Concepts and misconceptions

Monday, June 27, 2011

It is indeed unfortunate that the prodigious increase in the variety and accessibility of the means of mass communication that we are now witnessing has not been accompanied by a parallel refinement in the ethic of always relaying the truth. The channels through which ascertained facts and reasoned opinions can travel freely and immediately are often being used to convey half truths and well-crafted spin. What should have been carriers of information have become, sometimes, purveyors of malicious or negligent misinformation.

In politics as in war, truth very often becomes an early casualty. Truth falls foul also of commercial interests. “Populist” television programmes or sensational reporting in newspapers, motivated by the urge to attract a larger audience or readership, may lead some to discard many or all inhibitions concerning the proper way of presenting facts and opinions.

In a free and democratic society, the unimpeded flow of information and dialogue is essential. The citizen participates and exercises judgement on the basis of the information supplied and the opinion that s/he then forms on the basis of fact and argument. Nothing could be more damaging to the proper functioning of a democracy than the distortion of information and artful sophistry hammered into the minds of its citizenzry. Prejudice and bias are not put right or counterbalanced by opposite prejudice and slant. Pluralism in the sources is essential but, at times, not enough. Lies in response to lies do not establish the truth. Striving towards objectivity is imperative on all suppliers of information.

Sources of objective information and straightforward expression of reasoned opinion are essential. It would be naïve were one to imagine that, in merely exposing a prevailing lack of respect for truthful information, one would chastise the whole milieu of the media and bring it to order. Many, perhaps a substantial majority of people in the media, would genuinely aspire to conform to the norms.

What is, however, wrong on the part of the community at large is to accept as inevitable the trend towards subjecting truth to political or party interest and personal or entity profit: it is defeatist to be cynically resigned to deceit. Manipulation of facts and argumentation should be exposed: as a service to democracy and our image as a nation.

We are a stable and safe country. Our crime rate is one of the lowest. We have freedom of expression and association, not only in theory but also in practice. We enjoy the rule of law and full respect for human rights. Some institutions that guarantee this state of affairs receive less than fair treatment and they are patently not in a position to respond. When criticising Parliament, the courts of law, the police, the army, one should exercise extra scruple in establishing the facts. These institutions are not immune from comment and, indeed, in our republic should receive the full benefit of critical judgement on the part of the media as indeed of all citizens.

Negligent reporting and unfair and biased treatment of these emblematic institutions damage our image as a nation with consequnces on our tourism and foreign investment as well as our national self-respect. At times, ammunition is provided for snide remarks from other competitor countries.

It is pre-eminently a matter of principle: How can democratic government (“of the people, by the people, for the people”) achieve its best potential if the people are inundated with falsehoods, half truths and inaccurate statements, which, in their multitude and immediacy, are difficult to rebut. We (using the plural to encompass the whole of the country) have to be vigilant and arm ourselves with critical judgement which can winnow the wheat from the chaff. As in all matters, law presupposes a majority of people exercising self restraint: law can be enforced against an exceptional minority of transgressors. The larger the majority of providers of correct information and reflected upon opinion, who have subjected themselves to self regulation, the wider the area of liberty. Truth makes us free.

It used to be said that one should not expose the sins of the king. That was wrong and harmful. The men and women in authority should feel as if they were living in glasshouses.

Let their vices be known but let us not try to invent more vices than are extant. We should not be afraid to keep in check those who have been entrusted with some power in this state. On the other hand, let us not create the impression that the state of Denmark is rotten when, taken as a whole, warts and all, Malta is a country of which one is proud.


Dr Mifsud Bonnici is Minister of Justice and Home Affairs.

Asylum office is step forward

Sunday, June 19, 2011 , by

Carm Mifsud Bonnici

Since Malta joined the EU on May 1, 2004, at least two major steps forward towards European integration have been made, namely accession to the Schengen area and the adoption of the euro as our national currency.

The Ministry for Justice and Home Affairs was a major stakeholder with respect to Schengen accession. Today, it has the honour of seeing another initiative in which it played a leading role come to fruition – the inauguration of the European Asylum Support Office in Malta.

The unanimous decision for the European Asylum Support Office to be located in Malta was taken on November 30, 2009, at the Justice and Home Affairs Council, pursuant to a proposal by the Commission to establish such an office.

The Commission proposal itself was in direct response to the European Pact on Immigration and Asylum, which provided for the establishment of a European support office with the task of facilitating the exchange of information, analyses and experience among member states, and developing practical cooperation between the administrations in charge of examining asylum applications.

In fact, the European Asylum Support Office will seek to facilitate, coordinate and strengthen practical cooperation among member states on the many aspects of asylum, as well as to provide operational support to EU members subjected to strong pressure on their asylum systems.

Needless to say, Malta stands to benefit from such provisions, particularly in the context of the renewed migratory flows being experienced this year as a result of the crisis in Libya. Indeed, the European Asylum Support Office is expected to take an active and leading role in future intra-EU resettlement initiatives.
The European Asylum Support Office is expected to initially employ 40 persons at its premises in Marsa, with the staff complement increasing gradually to between 80 and 100 by 2013. Apart from the obvious economic benefits, Malta naturally stands to gain in enhanced exposure and status that inevitably follow in the wake of the setting up of a prestigious EU agency.

Today’s inauguration of the European Asylum Support Office is therefore a historic occasion for Malta that provides further tangible evidence of Malta’s meaningful presence in the Europe Union.

This achievement has been made possible thanks to the dedication and hard work of many. Their efforts have paid dividends, and another step has been made in the process of European integration.

However, this is not only an achievement for Malta, but for the European Union as a whole. The establishment of the European Asylum Support Office constitutes recognition of the fact that asylum requires a Europe-wide approach, as opposed to a purely national approach, a point that the government has consistently stressed.

It is not sufficient for the European Union to set asylum standards while leaving member states alone to cope with the ­pressures involved; Europe’s approach must also be hands-on. This indeed is precisely what the European Asylum Support Office will set out to do.

The establishment of the European Asylum Support Office is particularly important in the context of current developments in the legislative sphere at the European level, as the European Union is working on the establishment of a Common European Asylum System.

De facto such a system can only yield the desired results if all the member states work together and if those facing disproportionate asylum pressures, like Malta, are provided with the necessary assistance in a spirit of solidarity.

Clearly, such actions do not only benefit individual member states, but also beneficiaries of international protection who have escaped persecution or violence in their countries of origin.

Our objective, as a Union, is to establish a Europe of asylum, and today marks a very significant step forward in that direction. I am proud of the key role that Malta is playing in this regard, a role fully consistent with the country’s excellent track record in the field of humanitarian assistance.

I, therefore, look forward to seeing the European Asylum Support Office expand its operational activities in the coming months. The government will continue supporting the office as necessary in order to ensure that our shared objectives are met.

Dr Mifsud Bonnici is Minister for Justice and Home Affairs.

Kumplikazzjonijiet politiċi attwali

1.    Diversi drabi, persuni f’dawn il-gżejjer isibuni u jqabblu ż-żminijiet tal-lum ma’ dawk passati.  Oħrajn jaraw l-eventi preżenti u jmorru lura sabiex iqabblu.  Għandhom ħafna raġun jagħmlu dan.  Meta wieħed jikkunsidra minn liema ilmijiet imqallba qed ngħixu fihom, aktar u aktar japprezza kemm hemm x’jiġi mqabbel.  Il-kriżi li għaddejja fil-Libja, il-problemi u l-kumplikazzjonijiet fix-xenarju finanzjarju qegħdin jagħtu huma l-elementi prinċipali li qegħdin ibiddlu l-kurrenti.

2.    L-eventi tad-dinja jaf ikollhom effetti varji fuqna.  Uħud jiġu bil-mod, jidħlu fina u daqqa nindunaw u daqqa le, però jeffettwawna fil-pożittiv jew fin-negattiv.  Dawn jieħdu dimensjoni partikolari li mhux dejjem napprezzaw biżżejjed fil-ħajja tagħna.  Dan għax, f’ħafna mumenti nħarsu lejn dak li huwa immedjat.  Dak li fih naraw elementi li d-dinja tista’ taqa’ u allura jridu risposta mill-ewwel.  Il-bniedem hu li hu – imperfett.  Jieħu deċiżjonijiet kif jaf – mhux dejjem tajba, però żgur li mhux perfetti.

3.    Ngħidu x’ngħidu, irridu naċċettaw li dawn il-Gżejjer għaddew u għadhom għaddejjin minn mumenti li bihom il-ħajja fihom qegħda tinbidel.  Il-gwerra ċivili ġewwa l-Libja hija ta’ impatt direttissimu fuqna fil-livelli soċjali, ekonomiċi, kulturali u ta’ stabilità.  Għal dawn l-aħħar snin kellna xenarju li kien jindika paċi u stabilità li mis-17 ta’ Frar li għadda ma baqagħlniex iktar.  Il-pajjiż ġar tagħna, fejn baħar biss jifridna, daħal f’konflitt imdemmi intern li mhux ser ikun faċli għalih li joħroġ minnu.  Il-qtil ta’ Libjani minn Libjani oħra, sija fuq naħa kif ukoll fuq oħra, ma tantx ser jitfejjaq malajr.  Dawk li raw membri ta’ familthom jinqatlu m’humiex ser jinsew malajr.  Anqas, fuq in-naħa l-oħra, ma nistgħu naħsbu li meta parti tegħleb lill-oħra l-infrastruttura, l-ekonomija u t-turiżmu ser jergħu lura għan-normal malajr.

4.    L-ekonomija waqfet kompletament ġewwa l-Libja.  Il-pajjiż, bl-isparar fuq xulxin, tkisser.  Djar, stabbilimenti u moskej ġew distrutti u hemm bżonn li jerġgħu jiġu mibnija mill-ġdid.  Ikun xi jkun ir-riżultat finali, huwa ċar li l-moral, l-għaqda nazzjonali, kull forma ta’ patrijottiżmu ġew imkissra u mdgħajfa konsiderevolment.  Anke jekk fix-xhur li ġejjin terġa’ tibda tirrenja xi forma ta’ paċi u stabilità, xorta waħda l-pajjiż ser jieħu snin twal sabiex jerġa’ jibda jieħu lura l-potenzjal sħiħ tiegħu.  Dan lilna qiegħed u ser ikompli jeffettwana fid-dimensjonijiet sħaħ tal-ħajja normali tagħna.

5.    Il-Libja hija żgur ta’ nkwiet kbir.  Daqshekk ieħor huwa ta’ nkwiet dak li qiegħed kontinwament iseħħ fid-dinja tal-finanzi.  L-arrest u r-riżenja tal-President tal-International Monetary Fund (IMF) huwa biss l-aħħar xena minn din l-istorja li ma tridx tieqaf.  Id-dinja għaddejja minn diffikultajiet enormi.  Fil-Mediterran stess, b’dak li qed naraw ġewwa l-Greċja u l-Portugall, jindikaw kemm il-katina ekonomika teffettwa naħa u oħra tal-globu.  Iktar ma l-ekonomija dinjija ddum biex tiġi lura fuq saqajha, iktar se nittardjaw biex nerġgħu naraw tkabbir li jagħmel il-ġid.  Tkabbir li jirnexxilu jkun xprun ta’ bidliet soċjali li permezz tagħhom iktar bnedmin jgħixu fid-dinjità, ‘l bogħod mill-faqar u l-miżerja li għadhom jgħixu fihom.

6.    Dawn huma żewġ fatturi kbar li għandna quddiemna u rridu naffrontaw kontinwament u immedjatament.  Il-mewġ huwa qawwi, u għalkemm huwa minnu li għandna l-ankra politika u ekonomika tal-Unjoni Ewropea, xorta trid kaptan tajjeb biex imexxi.  Il-kurrenti qegħdin verament jinbidlu, jikbru u jitolbu tweġibiet.  F’dawn it-tlett snin, il-poplu għandu quddiemu prova ċara li l-Prim MInistru Lawrence Gonzi kien kapaċi jaffronta, jikkonfronta u jmexxi ‘l quddiem kontra dawn l-eventi.  Il-pajjiż għandu mument ta’ taqlib soċjali u ekonomiku kbir quddiemu.  Fortunatament quddiem dawn il-kumplikazzjonijiet politiċi attwali għandna persuna kapaċi.  Bniedem ta’ kalibru, stabilità, viżjoni u valur li jkomplu jassiguraw il-paċi u l-istabilità tagħna biex inkomplu niżviluppaw fit-tajjeb.


Dan l-artikolu deher fil-ħarġa ta' Il-Mument ta' nhar il-Ħadd

Pożizzjoni kostruttiva

1.    Il-bieraħ fakkarna għas-sitt darba l-mewt tal-Papa Ġwanni Pawlu t-Tieni, li seħħet nhar it-2 ta’ April 2005.  Qisu verament il-bieraħ li rajna dan il-bniedem, tant ċar fl-ideat, fil-viżjoni u fil-missjoni diretta lejn is-sewwa, il-paċi u l-ġustizzja, jitlaq minn din id-dinja lura lejn il-Missier li ħalaqna.  Il-memorja tagħna għadha ħajja, mimlija mhux biss b’immaġini impressjonanti , imma iktar minn hekk bis-sens u s-sustanza li huwa kien kontinwament jgħid.  Kliem Karol Wojtyla miktuba, miġbura u mismugħa jibqgħu xrar li jħajruk taħseb, tirrifletti u tinbidel fil-ħajja tiegħek, speċjalment f’dawn il-jiem tant determinanti fil-futur ta’ pajjiżna, tal-Mediterran u tal-Ewropa.

2.    Dak li kompla jiżviluppa f’din l-aħħar ġimgħa ta’ din il-gwerra ċivili jkompli jissoda diversi punti mil-linja politika li pajjiżna ħa lejn soluzzjonijiet bejn il-partijiet.  Il-konflitt imdemmi qiegħed ma’ kull siegħa jibdel ix-xenarju f’attakki mill-art u ta’ avvanzi u rtirati min-naħa u minn oħra.  Hemm sitwazzjoni ta’ tkissir ferm iktar qawwi fil-pożizzjonijiet ta’ dawk li jappoġġjaw it-tmexxija l-antika u dawk li qegħdin jidħlu għal dik li qed tipprospetta ruħha bħala l-ġdida.  Dawk madwar Tripli qed isibu ruħhom abbandunati minn iktar uffiċjali għolja, minn tnaqqis li gwerra ġġib fl-ikel, fil-kwalità tal-ħajja u qed jinżlu fil-livell ta’ dawk li qed jikkumbattu magħhom.

3.    L-istess dawk madwar Benghazi, li l-mewġa inizjali tagħhom li dehret tant diretta, issa qed narawhom imorru lura, jitolbu aktar “assistenza” militari li fl-aħħar tal-ġurnata twassal għal iktar komplikazzjonijiet.  Iż-żewġ naħat, li bdew b’bilanċ kompletament differenti favur min kellu l-aktar armamenti militari b’saħħithom, qed naraw wara tant ġimgħat li qed jilħqu lil xulxin.  Il-vjolenza ma twassalx lejn soluzzjonijiet, imma lejn aktar diffikultajiet li ser ikunu ferm iktar diffiċli sabiex jiġu solvuti matul is-snin li ġejjin.  Biss, dan l-istrument brutali, li l-bnedmin jaħsbu li bih ser jeliminaw avversarju, jekk jibqa’ għaddej ser jeqred it-tessut neċessarju li jwassal lejn ftehim.

4.    Pajjiżna kien, għadu u jibqa’ parteċipant kostruttiv fid-dimensjonijiet politiċi tiegħu.  Jekk naqbdu dak kollu li ngħad u sar minna naraw li kontinwament avvanzajna l-bżonn li l-poplu Libjan isib soluzzjoni li twasslu lejn Stat demokratiku, fejn jagħżel direttament hu lil min imexxih.  Żammejna l-vuċi tagħna soda fil-fora internazzjonali u Ewropej f’din il-linja.  Imxejna ‘l quddiem mingħajr ma ppruvajna niżżattu f’dak li ma jesagħniex, jew li nippruvaw nidhru iktar bravi minn diversi Stati oħra fid-dinja kollha.  Għalhekk fid-direzzjonijiet leġittimi li ttieħdu min-Nazzjonijiet Uniti, li biż-żewġ riżoluzzjonijiet 1970 u 1973 stabilixxew azzjoni diretta fuq il-mexxejja Libjani, pajjiżna bħall-bqija tal-komunità mondjali, segwa.

5.    Mhux biss, imma żammejna ruħna impenjati fid-direzzjoni umanitarja tagħna.  Gwerra, u hemm bżonn li kulħadd jifhem li hemm gwerra ċivili għaddejja, li qegħda tħalli warajha bnedmin feruti bl-effett tas-saħħa tal-armamenti moderi tal-lum, titlob assistenza.  Qed nagħtu u ser nibqgħu nagħtu għajnuna f’mediċini għal dawk li qed jikkumbattu għal ħajjithom fl-isptarijiet, li qed joperaw b’diffikultà kbira.  Dan il-konflitt militari, sfortunatament uħud jinjoraw l-effett tiegħu.  Jaħsbu li dan huwa xi forma ta’ xeneġġjat, ivvintat politikament u li wara ftit, wara li jwarrbu l-ġurnalisti ser naraw dawk li huma mejta mal-art, jerġgħu jqumu.

6.    Hemm bżonn li nifhmu aħna wkoll li l-konsegwenza ta’ din il-gwerra għamja hija dik ta’ persuni li jaħarbu għal ħajjithom.  L-aħħar fituri juru li madwar erba’ mija u ħamsin elf (450,000) persuna ħarbu lejn il-fruntieri varji tal-Libja.  Min ħarab lejn it-Tuneżija, min lejn l-Eġittu, l-Alġerija, n-Niġer, iċ-Chad, is-Sudan, l-Italja u oħrajn lejn pajjiżna.  Din hija l-konsegwenza inevitabbli ta’ dak li huwa għaddej, li tista’ tieqaf meta l-partijiet iduru madwar mejda u jsibu ftehim li jwassal għal pajjiż ġdid.  U min jaħseb li hemm bnedmin li flok jagħżlu li jsalvaw ħajjithom, ikomplu joqogħdu għall-balal tal-mewt, qed jilludi ruħu.

7.    Pajjiżna jibqa’ mpenjat li jassisti u jagħmel il-parti tiegħu bil-pożizzjoni kostruttiva li huwa diġà ħa.  Il-vuċi tar-raġuni tagħna mhix ser tispiċċa f’dan il-konflitt, imma għandha tkompli tinstema’.  Għalhekk nibqgħu determinati li nagħtu sehemna sabiex dan il-konflitt jispiċċa malajr kemm jista’ jkun, b’soluzzjoni li twassal lejn bidu ġdid.  Wieħed demokratiku li l-poplu Libjan, permezz tal-mexxejja tiegħu, jasal għalih.  Aħna, fl-esperjenza tagħna, nafu li mingħajr paċi, mingħajr ġustizzja, ma jistax ikollok protezzjoni tad-drittijiet umani, stabilità u ekonomija soda li tiġġenera xogħol u livell ta’ ħajja.  Għalhekk ser nibqgħu impenjati f’din il-pożizzjoni kostruttiva.

L-ewwel pass

1.    Fi tlett xhur rajna tibdil ta’ taħt fuq fi tlett pajjiżi Mediterranji importanti.  Mexxejja li kienu hemm għal snin twal twarrbu wara li ġew kontestati, filwaqt li ieħor għadu qiegħed hemm.  Kull poplu mexa u rreaġixxa b’metodi u mekkaniżmi differenti mill-ieħor.  Illum tnejn minnhom, it-Tuneżija u l-Eġittu, qabdu l-linja tad-demokrazija.  Sa fejn jirnexxilhom jaslu, fl-aħħar tal-ġurnata, huwa l-futur li jrid jgħidilna.  Li huwa evidenti però hu li l-poplu ma jridx ikollu dak li kellu fil-passat.

2.    L-Eġittu, li jibqa’ pajjiż li għandu sehem determinanti fl-influwenza li jibgħat għar-reġjun, huwa pajjiż b’popolazzjoni numeruża u mimli bi storja li tifirdu minn oħrajn.  Immexxi fil-passat mill-Farawni, għadu jħaddan fih din it-tradizzjoni, din l-importanza u l-għarfien li s-saħħa u l-influwenza politika, soċjali, kulturali u ekonomika hija wirt li jżomm naturalment u mingħajr sforzi.  Hemm għarfien tal-Istat, tas-servizz tiegħu u ta’ kif il-poter għandu jkun għad-disposizzjoni tal-proxxmu.

3.    Ir-referendum li nżamm is-Sibt u l-Ħadd li għadda seta’ ġie injorat sforz dak li qiegħed iseħħ fil-Libja, però huwa ta’ importanza kbira.  L-ewwelnett huwa espressjoni ta’ vot popolari.  Dawk il-protesti ġew issa trasformati f’deċiżjoni li ħadd ma jista’ jmeri.  It-tieni, kien pass vitali sabiex il-poplu jingħaqad f’tama waħda ta’ bidla.  L-aspirazzjonijiet ta’ bnedmin li jridu ugwaljanza, ġustizzja u libertà qegħdin joħorġu.  It-talba tagħhom għax-xogħol u distribuzzjoni aqwa tal-ġid ekonomiku hemm qegħda.

4.    It-tmexxija ta’ Hosni Mubarak kellha stabilità, però l-prezz tagħha sarraf f’diviżjoni kbira.  Qasma fil-ġid finanzjarju, fid-drittijiet u l-protezzjoni legali, fil-lingwa u fl-edukazzjoni.  Għandek fatturi li rridu naraw kif ser jiġu kkunsidrati minn gvern futur.  Minn popolazzjoni ta’ ħamsa u tmenin miljun, għandek disgħin fil-mija jgħixu fil-faqar, li mhux naqas, imma kiber fil-livell.  Għandek nofs il-poplu kompletament illitterat, għandek għoxrin fil-mija li huma nsara Kopti emarġinati f’qasma reliġjuża li ġiet strumentalizzata minn Mubarak u l-kumplikazzjoni ta’ lingwi ta’ gruppi oħra ta’ Eġizzjani, bħal-lingwi tal-berberi, tal-bedwini fil-punent tas-Saħara, il-lingwa Nubjana mitkellma fil-parti ta’ isfel u dik il-lingwa Kopta li hija parti mil-liturġija nisranija li għadhom ma ġewx rikonoxxuti bħala parti mit-tessut uffiċjali.

5.    L-Eġittu ta’ għada, dejjem jekk irid jibni pedament ġdid, anzi kompletament ġdid, għandu jassigura l-paċi u l-ġustizzja.  Però jrid ukoll jikkonċentra iktar fis-sehem li jista’ jkollu fil-pożizzjoni strateġika tiegħu.  Jekk ikun hemm demokrazija vera, allura din teffettwa l-pajjiżi tal-Magħreb, ta’ taħt l-Eġittu u l-Ġordan, il-Lebanon, il-Libja u Iżrael.  Jekk dan il-pajjiż daqshekk popolat isir pro-attiv, ser jinfluwenza u fl-istess ħin ikun fattur ta’ stabilità aqwa.  Ir-referendum li seħħ nittamaw li biddel, però m’għandux ikun pass uniku, imma l-bidu ta’ passi kbar oħra li jwasslu lejn aktar demokrazija.

It-taqlib mondjali

1.    Żgur mhux forsi, l-eventi li bdew dawn l-ewwel xhur ta’ din is-sena ser ikollhom l-effetti tagħhom.  Għall-mument huma parti minn spettaklu traġiku li qed naraw il-ħin kollu jiżviluppa quddiemna.  Dak li seħħ fil-Ġappun, u għadu għaddej sallum, ħa bix-xieraq l-attenzjoni prinċipali tal-mezzi kollha ta’ komunikazzjoni.  Dak li ħalla warajh it-terremot u ftit wara l-mewġ li b’saħħa u qawwa biddel il-pajjiż ta’ taħt fuq.

2.    Il-Ġappun għaddej minn sitwazzjoni xejn faċli u ma hemmx dubju li t-taqbil li qiegħed isir mal-attakk atomiku li batew f’Hiroshima u Nagasaki huwa f’postu.  Għat-tieni darba, dawn il-gżejjer mimlija b’tant kultura u storja, qed jerġgħu jaraw devastazzjoni ta’ dimensjoni apokalittika umana.  Meta jitneħħa t-tifrik, meta jinġabru l-persuni li sfortunatament tilfu ħajjithom ser insibu numri ferm akbar milli qegħdin naħsbu.  Traġedja mill-ikreħ li ser nibqgħu nitkellmu fuqha għas-snin li ġejjin.

3.    Quddiem tant devastazzjoni rrid ngħid li dan il-poplu rebaħ l-istima ta’ diversi għall-mod eżemplari ta’ kif qed iġib ruħu.  Bnedmin li raw ħafna ma’ wiċċhom iżda li affrontaw kollox b’kuraġġ storiku.  Quddiem tant ħerba u tkissir, ħafna żammew saqajhom mal-art, isegwu u jippruvaw jieħdu d-deċiżjonijiet li permezz tagħhom ġew salvati diversi bnedmin.  Mhux biss, iżda jidher ċar diġà li beda l-proċess ta’ rikostruzzjoni, verament mhux faċli tenut kont tal-impatt u d-devastazzjoni li hemm.

4.    Il-problemi li dan it-terremot daqshekk qawwi ħolqilhom nafuhom, u nafu wkoll li ser isibu diffikultajiet kbar sabiex jerġgħu jiġu fuq saqajhom.  Il-kwistjoni tal-impjanti nukleari hija kumplikazzjoni ferm u ferm iktar qawwija minn dak li konna qegħdin naraw inizjalment.  Jidher ċar li l-muturi enerġetiċi li żammew għal dan il-perjodu modern, li ggarantew l-iżvilupp ekonomiku qawwi li l-Ġappun ra wara t-Tieni Gwerra, fallew kompletament.  Mhux biss intlaqtu, waqfu jaħdmu, imma issa wkoll qegħdin jirriskjaw serjament saħħet l-istess ċittadini.  Raġuni oħra ta’ gravità ikbar.

5.    Il-pajjiż laqqat daqqa enormi li, żgur mhux forsi, ser taffettwalu l-iżvilupp tiegħu kompletament.  Id-dipendenza nukleari ser ikollha tiġi drastikament mibdula, ma hemmx dubju.  Ir-riskji ta’ din il-katastrofi huma evidenti, dawk tal-futur ser ikunu ferm iktar qawwija.  Ma naħsibx li l-gvern attwali, li evidentement ġiet fuqu din il-pożizzjoni u dan proprju wara snin twal fl-oppożizzjoni, qiegħed iħares lejn li jħalli l-affarijiet kif inhuma.  Kemm hemm l-abbiltà politika li terġa’ tqiegħed ir-ritmu rridu naraw.  Nafu biss li jekk ma ssirx, ikun hemm kaos ikbar.

6.    Proprju Naoto Kan, il-Prim Ministru tal-Partit Demokratiku tal-Ġappun (DPJ) li daħal fil-poter wara snin twal tal-Partit Liberal Demokratiku, jaf li dan it-terremot ser jixħtu kompletament lura ekonomikament u fuq quddiem sabiex jipprovdi tweġibiet. Illum nafu li dan il-pajjiż ser jgħaddu minn fuqu snin twal sabiex jerġa’ jieħu r-ruħ.  Dak li kien qabel, issa ser ikollu jinbidel u dan b’impatti varji.  Jaf li l-Ġappun mhux ser jibqa’ fost il-pajjiżi l-iktar żviluppati, u dan ser jeffettwa l-ekonomija tar-reġjun u mondjali.  Aħna wkoll ser inħossu din l-iskossjatura, sija direttament, kif ukoll indirettament.  Nittama li l-proċess sabiex il-Ġappun jerġa’ jiġi lura fuq saqajh isir bis-solidarjetà tagħna lkoll.

Il-vjolenza għaddejja

1.    L-eventi ta’ dawn l-aħħar tlett ġimgħat sarrfu fi gwerra ċivili bejn bnedmin li jgħixu f’din l-art ta’ taħtna.  Il-ġlied, il-konflitti, il-qtil ta’ diversi għaddej ma’ kull jum f’passaġġ twil ta’ vjolenza li, aktar ma jmur, aktar qed jikkomplika ruħu.  Għalkemm insegwu dak li huwa għaddej minn fuq il-mezzi varji tax-xandir internazzjonali qisu xi parti minn xi serje twila ta’ programm, fir-realtà hemm traġedja umana qegħda sseħħ.  Il-persuni qed jisparaw u joqtlu lil xulxin, m’humhiex ser iqumu wara imma jindifnu.

2.    Il-ġlied bejn il-bnedmin jitwieled mill-mibgħeda.  Rabja għal xulxin li, ġaladarba tiżvoga fil-ġlied estern bi sparar, ħruxijiet u b’atti varji ta’ disprezz ma terġax iġġibha f’postha.  Bħalissa qed nassistu għal tixrid ikbar ta’ mibgħeda li jidher ċar li kienet ilha tinġabar is-snin, li però issa ħarġet kompletament barra.  Ix-xeni f’dawn il-jiem ta’ kumbattimenti intensivi, ta’ postijiet imfarrka b’marki ta’ artillerija, bombi u sparar qegħdin joħorġu sabiex juru rebħa ta’ naħa fuq oħra, imma fil-verità huma evidenza ħajja ta’ dak li qiegħed iseħħ u li aħna ma nifhmuhx biżżejjed.

3.    Is-soluzzjonijiet għal dawn il-konflitti ma jiġux faċli, dejjem jekk wieħed jista’ jitkellem fuq soluzzjoni.  Il-partijiet huma tant għal għonq xulxin li jekk ma jieqfux mill-ġlied, ma tkun tista’ qatt iġġibhom madwar mejda ta’ diskussjoni jew medjazzjoni.  Anzi, mill-analiżi li qegħda ssir il-ħin kollu, jidher li kull naħa daħħlitha f’rasha li tista’ tgħix billi telimina lill-avversarju fil-kamp tal-battalja.  Il-Libjani min-naħa ta’ Bengazi u dawk fuq in-naħa l-oħra ta’ Tripli għandhom diġà f’moħħhom li ser ikun impossibbli li xi ħadd minnhom jgħix taħt l-ieħor.  Jekk tirbaħ naħa telimina lill-oħra, ma hemmx dubju, u dan twettqu sistematikament.

4.    Min qiegħed fil-kamp tal-battalja jaf li qabad triq li kważi huwa mpossibbli li jerġa’ lura minnha.  Dan ifisser iktar ħruxijiet, iktar determinazzjoni ta’ naħa jew oħra sabiex ma ċċedix.  Ngħid żgur u mhux forsi li dawn it-tlett ġimgħat sarrfu f’rigress kbir għall-ekonomija, għall-ħajja soċjali u politika tal-pajjiż.  Il-miżerja li qiegħed jinżel fiha jrid sforzi kbar sabiex jerġa’ joħroġ minnha, u dan nafuh mill-esperjenza ta’ kull konflitt qawwi li jsir bl-armamenti moderni tal-lum.  Diġà t-Tieni Gwerra Dijija ħalliet, u għadha sal-ġurnata tal-lum tħalli effetti negattivi varji ta’ dawk l-atroċitajiet li saru 'l fuq minn sittin sena ilu, aħseb u ara dawn.

5.    Id-dinja, il-komunità ta’ pajjiżi fil-Ġnus Magħquda, jridu jirreaġixxu għal dan, però kulħadd japprezza li m’huwa xejn faċli li ssib is-soluzzjonijiet mingħajr ma tispiċċa hija wkoll parti minn din il-vjolenza.  Id-diskussjonijiet militari jagħtu soluzzjonijiet ta’ ġlied, sparar u konflitti u huwa diffiċli jsibu toroq differenti.  Żona fil-Libja li fuqha ma jistgħux itiru l-ajruplani ma tissarrafx bix-xejn, imma b’interventi militari mill-ajru.  Ir-riżultat ser ikun, żgur mhux forsi, komplikazzjonijiet oħra, iktar mewt, iktar tbatija, involviment xejn faċli għal dinja mimlija feriti u problemi varji.

6.    Bħala bnedmin jista’ jkollna minn fostna li jimmaġina li l-vjolenza tista’ titwaqqaf bil-vjolenza, però x-xenarju hawn ma tistax tipprevedih.  Għalhekk, diversi Stati li narawhom bħala parti mill-forza tal-ordni mondjali qegħdin joqogħdu lura.  Dak li qiegħed jiżviluppa fil-Libja huwa parti sħiħa minn tastieri varji li ma jidhirx li għax-xhur li ġejjin ser joqogħdu lura u ma jiċċaqilqux.  Ebda Stat waħdu m’għandu s-saħħa militari u ekonomika biex jindaħal f’kull konflitt, f’kull kriżi, iktar u iktar meta l-prezzijiet taż-żejt u ċ-ċereali ndikati fil-passat riċenti jitilgħu jiġru 'l fuq f’temp ta’ ftit siegħat.

7.    Il-vjolenza li għaddejja, id-diżastri naturali li qegħdin issa naraw fil-Ġappun, il-kriżi ekonomika mondjali, jekk ma jinħadmux b’attenzjoni jkunu l-bidu ta’ anarkija qawwija.  Dak li nafu llum jaf jispiċċa f’daqqa, bħal ma rajna meta waqa’ l-Ħajt ta’ Berlin u kif qed naraw fid-dinja Għarbija, u għalhekk wieħed jista’ jifhem il-kawtela tal-pajjiżi li, fil-passat, jafu x’ħallsu u x’qed iħallsu għall-intervent tagħhom.  X’ser jiġri fl-aħħar tal-ġurnata fil-konflitt li qed isir taħtna ser juruhulna l-jiem li ġejjin.  Żgur mhux forsi, il-vjolenza ħarxa u qawwija li għaddejja ser ikollha biss effetti u impatti negattivi għall-poplu Libjan u għall-pajjiżi tal-Mediterran.

Dan l-artikolu deher fil-ħarġa ta' Il-Mument tat-13 ta' Marzu 2011.