliċement waqfien, divertiment, ħbieb u mistrieħ mingħajr il-boxxla vera umana.  Hemm impenn intellettwali.  Hemm, nittama dejjem, iktar għarfien li jekk dan jintilef, nitilfu s-sustanza tagħna stess.

Mingħajr diskors

3.    Għandna dmir li nħeġġu għall-għemil it-tajjeb.  Iktar u iktar f’soċjetà fejn, biċċa biċċa, fin-nuqqas ta’ vuċijiet akbar għas-sewwa, dak li huwa tajjeb qed jitlef mill-valur intrinsiku tiegħu.  Qed naġixxu mingħajr ma nagħrfu biżżejjed l-iskop tal-ħidma tagħna.  Anke jekk inkunu ġenerużi, altruwisti u nwettqu opri ta’ karità, bil-proċess li qegħdin fih qed nitilfu l-valur li dan fih, ma’ min inwettquh u għalina stess.  F’soċjetà li qegħda tiġi mħajra iktar lejn il-materjaliżmu.  F’waħda li kull ma nwettqu u għandna rridu nittrasformaw f’termini ekonomiċi.  Irridu nagħtuh valur mhux f’dak li hu verament, imma jekk huwiex rilevanti għalina mill-aspett monetarju.

Fid-dlam

4.    Qegħdin anki f’din il-pożizzjoni fl-istituzzjonijiet demokratiċi.  Għandna, f’aġendi varji, il-bżonn li nipproteġu d-drittijiet fundamentli tal-bniedem, il-bżonn li kull persuna titħalla tgħix fil-libertà, li kull persuna jkollha d-dritt li tivvota u li tesprimi l-opinjoni tagħha.  Hemm elenku twil li nisimgħu u drabi naraw dimostrazzjonijiet dwarhom.  Hemm insistenza fuq dawn il-miri.  Fi proċess fejn waqt li dan ikun qed isir, ikun qed jiġi abbandunat l-ispirtu oriġinali li mexxa dan kollu.  Is-sistema demokratika li għandna hija mibnija u bażata fuq il-valuri Nsara.  Kienu huma li tawhom id-dimensjoni partikolari tagħhom.  Li tawhom saħħa.  Li daħħluhom f’diversi kostituzzjonijiet u liġijiet.  Prinċipji uniċi u li jirbħu ż-żmien.  Huma l-pedament li nfluwenza dak li tlaqna minnu.  Illum dan qed jiġi abbandunat, fejn wassalna lilna nfusna fil-pożizzjoni li nippriedkaw esternament mingħajr ma nġorru magħna, internament, l-iskop u s-sens sħiħ ta’ dawn il-pilastri.

Il-boxxla

5.    Hawn mewġa ġdida ta’ materjaliżmu.  Hawn mewġa ta’ influwenzi soċjali u politiċi li huma mwielda taħt ismijiet ġodda.  Tabelli differenti ta’ forom strambi ta’ identità.  Fejn dawk li f’sekli oħra l-istoriċi kienu jsejħu “l-barbari” qed jerġgħu jidhru.  Meta tara dak li seħħ ftit jiem ilu f’partita sempliċi tal-ballun ġewwa l-Italja bejn l-Inter u n-Napoli.  Meta tikkonsidra dak li seħħ waqt il-partita, fejn bniedem ġie insulentat kontinwament għax ġej minn kontinent differenti.  Meta tikkunsidra l-vjolenza qawwija li seħħet wara u qabel il-partita.  Meta tiftakar li f’Ruma antika, parti determinanti mill-ħajja soċjali kienu dawn il-forom koroh ta’ “spettaklu” tifhem li qed immorru lura.  Hemm tifhem li fl-għeruq tagħna qed nitilfu mis-sens u s-sustanza li jagħmilna poplu ċivilizzat u Ewropew.

Nikkumbattu

6.    L-insistenza tagħna lejn is-sewwa, lejn il-valuri Nsara mhix kwistjoni unika ta’ identità, nittama ta’ identità nazzjonali, imma fuq kollox ta’ ċiviltà.  Għax hemm proċess li fih, kull darba li nitilfu mis-sustanza tal-ħajja u mmorru lejn il-materjaliżmu varju, nkunu qed nitilfu  Nitilfu mhux darba, imma fi proċess ta’ trasformazzjoni negattiva ta’ dak li huwa verament il-bniedem.  Anzi, forsi aħjar, dak li l-bniedem għandu dmir li jibqa’ jinsisti li jkun, u ma jintilifx f’dak li ser iwasslu biex isir dak li jistħi minnu.  Min ħa sehem f’Milan f’dan kollu huwa, volontarjament jew le, il-prodott ta’ dan il-proċess.   Proprju għalhekk li f’dawn il-jiem għandna ninsistul iktar li napprezzaw dak li aħna.  Ninsistu li ma nitilfux dak li aħna.

Awguri

7.      Mill-qalb nawguralkom ilkoll is-Sena t-Tajba, waħda mimlija għerf u tfittxija tas-sewwa, b’mod speċjali lilek, Sur Editur, u lill-ħaddiema kollha tagħna.

   

Il-Milied ma jinxtarax

1.    Ftit jiem oħra u niċċelebraw il-festa mill-isbaħ tal-Milied.  Niċċelebraw fil-ferħ li fih niftakru u nieħdu sehem fit-twelid ta’ Sidna Ġesù Kristu magħna.  Hawn min jingħaqad mal-oħrajn f’ikliet sempliċi jew interminabbli.  Hawn min ser jiekol waħdu.  Hawn min se jkum fis-solitudni fiżika tiegħu u min f’dik morali, f’min ikun maqtughħ fil-ħajja u fid-dinja li ma tisimgħux u ma tgħinux.  Ser ikun hemm min jagħti konfort.  Min jaħseb fl-oħrajn.  Min jaħseb fl-oħrajn b’opri diretti ta’ karità vera, ta’ solidarjetà ta’ mħabba lejn il-proxxmu.  Ser ikun hemm min jaħseb li bil-flus ser isolvi l-problemi umani tal-oħrajn.

Id-dinjità tal-bniedem

2.    Din il-festa hija mimlija b’memorji passati għalina lkoll.  Bit-tajjeb u bil-morr li naraw u mmissmu miegħu.  Imma hija iktar dak il-mument li ġieb dinjità, qdusija, sens u sustanza fil-bniedem.  Dak li għalina jibqa’ ċ-ċentru tal-ħsieb politiku, li jmexxina biex fir-rispett tiegħu nibnu soċjetà aktar umana.  Li nifhmu li l-bniedem ma huwiex oġġett li jista’ jinxtara jew jitkasbar.  Li l-bniedem fih sustanza, li ma jistgħux jitqegħdulu fih il-kunċetti tas-suq li l-kapitaliżu xerred sew.

Strument, mhux kunċett ta’ soċjetà

3.    Is-sitema kapitalista uriet li hija l-iktar waħda li kapaċi tiggarantixxi żvilupp fl-abbiltajiet produttivi tal-bniedem.  Hija kunċett ekonomiku, hija strument, għodda li nħaddmu u nużaw biex inkabbru l-ġid, biex inneħħu l-faqar, biex niggarantixxu l-finanzi lil soċjetà li qegħda tikber fil-bżonnijiet tagħha.  Imma, iktar minn hekk, hija żbaljata.  Ma tixtax tibbaża l-prinċipju etiku, il-valuri, il-pilastri tas-soċjetà, il-kostituzzjoni tagħha fuq dan il-ħsieb ta’ suq liberu fejn kollox jinxtara’ u jinbiegħ skont is-saħħa materjali tal-flus.

Mhux fit-tul

4.    Il-Milied ma jinxtarax.  Il-Milied nitilfulu l-melħ tiegħu kif inġibuh fuq il-bażi sempliċi ta’ rigali, oġġetti, ikliet, u ma jkunx hemm warajh l-ispirtu, ir-ruħ li hemm bżonn li dan isir mill-bniedem għall-bniedem bl-impenn ta’ servizz lejn il-proxxmu.  F’dinja fejn il-messaġġ huwa mibni u bażat fuq kunċetti etiċi li fihom is-suq jiddomina, dan wieħed japprezzah ferm iktar.  Hemm bżonn nifhmu u nirrealizzaw dawk li qed ngħixu, dak li qed niġu dominati minnu, dak li qed jikber madwarna mingħajr ma jsaħħaħna.  Nifhmu li hemm valuri li tista’ tibni bihom, mentri oħrajn jidhru hekk imma jkunu dawk li jżarmaw dak li għandna għal qalbni fis-soċjetà.

Nikkumbattu biex ma nintilfux

5.    Il-ħajja, ħafna drabi, tfissrilna li rridu naqdfu kontra l-kurrenti u jekk ma nagħmlux dan niġu mkaxkra lura.  Tul dawn l-aħħar snin dħalna wisq b’ideat li ma humiex iservu ta’ ġid lis-soċjetà.  Hawn ferm iktar disumanità.  Hawn iktar bnedmin u politika nazzjonali li qed jagħtu u jibbażaw ħidmiethom fuq l-egoiżmu.  Is-solidarjetà, il-bżonn li wieħed iħares lejn min huwa minn taħt fis-soċjetà qegħdin jitwarrbu. Kull ma jinbena qed jinbena, anzi, fuq mudelli ekonomiċi passati.  Fejn ħafna drabi nsegwu mudelli miktuba f’kotba ta’ bnedmin li ma għexux mal-oħrajn.  Liberaliżmu ekonomiku assolut li joħroġ mill-iżball li biex tkun favur it-tkabbir ekonomiku trid tħares lejn dan biss.

Demokrazija u ekonomija

6.    Hemm min jaħseb li d-demokrazija, bil-kontrolli tagħha, l-iktar bil-garanziji legali għall-protezzjoni tad-drittijiet, libertajiet u dinjità tal-bniedem hija jew xkiel, jew sekondarja għas-saħħa tar-regoli tas-suq.  Hemm min jaħseb li l-mudell għandu jkun dak kapitalista, u xejn aktar.  Dan qiegħed joħroġ iktar fil-politika mondjali u nazzjonali.  Meta wieħed jara li l-ħsieb huwa: jekk għandek is-saħħa ekonomika u politika kompli ssaħħaħ, jew jekk le fendi għal rasek, wieħed jifhem ferm iktar dak li hu għaddej.  Jifhmu u jirrealizza aktar li l-Milied miegħu dan ma jaqbilx, ma jġibux miegħu.  Anzi, jġib il-kontra.  Proprju għalhekk li f’dan il-jum għandna nifhmu iktar l-importanza tiegħu.  Mhux biss għall-Insara, imma għal dawk kollha li jaraw dinjità u valur fil-bniedem, li ħaddieħor jipprova jneħħilu.

Awguri

7.    Mill-qalb, nawguralkom ilkoll il-Milied it-Tajjeb.  Wieħed mimli b’għarfien ta’ dak li huwa, b’mod speċjali lilek, Sur Editur, u lill-ħaddiema kollha tagħna.

Il-mument tal-prova.

1.  Kif qegħdin naraw, kull demokrazija tiġi fil-mument tal-prova tagħha.  Dak li qiegħed iseħħ fir-Renju Unit u fl-Istati Uniti tal-Amerika huwa iktar ċar għalina li anki dawk li għandhom l-iktar esperjenza jsibu ruħhom f’din il-pożizzjoni.  Proprju dawn iż-żewġ stati welldu f’diversi oħra, direttament jew indirettament, id-demokrazija.  Għal snin twal kienu l-mudell li ħafna popli jridu jimitaw.  Imma ħadd ma jista’ jserraħ moħħu li kiseb id-demokrazija, u għalhekk mhuwiex ser ikollu kurrenti, movimenti kuntrarji.  Id-demokrazija hija ħajja u għax hija hekk titlob attenzjoni kontinwa.  Titlob ħarsien u mġieba korretta.

F’pajjiżna

2.  Nafu b’dan, anki aħna.  Sar ħafna xogħol minn naħa tal-Partit Nazzjonalista sabiex iservi u jissodaha.  Tixraq għax bid-difetti umani u legali tagħha tibqa’ l-aqwa waħda.  Waħda li fiha valur.  Tibqa’ dik li tiggarantixxi l-libertà u d-drittijiet fundamentali tagħna.  Dawk id-drittijiet li tant drajna, li jkun hemm min ma jemminx li jistgħu jitnaqqsulu jew jittiħdulu.  Imma kif rajna, u naraw, hemm bżonn ta’ viġilanza u attenzjoni.  Dak li qed immissu hawn, f’ħidmet il-Gvern preżenti, qed naraw li ma tantx qiegħed juri li din għalih hija prijorità bħal ma kienet, u għadha, għalina.  Jiddispjaċina f’dan.  Id-demokrazija m’għandhiex kuluri politiċi.  Qegħda hemm għal kull persuna u trid titħaddem bis-sħiħ, ikun hemm min ikun hemm fil-poter.

Trid issir il-ħidma

3.  Ma hemmx bżonn esaġerazzjonijiet jew estremiżmi fil-metodu li wieħed jersaq sabiex iqiegħed dan il-każ quddiem il-poplu.  Il-linja tal-moderazzoni u tal-kelma hija neċessarja.  Magħha dik tal-kelma diretta ċara, sempliċi u spjegattiva.  Il-pajjiż irid jisma’, irid jiġi konvint, imma mhux lest jidħol għal dan meta min qiegħed jitkellem ma jindirizzahx fid-dinjità li jitlob.  Ħafna, bl-edukazzjoni li għandna, iridu jisimgħu argumenti sodi u differenti, li bihom jaħsbu.  Hawn, anzi, moviment kontra min fil-politika ma jirrispettax l-intelliġenza ta’ min qiegħed jisimgħu.  Il-poplu jrid jara iktar loġika, iktar linji ċari fiċ-ċentru tal-politika.

Politika serja

4.  Jekk għandna argumenti sodi, jekk għandna proposti u linji politiċi differenti m’għandna bżonn xejn, ħlief li nressqu dawn.  Kif jgħidu, u kif ċertament nafu, ilhom jgħidu li r-raġuni ma tridx forza.  Proprju għalhekk li qed ninstemgħu iktar bħala Oppożizzjoni.  Il-linja tagħna hija dik li tħares fit-tul.  Hija dik li biha, b’dak li ngħidu, inkunu qed nibnu u nħarsu lejn il-futur.  L-Oppożizzjoni qegħda tiddistingwi ruħha iktar bil-fatt li tibqa’ tippromwovi u tressaq ideat anke jekk mhix fil-Gvern.  Tibqa’ tagħmel il-kritika lejn dak li jkun qiegħed isir biex tifhem: l-ewwel, li mhux kull ma jingħad mill-Gvern huwa tajjeb; it-tieni, li hija għandha ideat differenti, viżjoni oħra ta’ kif għandhom jitmexxew l-affarijiet.  Il-politika tagħna hija serja, ċertament.  Biss, trid tasal għand min lest li jismagħna bħala hekk.

Brexit

5.  Għax huwa ċertament mument ta’ prova politika kbira għar-Renju Unit.  Il-pożizzjoni tal-Gvern Konservattiv mhi waħda faċli xejn.  Dak li għaddejjin minnu huwa wieħed komplikat, fejn il-proċess demokratiku qiegħed jitqiegħed għall-eżami.  Aħna ma nistgħux nieħdu pjaċir b’dan.  Nistgħu nittamaw fl-aħjar u, fl-istess ħin, nieħdu lezzjonijiet.  Dak li seħħ diġà qiegħed jaffettwana u ser jolqotna iktar fil-futur li ġej.  Proprju għalhekk li aħna ħassejna u tkellimna sabiex ikun hemm iktar attenzjoni min-naħa tal-Gvern ta’ pajjiżna.  Proprju għalhekk li l-Kap tal-Oppożizzjoni, Dr Adrian Delia, ħass li anki fi ħdan il-Partit Popolari Ewropew ftit jiem ilu jitkellem fuq dak li qed naraw ġej għalina.

Kredibilità

6.  Il-kredibilità ta’ partit politiku f’demokrazija tiddependi minn dan.  Tiddependi biex tingħata piż u konoxxenza.  Dan jgħodd għal dawk fil-poter u dawk li mhumiex.  Għax iktar ma jkunu loġiċi fl-argumenti, f’dan iktar tkun ħajja d-demokrazija tagħna.  Min qiegħed f’dawn il-pożizzjonijiet għandu piż u responsabbiltà sabiex b’ħidmietu jiggarantixxi d-demokrazija.  Irid jispjega u jkun ċar.  Nisimgħu ħafna stejjer għaddejja mingħajr ma l-poplu jsib spjega.  Ħafna drabi ssibek tagħraf li l-pajjiż, taħt din it-tmexxija, sar parti minn telenovela interminabbli.  Programm wara ieħor, fejn ftit li xejn jimxi ‘l quddiem.  Imma ħafna aljenati b’dak li huwa għaddej.

Alternattiva

7.  Hawn bżonn ta’ bidla.  Hawn bżonn li d-demokrazija tieħu lura r-ruħ.  Dan huwa fil-moħħ ta’ diversi li jħaddnu ideat politiċi differenti.  Però, ħareġ b’mod iktar ċar u dirett fid-diskors tal-President tar-Repubblika ta’ Jum ir-Repubblika.  Kien diskors li jindirizza din il-linja politika.  Wieħed li jaffronta l-bżonn fundamentali li soċjetà tmexxi lilha nnifisha b’iktar ġustizzja soċjali milli hija.  Wieħed li mess direttament mal-abbużi li s-sistema għaddejja minnhom, ċertament dawk li jiġu mis-sistema klijentelari li nbniet, żbaljatament, f’dawn is-snin.  Wieħed li jafferma l-bżonn li fid-demokrazija tiġi rispettata d-dinjità umana.  Diskors li jimmerita li jinqara’ direttament, u mhux jiġi distillat skont l-aġendi politiċi ta’ min qiegħed fil-Gvern.  Għax huwa diskors li huwa skomdu għal xi wħud li jibqgħu ma jridux jiċċaqilqu.  Għax il-pajjiż demokratiku tagħna għaddej minn mument ta’ prova qawwija, li jixraqlu ideat u linji politiċi li jissudawh.  Linji alternattivi għal dawk li dan il-Gvern qiegħed imexxi bihom.

   

Fit-triq tagħna.

1. Tul dan il-Ħadd il-partit ser jkun qiegħed jiġbor iktar fondi sabiex jisostni l-ħidma tiegħu. Ser ikun qiegħed iwettaq dan billi jitlob mingħand dawk li jridu jaraw oppożizzjoni b’saħħitha. Jitlob li jingħata mezzi finanzjarji biex jassigura li l-messaħħ tiegħu jkompli jasal. F’dawn ix-xhur minn l-aħħar elezzjoni ġenerali nbeda proċess ġdid. Wieħed li filwaqt li jirrikonoxxi dak li għaddejna minnu, nieħdu kont tiegħu, għarfien tal-effetti negattivi tiegħu, xorta nimxu ‘l quddiem. Ma hemmx dubju li ma kienx u m’huhiex faċli. Wisq inqas li ser jseħħ ħabta u sabta kif xi wħud żbaljatment jippretendu li jsiru l-mirakli mill-bnedmin.

Passi ‘l quddiem

2. Ftit jiem ilu ġew quddiemi kelmtejn tal-Papa Franġisku f’waħda mill-ewwel intervisti tiegħu. Preċiżament fil-bidu taż-żmien mogħti lilu biex imexxi l-Knisja Kattolika. Fejn jgħid “You can have large projects and implement them by means of a few of the smallest things. Or you can use weak means that are more effective than the strong ones.” Kliem li qed naqleb għall-lingwa tagħna hekk: “Jistgħa jkollok proġetti kbar li tista’ twettaq permezz ta’ ftit mill-iktar ħwejjeg żgħar. Jew tista’ tuża mezzi dgħajfa li huma iktar effettivi minn dawk b’saħħithom.” Kliem li għandhom jiggwidawna, speċjalment għalina li ninsabu fil-politika li titlob minna l-proġetti.

Mhux ser naqtgħu qalbna.

3. Fl-esperjenza tal-ħajja ngħaraf li min ikollu proġetti għas-sewwa u min ikun dirett sabiex ikun strument għaliha, jsib ħafna ostakli. Jsib ħafna rwiefen, baħar imqalleb, ċaqliq u attentati varji ta’ gambetti. Iktar ma l-progett ikun fuq id-direzzjoni li minnu jista’ jseħħ l-ġid komuni, l-ġustizzja soċjali l-bnedmin jgħarfu li aktar ikun hemm min irid jżommhom milli jseħħu. It-Taljani jgħidu “Chi sta bene non si muove”. Min jinsab komdu ma jiċċalaqx. Anzi mhux biss ma jidħolx għall-moviment imma jara kif jagħmel biex iżomm lil min irid jibdel, b’kemm għandu saħħa u ħila. Iktar ma wieħed ikun qiegħed jibdel iktar ħaddiehor jirrikorri għal mezzi żbaljati biex ma jħallihx.

Dak li rajna

4. Proprju għax il-partit ma’ kull mewġa qiegħed joħroġ tajjeb u jibgħat l-messagg tiegħu kif għandu barra li aktar qed naraw azzjonijiet żbaljati. Fil-ħajja hemm varji azzjonijiet ħżiena li jsiru minn bnedmin lill-oħrajn. Hemm min jiġġustifikhom għax jgħidu li l-mezz mhux importanti. Hemm min huwa lest li jakkuża falzament lil ħaddieħor. Hemm min juża terzi biex iwettaq dan. Min jixħet il-ġebla u jaħbi idu. Jinħeba wara paraventu. Jinħeba sabiex jidher li dak li jrid jinsinwa u joħroġ huwa qiegħed joħorġu ħaddiehor. Ċertament nafu b’dan. Nafu għax drajna l-ewwel bl-istil ta’ kif jitwettqu dawn l-azzjonijiet, it-tieni t-toroq li jiġu użati, it-tielet d-daqs u l-proporzjon tagħhom, li jiġu kważi kollha dejjem l-istess.

“X’alleanza”

5. Rajna dan tul din il-ġimgħa. Attakk lill-Kap tal-Oppożizzjoni fuq akkuzi foloz għall-aħħar. Imma f’dan ngħarfu l-ewwel li min huwa daharu mal-ħajt jirrikorri għal mezzi simili, t-tieni l-bżonn li wieħed jipprova jibni argument fejn ma hemmx wieħed, it-tielet li anki jekk jaf li m’huhiex minnu li huwa biss duħħan ser iservi lil ħaddiehor biex jibdel l-argument minn fuqu. Jneħħi temporanjament l-attenzjoni pubblika minn fuqu. Ir-rapport tal-Awditur Ġenerali li ġab ‘l-Gvern f’pożizzjoni iebsa ma kellux ħafna difiżi x’wieħed iġib għalih. Anki jekk ġew sagrifikati fil-kamp tal-battalja politika żewġ politiċi ġodda, wieħed deputat u l-ieħor ministru, l-poplu xorta m’ emminx.

Tiskanta

6. L-agħar f’dan mhux tant li n-naħa tal-Gvern jinxehet f’din it-triq li kienet prevedibbli mill-bidu, imma li ħaddiehor m’għarafx dan. Anki jekk hawn ħafna bnedmin intelliġenti. Anki jekk hawn ħafna li żokrithom nippretendi li waqgħet fl-għarbiel tal-aħbar xorta jkun hemm min jemmen li aħbar falza hija minnha. Ngħarfu li qedhin fi żmien fejn il-verità trid tikkumbatti iktar minn qabel. Ngħarfu li huwa faċili iktar minn qabel li wieħed jibgħat biċċa, nofs jew ebda forma ta’ verità. Imma dan ma jfissirx li wieħed ma għandux jistenna u jara wara li jgħaddi d-duħħan x’inhuwa minnu u x’ m’huhiex.

Dixxerniment

7. Kif qegħdin hawn nibqa naħseb u nirrifletti fuq kif l-Papa Franġisku jispjega l-proċess intern li kull bniedem jiffaċċja fid-dixxerniment ta’ dak li huwa sewwa u veru minn dak li m’huhiex. Huwa jgħid hekk “But I am always wary of decisions made hastily. I am always wary of the first decision, that is, the first thing that comes to mind if I have to make a decision. This is usually the wrong thing. I have to wait and assess, looking deep into myself, taking the necessary time.” “Noqgħod lura milli nieħu deċizjonijiet ta’ malajr. Noqgħod lura mill-ewwel deċizjoni, jiġifieri dik li tiġi l-ewwel f’moħħi, jekk għandi nieħu deċizjoni. Din is-soltu tkun l-iżbaljata. Irrid nistenna u ngħarbel, inħares fil-fond fija nnifsi, nieħu l-ħin tiegħi.”

Iż-żmien li ġej

8. Nifhem dejjem iktar li l-Partit Laburista qed jgħaraf dak li ser ikun qiegħed fih. Fuq naħa ser jgħaddi minn proċess intern li jagħzel mexxej differenti bil-komplikazzjonijiet tiegħu. Fuq l-oħra l-probabilità li l-Kap tal-Oppożizzjoni jkompli jissoda fil-frattemp. Meta l-partit fil-Gvern joħroġ finalment minn din it-triq, jrid jibqa kif kien fl-aħħar elezzjoni ġenerali. Mhux biss, imma iktar min hekk irid jara lil min qiegħed imexxih illum joħrog bl-unuri. Iktar li f’dak l-mument li jċedi x-xettru politiku jkun fl-aqwa tal-karriera tiegħu. Proprju għalhekk li l-prezz jgħola. Proprju għalhekk li jsir iktar legittimu għalihom li jużaw kull mezz anki dawk li ma humiex moralment jew politikament korretti biex iżommu lura l-oppożizzjoni.

Nifhmu dan

9. Bħala partit irridu ngħarfu dan. Ikun żball politiku tagħna jekk naħsbu li kollox nieżel mis-sema. Għax anzi, kif qed naraw kollox huwa tiela l-fuq mill-art. Li tara dawn il-mossi , li tismagħhom , li taqrhom wieħed jifhem imma li jidħol fit-trabokk tagħhom dak huwa mod ieħor fuqna. U dan ma huwiex l-ewwel darba l-iktar fil-konfront tal-kap tal-partit. Il-Partit Laburista għandu polz tal-poplu bhal m’għandna aħna. Jgħaraf jum wara l-ieħor li l-popolarità tagħna qed tinfirex. Jgħaraf li s-sustanza tad-diskors tagħna qiegħed jiżdied u għalhekk jrid jżommna lura. Għax qed jgħarfu li qegħdin fit-triq t-tajba li jridu jwaqqfuna.

Nappellaw

10. Proprju għalhekk li ma għandniex inħalluhom. Proprju għalhekk li f’dawn il-jiem għandna nassiguraw li l-Partit Nazzjonalista jkollu l-mezzi finanzjarji biex imexxi u jissoda l-politika tiegħu. Proprju għalhekk li nappellaw sabiex kull min huwa f’pożizzjoni jgħati, jgħati milli jista’.

Ċari u sodi fid-direzzjoni

1.    Huwa iktar minn ċar li l-Partit Nazzjonalista beda din il-ġimgħa b’ferm iktar saħħa.  Ma hemmx wisq fuq x’hiex tiddubita.  Il-Kunsill Ġenerali li seħħ fis-sebat’ijiem preċedenti kien determinanti.  Il-viżjoni, id-diskorsi, il-parteċipazzjoni, l-organizzazzjoni u l-kordinazzjoni wrew bis-sħiħ partit li qiegħed jirranka.  Partit li qiegħed iġib lura għad-diskussjoni l-linja politika li għandu jieħu.  Proċess li jibda minn isfel u jwassal lejn ħidma nazzjonali aqwa.  Huwa quddiemna, bil-provi, li l-lezzjonijiet ittieħdu, u d-direzzjoni politika stabbilita.  Oppożizzjoni fi triqitha tul leġislatura ta’ ħames snin.

Segwiti u approvati

2.    Id-diskorsi, fost l-oħrajn, l-ewwel tas-Segretarju Ġenerali Clyde Puli, u wara tal-Kap tal-Partit Dr Adrian Delia ġew segwiti u approvati ħafna.  L-Oppożizzjoni ssudat u għadha qegħda tissoda proprju għax għandha direzzjoni ġdida u differenti.  Hemm il-vantaġġ ta’ dak li għadda minnu ħaddieħor.  Hemm l-għarfien li l-bniedem irid jifhem ir-realtà li jrid jgħix fiha.  Irid jifhem l-istruttura, il-kompożizzjoni u l-kurrenti soċjali, ekonomiċi ta’ din il-komunità.  Irid ikollu sebgħu lura fuq il-polz.  Jifhem fejn u għala qiegħed iħabbat.  Proprju għal dan, li dak li ngħad wieġeb kontinwament għal dak li qiegħed jingħad fit-triq minn dawk li, indipendentement minn kif ivvutaw, jibqgħu dawk li jridu jifhmu, jgħarblu u jiddeċiedu għal rashom.

Proporzjonalità u razzjonalità

3.    Kien hemm, ċertament, linja li tindika li hemm proporzjonalità fl-impostazzjoni tal-argumenti nazzjonali. Mhux estremi fit-toni jew fl-għażla esklussiva ta’ suġġetti uniċi, imma moderazzjoni, sejħa għar-raġuni.  Il-partit huwa ta’ kull persuna f’kull klassi fis-soċjetà.  Proprju għalhekk li m’għandux jeħel ma’ argument uniku, imma jrid isemmi dak li qiegħed jolqot lill-bnedmin kollha.  Huwa proċess ta’ razzjonalità.  Huwa wieħed li jitlob l-umiltà.  Dan f’żewġ direzzjonijiet: l-ewwel, li jfittex jifhem lil dawk li ma jafux jitkellmu għalihom infushom; u t-tieni, li ma jippruvaw jimponi dak li ħaddieħor ma jħossx li għandu jimxi fuqu.

Stabbiltà

4.    Hemm proċess ta’ stabbiltà interna f’dan.  Għax il-kunsens jiġi meta l-partit jitkellem u jqiegħed fiċ-ċentru l-problemi u l-kumplikazzjonijiet tal-ħajja li l-bniedem jiffaċċja.  Il-persuna umana titlob, fir-rispett lejn id-dinjità li għandha, li dan isir.  Kull pass li jiġi identifikat bħala parti mill-progress uman iħalli miegħu dawk li jiġu żvantaġġati.  Dawk li jsibu ruħhom f’pożizzjonijiet li ma jieħdux gwadann minnhom.  Dan huwa li qed naraw.  Dak li qed immissu kuljum b’soċjetà li filwaqt li turi min-naħa statistika ekonomika b’avvanzi kbar, fuq l-oħra tibqa’ tirreġistra l-preżenza ta’ persuni fil-faqar jew fir-riskju tiegħu.  Bl-avvanzi tagħna kollha, m’aħniex kapaċi nwettqu dak li qed isir minn oħrajn li nidħlu fid-dettall u naqilgħu bi programmi speċjali, personalizzati, u mhux ġeneralizzati.

Tħares lejn il-problemi soċjali

5.    Il-poplu qiegħed jifhem iktar li meta l-Partit Nazzjonalista qiegħed jitkellem fuq dawn il-problemi, qed proprju jidħol f’dan il-proċess.  Hemm numru li juru l-istat tal-affarijiet.  Hemm ukoll l-abbiltà li jiġu stabbiliti  tajjeb u korrettement il-figuri.  Imma f’kull lok, il-bnedmin m’humiex oġġetti.  M’humiex dawk li jiġu msemmija biex issir il-kritika politika u daqshekk.  Anzi, il-kuntest tal-kritika li tkun diretta u impostata f’din il-linja.  Tħares lejn il-problemi soċjali u ekonomiċi, u kif jistgħu jiġu solvuti jew almenu l-impatt negattiv tagħhom imċekken.  Il-viżjoni lejn il-ħidma tagħna għall-proxxmu trid tkun kontinwa.

Linja tas-sewwa

6.    Ċertament m’aħniex perfetti.  Kemm ser jirnexxielna f’dan huwa ż-żmien li jrid isarraf għalina r-risposti.  Biss, meta wieħed jikkonsidra ċ-ċirkostanzi li qed ngħixu fihom u dak li qiegħed iberraq għal fuqna għandu jixprunana nsegwu din il-linja tas-sewwa.  Diġà għandna stat ċar fejn min qiegħed fil-poter moħħu iktar biex jikkuntenta flimkien ma’ dawk li għandhom u qed iżidilhom, milli li jinżel jifhem kif ser jgħolli lil dawk li huma minn taħt.  L-iskandli, ir-rapporti, iċ-ċirkostanzi li jixħtu dawl ikrah fuq l-iskop u r-raġuni ta’ wara numru ta’ proġetti għandhom jinkwetawna lkoll.  L-effett tagħhom huwa kbir, l-iktar fin-nuqqas ta’ tqassim ġust, kif ukoll fl-amministrazzjoni korretta ta’ dak il-ġid komuni.

Mhux jifhem biżżejjed

7.    Mhux biss, imma hemm ukoll iċ-ċirkostanzi li l-Gvern m’huwiex jifhem biżżejjed.  L-ewwel, dawk imwielda mill-effett negattiv li ser ikun hemm għad-dinja tagħna mill-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea.  Dak li l-poplu ser jgħaddi minn tbatija, però miegħu ser jiġu effettwati oħrajn.  Partikolarment aħna li għadna qed niġu għar-realtà ta’ dak li ser iseħħ.  M’hix “opportunità” li nieħdu minn ekonomija li għalina għandha tibqa’ soda.  Anzi, għandha tibqa’ tkun parti mill-istrateġija nazzjonali li dak il-pajjiż jibqa’ għaddej, u mhux imur lura.  Mhux biss dan, imma anki l-proċess fi “gwerer kummerċjali” li għaddejjin bejn stati determinanti għalina għandhom jinkwetawna.

Protezzjoniżmu

8.    Qisu hawn biss m’aħniex nifhmu li dak li għaddej fl-Istati Uniti tal-Amerika, bil-politika l-ġdida tagħha, l-ewwel ta’ protezzjoniżmu ekonomiku, u t-tieni tal-ħruġ minn numru ta’ trattati ser ikollu effett ekonomiku għalina.  Il-ġlieda u l-impostazzjoni ta’ tariffi fuq iċ-Ċina, ċertament li ser iżidu fil-prezzijiet.  Ser naraw żieda fl-għoli tal-ħajja.  Ser naraw il-bżonn ta’ iktar miżuri biex innaqqsu mill-impatt negattiv fuq l-ambjent tagħna.  Problemi u sfidi qawwija li qed naraw ġejjin, bl-impatti xejn pożittivi għalina.  Sitwazzjonijiet li aktar ma jgħaddi ż-żmien, iktar qed nifhmu li mhux ser jiġu għad-dibattitu politiku u parlamentari, għax hemm l-Oppożizzjoni qegħda tikber fl-abbiltà tagħha u qed tkun effettiva għall-kritika tagħha.  Waħda li tmexxiha ‘l quddiem, imma ddejjaq lill-Gvern.

Il-viżjoni tagħna

9.    L-isfida li għandna quddiemna mhix faċli.  Imma, minn dak li qiegħed iseħħ huwa ċar li d-direzzjoni nqabdet tajjeb ħafna.  Bdejna nissudaw fil-kritika.  Bdejna nkunu iktar pro-attivi u kreattivi f’ħidmietna.  Però, ċertament mhux immexxija minn ħaddieħor jew b’reazzjoni.  Il-viżjoni hija ċara.  Bħalma huma ċari l-valuri demokratiċi nsara tagħna.  L-elezzjonijiet ma jintrebħux f’ġurnata, b’mossa waħda, imma permezz ta’ proċess twil.  Wieħed li minnu tikber il-fiduċja.  Il-Partit Nazzjonalista, ma’ kull ġurnata qiegħed jissoda.  Qiegħed jikber fil-vuċi u fil-piż tagħha.  Dan għax huwa ċar u sod fid-direzzjoni.

PERSUNI LI JAĦDMU PART-TIME

  

7715. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI  staqsa lill- Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista’ l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm persuni jaħdmu fuq bażi part-time sal-aħħar ta’ Ottubru 2018? Jista’ jindika kemm minnhom kellhom l-impjieg part-time bħala primary job? Jista’ jgħid kemm minnhom kellhom part-time job mal-full-timejob? Jista’ jgħid kemm minnhom kienu nisa u kemm kienu rġiel? Jista’ jgħid kemm minnhom qabżu l-età tal-pensjoni?

05/11/2018

  ONOR. EVARIST BARTOLO:  Ninforma lill-Onor. Interpellant li skont l-informazzjoni li għandha l-Jobsplus, l-għadd ta’ nisa u rġiel li jaħdmu f’Malta u Għawdex fuq bażi ta’ part-time mal-full-time u part-time bħala xogħol ewlieni sa l-aħħar ta’ Ġunju 2018, li huma l-aħħar ċifri ppublikati, huwa kif muri fit-tabella hawn taħt.

Persuni li jaħdmu fuq bażi ta' part-time f'Malta u Għawdex	Part-timers li għandhom xogħol Full-Time			Part-Time bħala xogħol ewlieni			Total ta' persuni li jaħdmu fuq bażi part-time
	Nisa	Rġiel	Total	Nisa	Rġiel	Total	Nisa	Rġiel	Total
Ġunju 2018	18,158	9,080	27,238	15,116	20,748	35,864	33,274	29,828	63,102

It-tabella t’hawn taħt turi l-għadd ta’ nisa u rġiel li qabżu l-età tal-pensjoni mill-età ta’ 61 sena `l fuq, u li skont l-informazzjoni li għandha l-Jobsplus għadhom jaħdmu fuq bażi ta' part-time mal-full-time jew part-time bħala xogħol ewlieni, f’Malta u Għawdex,sal-aħħar ta' Ġunju 2018.

Età	Part-timers li għandhom xogħol Full-Time			Part-Time bħala xogħol ewlieni			Total ta' persuni li jaħdmu fuq bażi part-time
	Nisa	Rġiel	Total	Nisa	Rġiel	Total	Nisa	Rġiel	Total
61	56	205	261	295	97	392	351	302	653
62	44	172	216	219	217	436	263	389	652
63	37	104	141	226	325	551	263	429	692
64+	56	478	534	1,431	4,070	5,501	1,487	4,548	6,035
Total	193	959	1,152	2,171	4,709	6,880	2,364	5,668	8,032

Seduta  168

14/11/2018