ĦAL TARXIEN/RAĦAL ĠDID – TRIQ NAZZARENU – XOGĦLIJIET

35817. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Kultura, l-Artijiet u l-Gvern Lokali: Jista’ l-Ministru jgħid x’xogħlijiet qed isiru fi Triq Nazzarenu, f’Ħal Tarxien/Raħal Ġdid u kemm ser jiġu jiswew?

16/04/2026

ONOR. OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor. Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 35816.

Seduta Numru 457

22/04/2026

ĦAL TARXIEN/RAĦAL ĠDID – TRIQ NAZZARENU – XOGĦLIJIET

35816. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u x-Xogħlijiet Pubbliċi: Jista’ l-Ministru jgħid x’xogħlijiet qed isiru fi Triq Nazzarenu, f’Ħal Tarxien/Raħal Ġdid u kemm ser jiġu jiswew?

16/04/2026

ONOR. CHRIS BONETT: Ninforma lill-Onor. Interpellant li x-xogħol jinkludi tibdil ta’ partijiet tal-main tal-ilma fejn instab fi stat deterjorat, tibdil tas-servizzi tal-ilma, tibdil tal-bankini u resurfacing ta’ dawn it-toroq.

Seduta Numru 457

22/04/2026

PUNTI XEJN QOSRA

1. Hemm mumenti meta wieħed jifhem li m’għandux jaqta’ qalbu li hemm dawl, hemm futur, hemm tama. Jista’ jiltaqa’ ma’ bnedmin varji f’ħajtu. Jista’ wkoll jisma’ diskorsi ta’ direzzjoni. Dawk li huma mimlija b’sens u sustanza fl-għerf li jkun hemm ġewwa fihom. Taqrahom biċċa biċċa u tifhem kemm dak li kull kelma, kull sentenza fihom għalik x’tgħarbel. Hekk rajt u ħassejt dan nhar il-25 ta’ April li għadda, meta fil-Vatikan, waqt li l-Papa Ljun XIV kien qiegħed jindirizza ġabra kbira u sabiħa ta’ deputati u rappreżentanti tal-Partit Popolari Ewropew. Minn dak li stajt nara ntlaqa’ tajjeb, ċertament minn dawk li kienu preżenti. Il-kelma t-tajba għandha fil-fatt tqanqal. Imma kemm għadha tmexxi ’l quddiem lill-bniedem fl-azzjoni, dik trid proċess iktar fond, iktar elaborat.

Ktieb

2. Dan il-mument sabni waqt li kont qiegħed naqra l-ktieb ta’ Domenico Agasso (1979), ġurnalist mal-gazzetta Taljana La Stampa. Wieħed ippubblikat f’Mejju tas-sena li għaddiet. Iddedikat u bit-titlu Leone XIV. Il Papa Venuto Per La Pace. Mimli b’informazzjoni u li jfehemna aħjar min huwa dan il-papa l-ġdid. Dan il-membru tal-Ordni Agostinjan, Robert Francis Prevost. Imwieled fl-Istati Uniti tal-Amerika imma li għamel snin twal bħala missjunarju u li wara sar ukoll ċittadin tal-Perù. Dalwaqt, fit-8 ta’ Mejju, jum il-festa tal-Madonna ta’ Pompei, ikun diġà ilu sena fil-kariga. Imexxi, kif qed naraw, b’intelliġenza kbira. Nafu li kliemu tant qed jolqot il-kuxjenza li saħansitra hemm mexxejja li jħossu li huwa fl-interess tagħhom li jattakkawh personalment. Proprju f’dan il-kuntest attwali li dan id-diskors ħaqqu attenzjoni.

Djalogu

3. Ngħid dan iktar fil-kuntesst tal-fatt li tul dawn is-snin inħoss li fortunatament kellna preżenza politika ta’ bnedmin iffurmati fid-Demokrazija Kristjana. Il-Papa jindirizzana llum, lilna li aħna, u li għadna nemmnu fil-benefiċċju ta’ din il-linja politika għall-ġid komuni tal-bnedmin fis-soċjetà. Fl-apprezzament li l-PPE jirrikonoxxi l-għeruq tal-għeruq Insara tagħna. Ifakkarna li aħna wlied dawk li bnew l-Unjoni Ewropea: Adenauer, De Gasperi u Schumann. F’dak li fil-valuri etiċi Nsara bnew proġett prattiku sabiex wieħed jaħrab mill-ġdid il-kunflitt li t-Tieni Gwerra Mondjali ġiebet. Fakkarna mill-ġdid li b’dan l-ideal nistgħu nibnu koperazzjoni u niskopru mill-ġdid u fis-sħiħ dak li rċevejna mingħand ta’ qabilna fid-dimensjonijiet umani, kulturali u reliġjużi fis-sekli. F’dawk li nikkunsidraw dawn bħala l-prinċipji, il-pedamenti komuni ta’ għaqda fil-fidi personali tagħhom lilna.

Unità

4. Il-Papa ċċita mill-ġdid il-kliem ta’ Papa Franġisku: “Unity is greater than conflict” (L-unità hija akbar mill-kunflitt). Fi proċess ta’ direzzjoni sabiex iqawwi qalb politiċi Nsara u fl-istess ħin sabiex jagħtihom skop u direzzjoni mġedda. Fih hemm siltiet twal li jimmeritaw attenzjoni u li jiġu ċċitati. Waqt li jfakkarna li l-politika hija “... the highest form of charity” jikteb sabiex inkunu iktar lesti naħdmu b’kuraġġ, determinazzjoni u perseveranza lejn il-ġid komuni. Huwa qal hekk: “The primary task of any political action is to offer the ideal vision, for politics require a broad view of the future, without fearing to make differenti and even unpopular choices when necessary for the common good.” (L-ogħla ħidma ta’ kull azzjoni politika hija li toffri viżjoni bażata fuq ideal, għax il-politika titlob ħarsa fit-tul lejn il-futur, mingħajr ma tibża’ twettaq għażliet differenti li jistgħu wkoll ma jkunux popolari iżda neċessarji għall-ġid komuni.)

Il-Bniedem fiċ-Ċentru

5. Ifakkarna aktar fil-bżonn li niftakru li fil-verità u l-ġustizzja, il-persuna uman għandha tkun fiċ-ċentru ta’ ħidmietna. Fejn irridu nifhmu li l-politika t-tajba tirnexxi fid-direzzjoni tagħha meta din tinvolvi lil dawk li nirrappreżentaw. F’politika parteċipattiva, fl-għarfien li kull ċittadin huwa bniedem u mhux biss numru, individwu. Ifakkarna tant tajjeb hekk, u aħfruli jekk ser niċċitah fit-tul, imma jimmerita: “They are not merely passive recipients of political proposals and decisions; they are, above all called to be active participants sharing responsibility for every political decision. Being present among people and involving them in the political proċess is the best antidote to populism, which seeks only easy approval, and to elitism which tends to act without consensus.” (Il-bnedmin mhumiex sempliċement oġġetti passivi tal-proposti jew deċiżjonijiet politiċi; huma fuq kollox imsejħa sabiex ikunu parteċipanti attivi li jaqsu r-responsabbiltà għal kull deċiżjoni politika. Li wieħed ikun preżenti man-nies u li jara li jinvolvihom fil-proċess politiku huwa l-aqwa rimedju kontra l-populiżmu, dak li jfittex biss l-approvazzjoni faċli u kontra l-elitiżmu li jtendi jaħdem mingħajr il-kunsens tal-bnedmin.)

Direzzjonijiet

6. Il-linja tal-ħsieb ċar tal-Papa hija dik bażata fuq il-politika t-tajba. Hija dik li tinsisti sabiex ikun hemm lura dak il-kuntatt personali bejn iċ-ċittadin u r-rappreżentant tiegħu. Dan fil-bżonn li fid-demokraziji tagħna, id-deputati jwieġbu b’mod effettiv għall-problemi konkreti tal-bnedmin fid-dawl ta’ dan l-ideal. Fil-linja li ġġib lura lill-persuni umani billi wieħed jersaq lejhom b’mod konkret u f’dan li tinbena xibka ta’ relazzjonijiet mibnija mill-ġdid għall-ġid. Waħda li trid il-ħin, l-impenn, proġetti fejn l-imħabba lejn il-verità hija ċentrali. Huwa jimbuttana, bħala politiċi u l-iktar bħala politiċi Demokristjani, li niskopru mill-ġdid il-wirt Nisrani. Fejn insiru xiehda Nsara fi proposti u għażliet politiċi konkreti, fejn inħallu l-Vanġelu jmexxina fid-deċiżjonijiet li jkunu jridu jsiru.

Ninvestu fil-Libertà

7. Lejn l-aħħar tad-diskors, il-Papa jittratta l-kwistjoni tal-libertà. Dik li spiss tiġi invokata, użata, u l-iktar, abbużata. Fejn il-kunċett veru tagħha qiegħed jitwarrab fl-linji ta’ materjaliżmu. Fejn taħt dan wieħed jipprova jiġġustifika l-abort jew l-ewtanasja. Fil-libertà toħnoq il-ħajja u għalhekk il-libertà ta’ oħrajn. Ljun XIV immarka dan il-punt waqt li kien qiegħed jindirizzana, aħna li niffurmaw parti mill-Partit Popolari Ewropew proprju għax aħna Demokristjani. Huwa jiddikjara tant tajjeb hekk: “... not a trivialised freedom reduced to mere personal preferences, but one rested in the truth, which safeguards religious freedom, as well as freedom of thought and conscience in every place and circumstance. At the same time, fostering a “short-circuit of human rights” must be avoided, for it ends up giving way to force and to oppression.” (Mhux libertà trivjalizzata, mċekkna biss għall-preferenzi personali, imma waħda bbażata fuq il-verità, li tipproteġi u tiggarantixxi l-libertà reliġjuża kif ukoll il-libertà tal-ħsieb u kuxjenza f’kull post u ċirkostanza. Fl-istess ħin, li tħajjar “ċirkuwitu qasir ta’ drittijiet umani” li għandu jiġi evitat, għax dan fl-aħħar jagħti lok għall-forza u l-oppressjoni.)

Brief Points

8. Dan id-diskors sar bil-lingwa Ingliża lill-udjenza li setgħet tifhmu sew. Imma għal min jinteressah, it-traduzzjoni tiegħu bit-Taljan hija daqstant ieħor stupenda. Ovvjament, il-portata ta’ dan id-diskors hija qawwija ħafna għal min jidħol sewwa fih, anki jekk skont hu jirrappreżenta biss punti qosra; punti ta’ tluq għar-riflessjoni lil dawk li jaħdmu fid-dinja diffiċli tal-politika. M’hemmx dubju li l-bniedem jaf sewwa x’inhuwa jgħid u kliemu jolqtok sabiex tissoda u tkabbar dak li tkun qed twettaq. Inħarsu ’l quddiem fis-snin li ġejjin. Inħarsu, anzi, lejn dak li għad irid jgħidilna, speċjalment fil-Parlament Ewropew innifsu, fejn ser ikun qiegħed jindirizza lill-membri ta’ partiti politiċi differenti. Ċert li ser ikun daqshekk ieħor determinanti u interessanti. F’dan kollu napprezzaw li dawn huma punti qawwija li huma kollox barra qosra.

BELT, VALLETTA – KNISJA TA’ SANTA BARBARA

35823. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Kultura, l-Artijiet u l-Gvern Lokali: B’referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 34092 dwar ir-restawr tal-Knisja ta’ Santa Barbara fil-Belt Valletta, jista’ l-Ministru jgħid xi programm ta’ restawr ġie mressaq?

16/04/2026

ONOR. OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor. Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 34092.

Seduta Numru 458

23/04/2026

IL-GUDJA – PROBLEMA TAL-ĦAMIEM

35822. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Saħħa u l-Anzjanità Attiva: B’referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 34084, jista’ l-Ministru jgħid x’passi ttieħdu fir-rigward tal-problema tal-ħamiem fil-lokalità tal-Gudja?

16/04/2026

ONOR. JO ETIENNE ABELA: Nirreferi lill-Onor. Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 35819.

Seduta Numru 458

23/04/2026

RAĦAL ĠDID – PROBLEMA TAL-ĦAMIEM

35821. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Saħħa u l-Anzjanità Attiva: B’referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 34084, jista’ l-Ministru jgħid x’passi ttieħdu fir-rigward tal-problema tal-ħamiem fil-lokalità ta’ Raħal Ġdid?

16/04/2026

ONOR. JO ETIENNE ABELA: Nirreferi lill-Onor. Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 35819.

Seduta Numru 458

23/04/2026

IŻ-ŻEJTUN – PROBLEMA TAL-ĦAMIEM

35820. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Saħħa u l-Anzjanità Attiva: B’referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 34084, jista’ l-Ministru jgħid x’passi ttieħdu fir-rigward tal-problema tal-ħamiem fil-lokalità taż-Żejtun?

16/04/2026

ONOR. JO ETIENNE ABELA: Nirreferi lill-Onor. Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 35819.

Seduta Numru 458

23/04/2026