Diskors fid-Dibattitu dwar il-Budget.

Sur President, l-ewwel nett, minn qalbi nawgura lill-Ministru l-ġdid tal-Ġustizzja u l-Intern. Kif qal il-kollega tiegħi l-Onor. Beppe Fenech Adami, il-Labour Party għażel li jżomm il-ġustizzja u l-intern taħt l-istess dekasteru u dak, għalina, huwa kumpliment indirett li jikkonferma li meta konna qegħdin immexxu dan il-ministeru f’daqqa, l-affarijiet irnexxew u mxew ‘il quddiem. 

Ministeru Mega.

M’hemmx dubju li dan huwa Ministeru mega, aircraft carrier ta’ affarijiet fejn fih l-Armata, ir-Reġistru Pubbliku, il-Public Broadcasting Services, l-intern kollu, il-ġustizzja u l-immigrazzjoni. Dan huwa Ministeru li jrid ħafna attenzjoni fit-tmexxija tiegħu u jien nawgura li l-Ministru ma jitlaqx jiġri biex jipprova jagħmel l-affarijiet ta’ malajr mingħajr ma jkollu spjegazzjoni tajba u ċara ta’ dak kollu li kien qed isir fis-setturi partikolari tal-istess ministeru.  Wara li jisma’ u jara dak kollu li kien qed jiġi ppreparat u dak kollu li kien għaddej, imbagħad ħalli jidħol għar-riformi ġodda u l-affarijiet li jixtieq hu. 

Gustizzja u Intern Determinanti.

Il-ġustizzja u l-intern huma determinanti għal pajjiż, huma ankra għal pajjiż u, għalkemm fin-nomenklatura tal-Ministeru tneħħiet il-ġustizzja u qisu l-ġustizzja m’għadhiex teżisti, nawgura li iktar ‘il quddiem dan il-Ministeru jinbidillu ismu u jerġa’ jiġi lura bl-isem tal-Ministeru għall-Ġustizzja u l-Intern.  Nittama wkoll li dan il-Ministeru jimxi ‘l quddiem, jaħdem u jibni fuq dak kollu li ħallejna warajna.  Nawgura wkoll li l-miżuri legali li għamilna bħall-ittri uffiċjali eżekuttivi, bħaċ-Ċentru tal-Medjazzjoni, bħat-tisħiħ taċ-Ċentru tal-Arbitraġġ, it-Tribunal Amministrattiv u d-diversi emendi li għamilna għal mandati eżekuttivi u kawtelatorji kif ukoll għax-xogħol li għamilna fil-Qorti tal-Familja ikomplu jiġu ssodati u mmexxija ‘l quddiem. Żgur mhux forsi li f’kull settur tista’ tagħmel ħafna fine tuning, però l-linja prinċipali għandha tkun li wieħed iħares u jiffoka lejn is-setturi varji fil-ġustizzja u jagħmel rimedji speċifiċi għall-problemi partikolari li hemm. Ħadd m’hu se jsib rimedju wieħed li jgħodd għas-setturi kollha fil-ġustizzja, u jkun żbaljat min jaħseb li hemm xi ħadd li għandu bakketta maġika biex il-kawżi kollha jinqatgħu fi żmien partikolari, biex kollox isir malajr u biex ma jkunx hemm dewmien.

Riforma fil-ligi Dwar d-Danni.

Nawgura li l-kumitat li ġie mwaqqaf mill-Ministru Mallia u mis-Segretarju Parlamentari tiegħu l-Onor. Owen Bonnici jiġi b’numru ta’ punti li fuqhom wieħed ikun jista’ jiddiskuti u jimxi ‘l quddiem. Dan huwa fl-istess linja li konna għamilna fl-2003 meta konna fassalna l-White Paper “Lejn Ġustizzja Aħjar u Eħfef” li fiha konna għamilna kwantità kbira ta’ suġġerimenti ta’ riformi li minnhom stajna nieħdu ħafna passi ‘l quddiem.  Nappella biex abbozz ta’ liġi, li sfortunatament baqa’ mdendel fl-aħħar leġiżlatura, dak marbut mar-riforma tal-kawżi ċivili fid-danni, iseħħ u jsir aħjar. Kien hemm nuqqas ta’ qbil fil-Kamra, kultant ngħid li ma kienx ġustifikat biżżejjed, però rrid niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li bejn wieħed u ieħor terz tal-kawżi li jidħlu l-qorti huma kawżi marbuta mad-danni ċivili naxxenti minn inċidenti ta’ traffiku jew minn inċidenti industrijali.  Jekk ikun hemm sistema legali aħjar li ddaħħal id-danni morali u tagħmel id-danni iktar preċiżi, il-kawżi jkunu jistgħu jinqatgħu ferm iktar malajr u wkoll tneħħi l-inċertezza li kawża tinqata’ mod u kawża oħra tinqata’ mod ieħor. B’dan il-mod ikollna riduzzjoni tajba tal-kawżi li hemm pendenti. 

Il-Qorti Nbidlet ghall-Ahjar.

Irrid infakkar li l-qorti inbidlet ta’ taħt fuq minn kif kienet meta dħalt jien bħala Segretarju Parlamentari sakemm imbagħad dħalt bħala Ministru u saħansitra sal-lum.  Għalkemm il-volum tax-xoghol baqa’ jidħol kważi l-istess, jekk mhux żied b’mod qawwi permezz tal-ittri uffiċjali eżekuttivi u permezz tal-arbitraġġi, il-backlog tal-kawżi fil-qorti naqas b’iktar minn 60%. Mhux biss, imma naqas ukoll id-dewmien li l-kawżi jieħdu. Fil-fatt, illum, il-maġġoranza tal-kawżi li hemm pendenti fil-qorti huma ta’ inqas minn tliet snin u allura nagħmel appell b’mod partikolari lill-Ministru u lis-Segretarju Parlamentari, li jieħdu ħsieb li jaraw l-affarijiet fid-dettall u ma jitilqux jiġru jagħmlu miżuri li fl-aħħar tal-ġurnata minflok jagħmlu ġid, jagħmlu ħsara. L-esperjenza politika tiegħi wrietni li meta wieħed jiġri fis-settur tal-ġustizzja, minflok l-affarijiet jimxu ‘l quddiem, isib li l-affarijiet jinżammu lura.

R-Riforma tal-Gustizzja Riparatrici.

L-istess appell tiegħi jmur għar-rigward ir-riforma tal-ġustizzja riparatriċi.  Il-ġustizzja riparatriċi hija waħda miż-żwiemel tal-battalja li għamilna fl-aħħar leġiżlatura li sfortunatament ġiet ikkritikata fil-Parlament b’mod miskin u kien hemm ħafna kritika bla sens biex wieħed jipprova jwaqqagħha għaċ-ċajt u jipprova jkissrilha l-kredibilità tagħha. Jiena nittama li l-Ministru responsabbli mill-intern jieħu ħsieb li r-riforma tal-ġustizzja riparatriċi tkompli timxi ‘l quddiem u tagħmel il-passi neċessarji tagħha. Infakkar li għamilna dipartiment ġdid tal-Probation and Parole, għamilna s-sistema legali b’mod li kull persuna li tidħol fil-faċilità, tingħata care plan u timxi fuq dik il-care plan biex tiġi verament riformata. L-importanti fil-ġlieda kontra l-kriminalità hija dejjem determinanti li persuni li jidħlu fil-faċilità ma jerġgħux jidħlu. Dan jista’ jiġi assigurat billi wieħed ikun jista’ joffri toroq ġodda, u dik il-liġi hija mimlija opportunitajiet.

Rapporti dwar il-hidma li saret.

Nistieden lill-Ministru wkoll li qabel jagħmel xi ħaġa fuq dan is-settur, jitlob id-diversi rapporti li saru tul dawn l-aħħar ħames snin li fihom dħalna fid-dettall dwar x’għandna bżonn fl-istituzzjonijiet, x’għandna bżonn fis-settur amministrattiv u x’għandna bżonn nagħmlu fil-liġi sabiex inbiddlu l-Faċilità Korrettiva ta’ Kordin. Hemmhekk, żgur mhux forsi, huwa challenge għal kull ministru u ebda ministru f’ebda pajjiż li għandu fir-responsabilità tiegħu l-faċilitajiet korrettivi ma jista’ qatt jistrieħ, għax huwa settur li dejjem jaħraq.  Il-ġlieda kbira kontra l-kriminalità hija li lin-nies li hemm hemm ġew tagħtihom l-opportunità biex joħorġu minn hemm bħala persuni riformati u li jistgħu jidħlu lura fis-soċjetà. 

R-Riformi tal-Abbozz 97 ghandhom jidhlu fis-sehh.

Sur President, nixtieq ukoll insemmi diversi punti importanti marbuta mal-intern. Nagħmel appell lill-Ministru biex jara l-Abbozz Nru. 97 li fih kien hemm 140 punt ta’ riforma li sfortunatament, minħabba l-ħmerijeit li saru hawnhekk, bqajna m’għamilnihomx.  Hemmhekk hemm kwantità kbira ta’ affarijiet li hemm bżonn li jiġu mdaħħla sabiex il-pulizija jkollha għodod ġodda sabiex tiġġieled il-kriminalità kif ukoll biex wieħed ikun jista’ jgħin persuni li missew l-ewwel darba mal-liġi. 

Introduzzjoni tad-Drugs Courts.

Sur President, għalkemm għamilt diversi affarijiet li jien ferħan bihom u li għandi s-sodisfazzjon ta’ dak kollu li għamilt – anzi ngħid li meta spiċċajt minn ministru kelli s-sodisfazzjon li mmur il-qorti, niltaqa’ mad-diversi nies u jagħtuni informazzjoni fuq fejn waslu proġetti u x-xogħol u l-ġid li sar minn dik l-aħħar leġiżlatura – nixtieq nirriferi għal proġett li ħdimt fuqu għal erba’ snin imma li sfortunatament ma kellix l-opportunità li nagħmel.  Nitlob lill-Ministru responsabbli mill-intern biex, jekk jogħġbu, ma jabbandunax id-Drugs Court u ma jabbandunax il-mod ta’ kif għamilna l-liġi li tagħti l-fakultà lill-Avukat Ġenerali, fid-diskrezzjoni li diġà għandu llum, li first offenders fuq  drogi minflok jibgħathom il-qorti, jibgħathom quddiem kumitat biex jassistihom ħalli jkunu jistgħu joħorġu mill-vizzju tad-droga. Dan dejjem jekk verament ikunu għadhom kif bdew bil-vizzju tad-droga. U ngħid dan għax jista’ jkun li jkollok tfal li pejpu darba l-ħaxixa jew għamlu xi ħmerija darba u ma jkunux reġgħu għamlu din il-ħaġa. B’hekk taqta’ ċertu backlog ta’ kawżi li għandek il-qorti, tagħti l-opportunità li tikkonċentra aktar fuq it-traffikant tad-droga u jkollok l-uffiċjali li jħarsu b’iktar saħħa lejn it-traffikar tad-droga. Hemmhekk tagħmel differenza fil-piena bejn dak li huwa traffikant tad-droga u dak li huwa first offender fid-droga. 

Agreed Sentences.

F’dak l-Abbozz ta’ Liġi hemm kwantità kbira ta’ affarijiet li llum, iktar minn qatt qabel, hemm bżonn li jsiru.  Pereżempju, hemm l-agreed sentences, jiġifieri l-qorti, anke quddiem il-maġistrati, il-prosekuzzjoni u d-difiża, jistgħu jaqblu fuq sentenzi mogħtija.  Dik tippermettilek li toħroġ sentencing policy, taqta’ numru ta’ kawżi li ilhom pendenti żmien fil-qorti jistennew biex jinqatgħu fuq ħaġa u fuq oħra, u tagħmel riduzzjoni konsiderevoli tal-kawżi li hemm pendenti fil-qorti. 

Hemm ukoll kwestjonijiet marbuta mat-tfal.  Irrid ngħid b’mod partikolari li f’dak l-Abbozz ta’ Liġi konna neħħejna d-duttrina l-antika fuq il-ħażen tat-tfal ta’ ċerta età u għollejniha ‘l fuq biex nagħtu protezzjoni ikbar lit-tfal. Matul l-aħħar leġiżlatura kien ukoll żiemel tal-battalja tagħna li dħalna biex nagħtu protezzjoni ikbar lit-tfal f’diversi setturi, kemm fil-kamp ċivili kif ukoll fil-kamp kriminali. Hemm ukoll il-fruntiera ġdida tal-internet. 

Fruntiera tal-Internet.

Sur President, il-fruntiera l-ġdida tal-internet hija fruntiera li aħna ta’ ċerta ġenerazzjoni u ta’ ġenerazzjonijiet li hawn f’din il-Kamra, qegħdin ninqatgħu minnha.  Illum, tfal ta’ 15, 16 u 17-il sena qegħdin jiltaqgħu ma’ ċerti sitwazzjonijiet fuq l-internet u allura għandhom bżonn iktar attenzjoni u iktar protezzjoni. Infakkar li fl-Abbozz ta’ Liġi li semmejt konna erġajna żidna ċerti pieni marbuta mal-pornografija fuq l-internet u ma’ ċertu solleċitar fuq l-internet. Dik hija ġlieda importanti li nittama li l-Ministru responsabbli mill-intern jidħol għaliha. 

Glieda kontra l-Kriminalita Trid tkompli issir.

Nafu li hemm ħafna ġlidiet li jridu jsiru fl-intern u hemm ħafna affarijiet li jridu jsiru fis-silenzju, imma li xorta waħda jridu jsiru, u jiena nawgura li l-Ministru responsabbli mill-intern jagħmilhom.  Il-pajjiż ma jistax jimxi ‘l quddiem jekk kemm-il darba ma jkunx hemm din id-determinazzjoni u l-perseveranza sabiex wieħed jagħmel il-ġlieda lill-kriminalità fil-fond u fl-għeruq tagħha.  Jekk ma nagħmluhiex, ikollna diffikultajiet kbar iktar ‘il quddiem għax ikollna setturi fejn ma jkunx faċli li wieħed ikun jista’ jipproteġi lit-tfal minuri. 

Jiena dejjem nieħu pjaċir nara lill-Korp tal-Pulizija jibqa’ jiġi armat. Jiena kelli s-sodisfazzjon li armajt kemm flaħt il-Korp tal-Pulizija b’diversi apparat ġdid, karozzi ġodda, b’affarijiet fil-forensika, bid-DNA u bil-profiling. Għamilna ħafna xogħol importanti u dħalna wkoll fuq livell importanti fis-settur tal-Unjoni Ewropea meta konna leaders fil-EU Standing Committee on Internal Security (COSI) u konna leaders ukoll fil-ġlieda għad-droga marbuta mal-kurrenti mill-Afrika u minn pajjiżi oħrajn għar-rigward kif l-Ewropa tista’ żżomm iċ-channels tagħha iktar protetti fir-rigward tad-droga. Dawn huma affarijiet li nawgura li l-Ministru l-ġdid jidħol fil-fond fihom. Nawgura li jaqra u jara l-affarijiet u li jkollu briefing tajjeb. Jiena ċert li n-nies li hemm huma kompetentissimi, tal-affari tagħhom, li jagħtuk  parir tajjeb, tista’ tiddiskuti magħhom, tista’ tmexxihom ‘il quddiem u li jagħmlu diversi affarijiet tajbin. 

Settur difficli tal-Immigrazzjoni.

Settur importanti ħafna li semma wkoll il-kollega tiegħi huwa l-immigrazzjoni. Aħna dejjem semmejna immigrazzjoni irregolari. Għandi l-unur ngħid li, bħala ministru, dejjem irriferejt għall-immigrazzjoni bħala “irregolari” u llum, il-Kummissarju Cecilia Malmström, qed tagħmel kampanja fuq livell Ewropew biex tara li l-kelma “illegali” ma tkomplix tiġi wżata imma l-frażi li trid tiġi użata hija “immigrazzjoni irregolari”.  Hawnhekk għamilna avvanzi kbar ħafna u biddilna ħafna strutturi.  Malta saret leader f’dan is-settur. Infakkar li Malta għandna l-unur ngħidu li għandna aġenzija importanti li hija l-European Asylum Support Office. Għalija, huwa sodisfazzjon ieħor mad-diversi sodisfazzjonijiet tiegħi bħala ministru li rnexxieli nġib dan l-uffiċċju f’Malta jaħdem hawnhekk u qed jagħmel il-ġid. Dan għandu baġit fuq sentejn ta’ €55 miljun b’nies ġejjin u sejrin, u Malta hija meħuda bħala hub u bħala eżempju ta’ kif għandek tagħmel l-iscreening ta’ malajr ta’ immigranti irregolari tal-mod tajjeb ta’ kif għamilna l-affarijiet.  Meta kont għadni ministru, rajt pajjiżi oħrajn li kellhom problemi ikbar minn tagħna jieħdu l-mudell tagħna ta’ kif jagħmlu l-affarijiet. 

Hdimna Tajjeb Hafna fl-Ewropa.

Ovvjament, kulħadd għandu l-interessi varji tiegħu f’din l-issue; l-NGOs għandhom l-interessi varji tagħhom u aħna għandna l-interess preċiż u dirett tagħna.  Aħna nittrattaw is-suġġett bl-attenzjoni tas-sigurtà, però b’umanità kbira u b’attenzjoni kbira għad-diffikultajiet kbar li dawn in-nies jiltaqgħu magħhom ta’ kuljum f’pajjiżna u anke meta jitilqu minn pajjiżna. Aħna għandna l-unur li ħdimna tajjeb ħafna fuq livell tal-Unjoni Ewropea u hawn nixtieq anke nsellem b’mod partikolari lill-Istati Uniti. Ix-xogħol li għamilna sewa biex l-Unjoni Ewropea u l-Istati Uniti assistew għar-rilokazzjoni ta’ diversi familji. Fis-settur tal-immigrazzjoni irregolari, persuni li ħaqqhom protezzjoni ta’ refuġjati fuq bażi umanitarja u sussidjarja huma persuni vulnerabbli, però l-iktar li huma vulnerabbli m’humiex is-single males, imma l-familji, u hemmhekk għandna s-sodisfazzjon li matul il-ħames snin li għaddew irrilokajna 2,000 persuna minn pajjiżna f’pajjiżi oħrajn fejn tajnihom futur aħjar, tajnihom post fejn joqogħdu, edukazzjoni, saħħa u xogħol f’pajjiżi oħrajn fejn setgħu jibdew il-ħajja ġdida tagħhom. Kelli l-unur u s-sodisfazzjon li diversi drabi nqum kmieni filgħodu biex nara nies jitilqu minn Malta u jmorru f’pajjiżi oħrajn. Min-naħa waħda kien ikollhom l-uġigħ fil-qalb li se jitilqu u jabbandunaw dan il-pajiż li kien ħanin magħhom – u sew għamel u hekk għandu jkompli jagħmel – u mill-banda l-oħra kienu jħarsu ‘l quddiem lejn il-futur tagħhom f’pajjiż differenti. Jiena ċert li dawn in-nies huma rikonoxxenti lejn pajjiżna li ttrattajna tajjeb magħhom.

Sur President, jien nitlob lill-Ministru sabiex jidħol iktar fil-fond u jkollu briefing tajjeb tax-xogħol li għamilna marbut ma’ dan is-settur partikolari matul il-ħames snin. B’mod partikolari meta ġiet il-gwerra ċivili Libjana u meta kellna diversi affarijiet oħra fuq rasna, xorta tajna attenzjoni partikolari għal persuni li ħarbu l-gwerra ċivili biex ġew hawnhekk u diversi persuni li llum m’għadhomx f’Malta, li telqu minn Malta u li qegħdin f’pajjiżi differenti. 

R-Rapport dwar il-Piroteknika.

Sar ħafna xogħol tajjeb u jien nawgura lill-Ministru sabiex ikollu l-paċenzja li jdur l-affarijiet sewwa qabel ma jitlaq jiġri għax li se nsemmi huwa wieħed mill-iktar setturi perikolużi u diffiċli. Qed nirriferi b’mod partikolari għas-settur tal-piroteknika.  Il-ħabib tiegħi tan-naħa l-oħra jaf x’jiġifieri u nista’ ngħid li ħdimna id f’id fil-piroteknika; sirt nifhem fil-piroteknika, bejn mertu tiegħu u bejn mertu ta’ diversi kmamar tan-nar, u nista’ ngħid li jiena kont il-ministru li l-iktar għamilt riformi f’dan is-settur. Hemm ir-rapport magħmul mill-Prof. Alfred Vella, mill-Prof. Victor Vella, minn Joseph Theuma u minn Servolo Delicata li qiegħed hemm jistenna biex nimxu ‘l quddiem fuqu u hemm bżonn li ma ninjorawhx. Irridu nimxu ‘l quddiem u nagħmlu x-xogħol partikolari għax dak huwa rapport importanti ħafna li permezz tiegħu nistgħu nistradaw diversi affarijiet f’pajjiżna. 

Sur President, għandi ferm iktar affarijiet xi ngħid, però l-20 minuta li kelli allokati għalija llum għaddew.  Jien nawgura minn qalbi li x-xogħol isir tajjeb. Huwa fl-interess nazzjonali li s-settur tal-intern u tal-ġustizzja jitmexxa tajjeb. Jien nappella lill-Prim Ministru biex ma joqgħodx jistħi u jagħmel in-nomenklatura tal-Ministeru kif suppost hi, jiġifieri Ministeru għall-Ġustizzja u l-Intern, u ma jinħebiex taħt il-kelma “Sigurtà”.  Grazzi, Sur President. 

Għal dawk li jridu jisimgħu

 

1.            Il-passi tal-bidu ta’ dan il-Gvern ġdid huma sfortunatament mimlija b’kumplikazzjonijiet u ġudizzji żbaljati.  Diversi fis-soċjetà ttamaw li l-perjodu twil li l-Partit Laburista kien fl-Oppożizzjoni serva sabiex meta jiġu fdati bil-poter ikunu attenti biex ma jidħlux fit-toroq li uħud diġà qabdu.  It-tieni, ma’ dan hemm il-konsegwenzi li twieldu mill-interpretazzjoni skorretta tar-riżultat elettorali.  Il-poplu ma sarx, fil-maġġoranza tiegħu, laburist.  Għażel lil dak il-partit, però ma ntrabatx kif uħud ilhom hekk marbuta.  Żamm u anzi ħass li qiegħed jeżerċita l-libertà tiegħu li jibdel il-Gvern mingħajr ma jintrabat ma’ naħa jew oħra.  Minflok, xi wħud fil-Partit Laburista tkaxkru jaħsbu li għandhom issa l-maġġoranza li hija marbuta mal-modi l-antiki ta’ kif kienu jwettqu l-politika.

 

2.            Dan ħareġ ferm iktar ċar f’żewġ deċiżjonijiet partikolari, fost oħrajn, li mhux qegħdin jinżlu tajjeb mal-opinjoni pubblika u li għalihom il-Gvern qiegħed diġà jwebbes rasu.  Id-diskors tal-President tar-Repubblika kien stunat wisq, mimli b’osservazzjonijiet u diskors partiġġjan li setgħu faċilment jiġu evitati.  Min kitbu, u ħadd għadu ma qal min effettivament hu, ma rax li għandu joqgħod lura u ma jimbarazzax lill-President tar-Repubblika nnifsu kif ukoll lill-istess gvern tal-ġurnata.  Il-verità hija li kien kliem żejjed u ma rnexxielu jasal imkien, salv li jġib stmerrija u kumplikazzjonijiet żejda lill-Uffiċċju tal-President.  Passi żbaljati li juru nuqqas ta’ maturità politika.

 

3.            Ma kienx hemm bżonn ta’ dan kollu.  Anqas, fl-opinjoni tiegħi, ma kien hemm lok ta’ xi tibdiliet legali.  Hemm sempliċement neċessità tal-użu tas-sens komun.  Min jikteb id-diskors għandu jkun tajjeb u jassigura li ma jġibx lill-istituzzjonijiet f’sitwazzjoni bħal din.  Ma nemminx li huwa daqshekk diffiċli biex dan isir, dejjem jekk inti tkun tal-affari tiegħek u tagħraf il-portata ta’ ħidmietek.  Fl-ewwel siegħat ta’ din il-leġislatura, diġà kien evidenti li kien hemm noti li jistonaw u li jindikaw b’mod dirett li l-attenzjoni lejn ir-rispett tad-demokrazija kien qiegħed jiġi injorat.  Dan huwa żball politiku li l-konsegwenzi u l-effetti tiegħu ser narawhom jiżdiedu.

 

4.            Anqas ma qed tagħmel wisq ġid u ġieħ lill-Gvern li jippermetti Ministri u Segretarji Parlamentari jaħdmu fil-professjoni tagħhom, minkejja l-ħatra tagħhom.  Huwa diġà żbaljat minnu nnifsu li jiġi permess dan.  Min daħal għal kariga fl-Eżekuttiv f’din l-età ma jistax ikollu sieq naħa u sieq in-naħa l-oħra.  Irid, dejjem jekk irid ikun ta’ servizz u jwettaq ħidmietu b’serjetà, ikun dedikat għal ħaġa waħda.  Nitkellem mill-esperjenza personali.  Tant hemm xogħol u punti li jridu l-attenzjoni u l-konċentrazzjoni tiegħek li ma tistax tinqasam.  Il-Kodiċi tal-Etika jniżżel b’mod ċar dak li huwa loġiku u għandu fin-normalità jiġi segwit bil-vantaġġ li ħadd m’għandu skużi għax huwa mniżżel abjad fuq l-iswed u ma jistax jiġi injorat.

 

5.            Il-Kodiċi tant isegwi s-sewwa li anqas jitkellem fuq eżenzjonijiet.  Il-Prim Ministru qiegħed jiżbalja hawn fuq żewġ punti.  L-ewwel, li jippermetti li jkollu membri tal-Eżekuttiv li m’humiex konċentrati fuq ħidmiethom.  It-tieni, li jiskuża aġir bħal dan billi jgħid li qed jeżenta dak li ma jistax, fil-fatt, jeżenta.  Min irid jisma’ jisma’.  Min le, ikompli jwebbes rasu.  Fil-ġimgħat li ġejjin, dejjem jekk il-Gvern ma jibdiex jaħrab, nittama li jkollna l-opportunità li niddiskutu fit-tul, sija d-diskors tal-President, kif ukoll dan l-aġir żbaljat.  Ħidmietna fl-Oppożizzjoni qegħda ssir diġà u sewwa.  Ċert li fir-ras iebsa tal-Gvern, il-poplu qiegħed attent.

Nagħrfu d-direzzjoni tagħna

1.         Tul din il-ġimgħa bdejna l-ewwel dibattiti parlamentari.  Għalkemm huwa minnu li għandna inqas membri eletti, però xorta waħda bħala Oppożizzjoni għandna dritt għall-istess ħin sabiex nitkellmu daqs in-naħa tal-Gvern.  Kienu tlett ijiem fejn ġie approvat l-ewwel parti tal-proċess parlamentari tal-budget.  Issa rridu, fil-ġimgħa li ġejja, nidħlu fl-abbozz ta’ liġi li jġib fis-seħħ il-miżuri li kienu ġew stabbiliti mill-aħħar leġislatura.  Mill-aħħar parti ta’ wirt ta’ tajjeb li ħalla Gvern Nazzjonalista warajh.  Mid-diversi passi u miżuri li għamlu l-ġid u għadhom qed jagħmlu hekk.  Għal ħafna huwa ċar li s-sitwazzjoni preżenti għadha qegħda għaddejja proprju minħabba r-rankatura li tajna.  Il-problemi jibdew appena dan il-proċess naturali jispiċċa u hemm allura l-poplu jinduna li hemm differenza f’min qiegħed imexxi.

 

2.         F’dawn il-ġimgħat inizjali ta’ dan il-Gvern Laburista, qegħdin fil-fatt naraw diversi passi li l-konsegwenzi tagħhom sejrin immissuhom iktar ‘il quddiem.  Huwa diġà evidenti li hemm abbundanza ta’ deċiżjonijiet mgħaġġla għax hemm min jaħseb li azzjoni ħażina, iktar ma twettaqha malajr fil-leġislatura, iktar hemm probabbiltà li tintesa.  Biss, l-esperjenza politika qegħda turi li dan m’huwiex il-każ.  F’din l-aħħar elezzjoni ġenerai hemm lezzjonijiet li kull naħa tal-Kamra trid toqgħod attenta għalihom.  L-elettorat tagħna huwa illum iktar iffukat fuq dak li ngħad matul il-kampanja u dak li qiegħed isir.  Ma hemmx poplu li lest li jħalli lil min jidħak bih u jagħlaq għajn, imma qiegħed jeżamina fid-dettall kull pass.  L-aġir żbaljat hemm jibqa’ u wieħed irid iħallas għalih, iktar u iktar f’soċjetà bħal tagħna fejn hemm diversi jiġu minn xulxin.

 

3.         Barra fit-toroq hemm l-impressjoni li l-aġenda prinċipali li qegħda tokkupa moħħ il-Prim Ministru hija dik li jipprova jikkuntenta kemm jista’ membri parlamentari u pseudo protagonisti politiċi.  F’dan l-istadju l-linja ma’ kull ġurnata tiżviluppa f’rigali differenti lil dawk li, fl-għażla tajba jew ħażina tiegħu, tħallew barra mill-Kabinett.  Fl-opinjoni ta’ diversi, hemm persuni li kellhom jitħallew barra u oħrajn li jidħlu ġewwa, biss dik it-taħlita hija fuq dahru u l-effetti tagħha jiġu ma’ wiċċu iktar ‘il quddiem meta jibda jberraq daqqa fuq ħaġa u daqqa fuq oħra.  Dan apparti ċerti żbilanċi ta’ poter intern bejn dawk li għandhom wisq u jista’ jkun li ma jifilħux għalih u dawk li għandhom inqas u jifilħu għal iktar.  Hu x’inhu, qisu qabel ma jitlaq, l-importanti għalih huwa li jikkuntenta lil kulħadd.

 

4.         Anzi, iktar u iktar qed tingħata l-impressjoni li x-xogħol prinċipali għandu jkun mhux li jimxu ‘l quddiem id-dipartimenti u l-ħaddiema, imma li f’kull post iċaqilqu lil dak u lill-ieħor.  F’moħħhom għandhom l-importanza u l-fissazzjoni li jkollhom kollox assolutament f’idejhom.  Dan bħala linja ta’ prinċipju huwa minnu nnifsu żbaljat politikament għax il-pajjiż irid jitmexxa u jingħata servizz minn kull persuna, hija x’inhija l-opinjoni politika tagħha.  Mhux biss, imma meta tneħħi b’dan il-mod u mingħajr loġika, salv dik partiġġjana, tkun qed titlef esperjenza u memorja istituzzjonali.  Hemm ħafna li jersqu ‘l quddiem sabiex jieħdu ħaġa jew oħra, imma l-pajjiż jinteressah iktar li l-affarijiet isiru sewwa.  Persuni ta’ esperjenza qegħdin jintilfu fi trasferiment naħa jew oħra, bis-soliti metodi li diversi fakkruhom f’dak li kien iseħħ taħt amministrazzjonijiet Laburisti oħra.

 

5.         Il-Partit Laburista għandu f’rasu numru ta’ ideat żbaljati bħal dik li fl-1998 tilef l-elezzjoni ġenerali għax ħalla xi kapijiet f’numru ta’ dipartimenti li ma kienux identifikati bħala laburisti.  Din hija opinjoni żbaljata.  Dik l-elezzjoni ntilfet fuq raġunijiet kompletament differenti.  Intilfet minħabba diversi nuqqasijiet oħra li wasslu lill-poplu jbiddel il-Gvern.  L-eżerċizzju ta’ dan it-tip ta’ tibdil li qiegħed isir huwa wieħed li jibgħat messaġġ ċar li l-amministrazzjoni preżenti ma tridx taħdem ma’ kulħadd u li, anzi, għandha l-biża’.  Fl-opinjoni ta’ diversi, Gvern irid juri u jġib fil-prattika ħidma li tinvolvi lil kull persuna.  U dan apparti l-fatt indiskuss li huwa għaqli lijkun hemm għajnejn u widnejn differenti sabiex inaqqsu mit-tentazzjonijiet għall-irresponsabbiltajiet u l-abbużi li, inevitabilment, iseħħu meta ma hemm kontroll.  Biss, huwa ċar li meta hemm il-biża’ minn dak jew l-ieħor, turi li hemm nuqqas ta’ fiduċja fl-abbiltajiet personali ta’ min qiegħed imexxi.

 

6.         Jekk hemm min jaħseb li dawn l-affarijiet qed jaqbżulna, nassiguraw li le.  Huwa minnu li hemm bżonn nagħtu attenzjoni partikolari sabiex nidħlu l-organi nterni tal-partit, biss dan ma jfissirx li m’aħniex ser inkunu wkoll iffukati fuq ħidmietna bħala Oppożizzjoni parlamentari.  Id-direzzjoni tagħna hija ċara: inkunu ma’ kull ġurnata Oppożizzjoni tajba u aqwa minn ta’ qabilna.  S’issa, il-Partit Nazzjonalista huwa magħruf li f’kull pożizzjoni li l-elettorat għażel li jqegħdu, servih.  Hekk ser nagħmlu f’dawn il-jiem, bil-viġilanza u l-għodda li l-liġi u s-sistema parlamentari tagħtina.  L-istituzzjonijiet f’soċjetà moderna jimxu ‘l quddiem jekk ikun hemm verament rispett lejn l-oħrajn, anke jekk dawn m’għandhomx l-istess opinjonijiet tagħhom.  Id-direzzjoni tagħna hija ċara u nagħrfuha sabiex id-demokrazija b’saħħitha li ħallejna ma tiġi qatt imnaqqra u tmur lura.

 

 

Il-poplu Huwa Sovran.

1.Il-bieraħ kienet l-ewwel seduta parlamentari ta’ din il-leġislatura.  Bdejna t-triq tagħna naħdmu fil-Kamra bħala partit li jrid jaqdi dmiru mill-Oppożizzjoni.  Kienet il-volontà tal-poplu kif espressa fl-aħħar Elezzjoni Ġenerali li ddeċidiet x’sehem għandna nagħtu.  Nagħrfu li ebda partit ma għandu xi dritt jippretendi: l-ewwel, li jiġi neċessarjament elett f’din l-istituzzjoni, u t-tieni li jkun dejjem fil-Gvern bir-responsabbiltà tat-tmexxija tal-pajjiż.  Għalhekk huwa privileġġ li partit ikollu membri eletti sabiex jirrappreżentaw lill-elettorat.

2. Fejn, kif u f’liema pożizzjoni, dak jiġi deċiż fil-kaxxa tal-vot.  Il-poplu sovran iddeċieda li aħna nservu fl-Oppożizzjoni.  Għalhekk għandna dmir inkunu Oppożizzjoni ċara u mingħajr logħob.  Diretta fl-iskrutinju u fis-sehem li aħna għandna nagħtu biex nassiguraw li ma jkunx hemm abbużi, nuqqasijiet, esaġerazzjonijiet u arroganzi.  Nassiguraw li l-Gvern jobdi l-liġi u jifhem li għandu jirrispettana f’din il-linja.  Ebda demokrazija ma hija sħiħa jekk kemm-il darba ma jkunx hemm Oppożizzjoni.  Irridu nifhmu dmirna llum u nagħmlu ħilitna biex inservu f’din it-triq u direzzjoni.

3.   Kienu x’kienu r-raġunijiet li wasslu biex il-Partit Laburista jingħata dan il-mandat b’din il-maġġoranza, hemm qiegħed.  Jista’ jkun li kien hemm min ried sempliċement jipprova l-ġdid.  Hemm oħrajn li kellhom ir-raġunijiet varji tagħhom.  Bħal ma jista’ jkun hemm ukoll min ried espressament li mmorru lura fl-Oppożizzjoni biex nerġgħu norganizzaw ruħna mill-ġdid.  Diffiċli tagħmel l-analiżi bil-preċiż u tgħid dawn kienu votanti ġodda, jew mal-Partit Nazzjonalista jew dawk li ma jħaddnux partit.  L-effett huwa dak li aħna għandna dmir li nibnu ġabra ġdida ta’ persuni li jħarsu biex jaħdmu minn din l-Oppożizzjoni.

4.  L-aġenda tagħna trid tkun dik li nobdu l-elettorat tagħna.  Dak li riedna li nkunu Oppożizzjoni.  Il-Gvern għandu r-responsabbiltajiet tiegħu u aħna għandna tagħna.  Ma jistgħux jitħalltu għax inkella toħroġ ħidma żbaljata.  Il-koperazzjoni fil-ħsieb, fl-ideat, fil-proposti ġodda u differenti mhux sejrin jonqsu min-naħa tagħna.  Biss, altru membru maħtur biex ikun ma’ partit fil-Gvern u altru fl-Oppożizzjoni.  Diġà għandna taħwid kreattiv ħafna bejn il-membri tal-Gvern, uħud Ministri u oħrajn Segretarji Parlamentari u diversi oħra konsulenti appuntati jew semi-appuntati jew awto-appuntati.  Ma hemmx bżonn ta’ iktar.  Forsi jista’ jkun aħjar jekk il-Prim Ministru jikkonċentra biex iġib ordni intern aktar milli jkompli jidher li qed iqassam.

5.  Is-sehem tagħna, il-poplu jista’ jserraħ moħħu li sejrin nagħtuh.  Id-domandi parlamentari ser isiru u l-iskrutinju ta’ ħidmet il-Gvern diġà beda jsir.  Anke jekk qegħdin f’fażi ta’ tranżizzjoni fejn qegħdin nagħżlu min ser ikun il-Kap il-ġdid, dan ma jfissirx li sejrin nieqfu nistennew, imma ser naħdmu b’attenzjoni u b’għaqal.  Il-pożizzjonijiet tagħna huma mmexxija mill-prudenza u mid-determinazzjoni.  Il-pajjiż m’għandux jiġi f’sitwazzjoni fejn m’għandux Oppożizzjoni tal-affari tagħna u f’postha.  Il-poplu kien, għadu u jibqa’ sovran.  Deċiżi li nħalluh hekk u nirrispettaw fis-sħiħ id-deċiżjonijiet tiegħu.

Mill-bank tal-Oppożizzjoni

1.         Mhux ser inkun b’xi mod apoloġetiku dwar ir-riżultat li l-partit ġieb fl-aħħar appuntament elettorali tiegħu.  Dak hemm qiegħed u fih diversi messaġġi li tajjeb li wieħed jirrifletti dwarhom.  Messaġġi direttissimi lejna, u oħrajn lejn il-klassi politika kollha kemm hija.  Iċ-ċaqliq fl-elettorat ta’ bejn wieħed u ieħor 6% huwa, f’termini tal-politika Maltija, “tsunami”.  Kważi fl-istess jum meta l-Ġappun kien qiegħed ifakkar dak il-mument sfortunat u mill-ikreh, aħna konna qed naraw ir-riżultat ta’ dak li konna qegħdin immissu imma li ma bdejniex nirrealizzaw biżżejjed.  Kien hemm diversi aspetti li setgħu jwassluna li nifhmu verament li l-poplu mexa ferm iktar ‘il quddiem miż-żewġ partiti proprju għax id-demokrazija qegħda hemm u hija libera.

2.         Is-skiet ta’ parti sostanzjali tal-elettorat, li kien jawguralek imma jibqa’ attent u lura, kellha tkun indikazzjoni li kollox kien qiegħed jimmira lejn direzzjoni waħda.  Ħassejt li ħafna għamlu hekk għax riedu li jkollhom il-libertà assoluta li jesprimu ruħhom fil-kaxxa tal-vot.  Mhux għax neċessarjament saru ta’ partit jew ieħor, anzi għax riedu jibdlu  mingħajr ma jintrabtu li fil-futur jaġixxu bl-istess mod jew ieħor.  L-akkużi reċiproċi fl-aħħar dwar atti ta’ korruzzjoni u l-proċessi penali li segwew ġiebu stmerrija minn ħafna mill-elettorat fuq iż-żewġ partiti.  Kien hemm reazzjoni, l-ewwel, għall-fatt li dan sar fl-aħħar u mhux fil-mument meta nqalgħu; u t-tieni li kull politiku beda jiġi mqiegħed fid-dubju fuq dak li huma l-kwalitajiet tiegħu.

3.         Il-messaġġ huwa dirett biċ-ċar lejn il-bżonn li l-klassi politika ġġib ruħha sewwa, b’integrità, onestà, rispett reċiproku u serjetà.  Kif ukoll li tifhem li l-elettorat m’għadux lura u sar jifhem ferm u ferm iktar milli naħsbu.  Fit-triq twila ta’ din il-kampanja ltqajt ma’ ħafna li għamluli analiżi politika preċiża u korretta.  Ma qagħdux lura milli jesprimu l-kritika ċara u diretta tagħhom lejn ħafna punti u passi.  Għalija kienu dejjem iktar sinjali ċari li l-pajjiż qiegħed jixba bil-mod ta’ kif saret il-politika.  L-azzjonijiet ħżiena, id-daqqiet tas-sejf u l-kliem żejjed dejqu.  Il-pajjiż kien spettatur parteċipi attiv, mhux passiv, ta’ dak li seħħ fil-Parlament.  Id-diskors żejjed, in-nuqqas ta’ solidarjetà u l-adurazzjoni lejn il-poter ġiebu ħafna togħmiet morri f’ħalq diversi.

4.         Il-kampanja minnha nfisha, fit-tul tagħha, dejqet ukoll lill-elettorat tagħna.  Ġieb biċċa negattiva fuqna.  Min-naħa l-waħda l-fatt li x-xandir kien kollu bumbardament, jiġifieri filgħodu, wara nofsinhar u darbtejn filgħaxija b’politiċi jaqbżu għal għonq xulxin u min-naħa l-oħra li dehret li din hija xi forma ta’ oppressjoni medjatika li kien hemm bżonn li tispiċċa.  Billi konna aħna lkoll li ddeċidejna dan, sar x’sar fl-aħħar tlett ġimgħat tal-kampanja kien kollu għalxejn.  Fid-djar tan-nies, flok xi dibattitu kont tara stazzjonijiet oħra li ma fihom politika ta’ xejn.  Diversi, iktar fl-aħħar jiem, kellhom sens ta’ liberazzjoni, li ser ineħħu dak li kien qiegħed idejjaqhom u dan sibtu għand dawk kollha ta’ opinjonijiet differenti, li rrid ngħid li baqgħu paċenzjużi magħna u jiftħulna l-bieb ta’ djarhom.

5.         Wara jum ta’ laqgħat u fil-kumulu ta’ ġimgħat, kont inħossni li qiegħed iktar u iktar minn qabel naħdem solu kontra l-kurrent.  Kontra dan il-kurrent qawwi ta’ nies li vvutawlna fil-passat li però f’qalbhom riedu bidla.  F’ħafna ħassejt, anzi, li dan ma kienx ċaqliq minħabba din il-leġislatura, imma kumulu ta’ oħrajn passati.  Fl-1998 kien hemm reazzjoni kontra l-Gvern Laburista, fl-2003 kien hemm il-pass pożittiv favur l-Unjoni Ewropea u fl-2008 kien hemm il-biża’ li ser jerġa’ jiġi lura l-Partit Laburista ta’ bejn l-1996 u l-1998.  Dawn il-kunsiderazzjonijiet żammew lin-nies ikomplu jivvutaw fuqna b’maġġoranzi varji.  Però issa dehrilhom li kien il-mument meta l-Partit Laburista jistgħu jafdawh, anzi aħjar li jippruvaw lill-mexxej tiegħu anke jekk mhux neċessarjament li jerġgħu jaraw uċuh mill-passat.

6.         Personalment nistqarr li kienet ta’ sofferenza akbar nara dan kollu jseħħ quddiemi, aktar u aktar meta kien hemm ħidma validissima li nħoss li ma ġietx apprezzata tajjeb biżżejjed.  Waqt il-kampanja kont dejjem konxju li stajt nispiċċa barra mill-Parlament.  Xorta rajt li għandi nibqa’ nwettaq dmiri lejkom u lejn il-partit, għax hekk titlob l-irġulija.  Ma rajtx li jkun pass ta’ lealtà li nabbanduna l-vapur, imma li  nkompli għaddej anke jekk kont qiegħed nissogra li wara noqgħod niġi mgħajjar li għeriqt.  Minkejja dan kollu, u dak kollu li kelli ngħaddi minnu, ġejt elett u ta’ dan nirringrazzja lil dawk kollha li wrew fiduċja fija.

7.         Biss, issa, fuq il-bank tal-Oppożizzjoni qegħdin.  Hemm ħafna xogħol li jrid isir.  Il-partit jerġa’ jorganizza ruħu, jiġu lura lejn iċ-ċentru u ma jmurx lejn il-lemin.  M’hemmx bżonn sajjetti jew xogħol tal-għaġġla, iżda dan għandu jsir bil-għaqal, bil-paċenzja u bis-sabar.  Irridu nerġgħu nduru magħna nfusna.  Niltaqgħu iktar spiss u nifhmu żewġ punti importanti: l-ewwel, nifhmu kemm verament il-partit biddel lis-soċjetà bil-programmi ċari u diretti fl-edukazzjoni għax hemm maturità ikbar u li, fl-opinjoni tiegħi, qabżet lil dik taż-żewġ partiti.  It-tieni, li għandna nippreparaw lill-partit, l-ewwel fil-ħidma diretta fl-Oppożizzjoni; u t-tieni, lejn li jkollna wieħed li kapaċi jisfida partit ieħor immexxi minn Prim Ministru li nippreżumu li ser ikollu, sa dak iż-żmien, esperjenza ta’ ħames snin u ta’ ċerta età.

8.         Żgur mhux forsi, biex dan isir irridu mmorru lura għal proċess ta’ djalogu mas-soċjetà biex nifhmu, u t-tieni, li nibnu mill-ġdid id-diversi kumitati u sezzjonijiet.  Nara prijorità li nagħżlu u nifformaw tajjeb lill-kandidati, b’mod partikolari li nifhmu iktar xi jfisser li aħna demokratiċi nsara.  Hemm diġà ħafna bnedmin validi li ħadmu, u għadhom lesti li jservu, kif ukoll b’mod partikolari diversi oħrajn ġodda li lesti jidħlu magħna.  Il-vuċi tal-partit qegħda tħares lejn dan il-bżonn ta’ organizzazzjoni, formazzjoni u preparazzjoni.  Iktar ma dan isir b’attenzjoni u perseveranza, mingħajr atrit jew ġlied intern, tant aħjar.  Hemm triq twila quddiemna, iżda jiddependi minna kemm ser nimxuha tajjeb.  Jekk iva, ma hemmx dubju li ser naslu.

Il-Politika tas-Sewwa

1.         Wasalna fl-aħħar tal-kampanja elettorali li kienet u għadha, minnha nfisha, barra mis-soltu.  Kien hemm, u għad hemm, konfront ta’ ideat għaddej.  Il-poplu forsi ġie bumbardat b’ħafna messaġġi varji u b’metodi differenti.  Żgur mhux forsi, il-Partit Nazzjonalista baqa’ wieħed rilevanti, progressiv u kapaċi jwassal ‘il quddiem dak li jemmen fih.  Dak li jrid sabiex dan il-pajjiż jibqa’ jimxi verament ‘il quddiem.  Il-vantaġġi prinċipali tal-partit huma varji, però l-iktar tnejn evidenti huma: l-ewwel, l-esperjenza li nbniet f’dawn is-snin; u t-tieni, l-abbiltà tal-Prim Ministru li żamm ir-riedni tal-Istat.

2.         Id-dgħajsa ta’ dan il-pajjiż għaddiet, u għadha għaddejja, minn diffikultajiet kbar.  Il-maltemp konna fih u għadna ma ħriġniex minnu.  Id-diffikultajiet finanzjarji li ħakmu lid-dinja, u b’mod dirett lill-ġirien Ewropej tagħna, ma telqux.  Jidhru li telqu, però qed jiġu kkontrollati u r-realtà hija li kif wieħed jitlaq mill-attenzjoni li hemm bżonn, allura jerġgħu jħabbtuna sew.  Min jaħseb li dawn l-aħħar snin kienu faċli ma jafx x’inhuwa jgħid.  Minkejja l-kumplikazzjonijiet varji li għaddejna minnhom, xorta waħda l-ekonomija baqgħet ħajja u t-tessut tas-servizzi soċjali ma ttikilx, anzi ġie xorta miżjud.

3.         Il-kaxxa ta’ Malta baqgħet hija wkoll waħda soda.  Għall-kuntrarju ta’ diversi Stati Ewropej oħra, pajjiżna baqa’ fost il-ftit li baqa’ jiġi mfaħħar fuq il-ħidma tiegħu.  Imfaħħar fir-rata tal-progress, tal-avvanz u li żamm mal-marġni li s-serjetà finanzjarja trid.  Fortunatament għalina, rajna s-suq tax-xogħol jikber u l-fiduċja tal-investituri fina ma naqsitx.  Mill-Unjoni Ewropea komplejna nieħdu aktar gwadann.  Komplejna nimxu ‘l quddiem biex akkwistajna fodni varji li assiguraw tkabbir f’setturi varji u, fl-istess ħin, komplew iggarantewlna l-għixien tagħna.  Bil-fondi Ewropej, li dan il-Gvern kien fost l-iktar kapaċi fl-istess Unjoni li jonfoq u juża tajjeb, stajna niddedikaw flus għal setturi li konna ilna nixtiequ li nkabbru.

4.         Is-setturi li ħadu gwadann prinċipali kienu dawk tal-edukazzjoni u s-saħħa.  Hawn stajna nkomplu nagħmlu qabżiet fil-kwalità li qatt qabel ma kien irnexxielna nwettqu.  L-apparat modern li ġie mixtri u ġie kontinwament użat għall-ġid tal-poplu tagħna, kif ukoll il-kwantità kbira ta’ mediċini li baqgħu jiġu servuti mingħajr ħlas huma kollha mertu ta’ dan l-għaqal.  Għax it-tmexxija ta’ pajjiż titlob ħafna għaqal.  Titlob attenzjoni f’dak li wieħed qiegħed jonfoq, u fuq x’hiex qiegħed jagħmel dan.  F’ħafna sens, dan il-Gvern huwa vittma tas-suċċess tiegħu proprju għax irnexxielu javvanza fejn ħaddieħor ma rnexxilux.

5.         F’kuntrast, kull min isiefer barra minn xtutna jaf, għax ra u sema’ dak li pajjiżi oħra għaddew minnu.  Kemm persuni tilfu l-impieg, kemm l-ekonomija marret lura, kemm għalqu ħwienet, kemm tnaqqsu l-pensjonijiet u s-servizzi soċjali huwa fatt li aħna ngħarfu.  Pajjiżna, fortunatament m’għaddiex minn dan proprju għax ħaddanna għal ħafna ħin il-politika tas-sewwa.  Dik li tħares li l-ekonomija tkun għas-servizz tal-bniedem u mhux il-kontra.  Dik li tħares lejn kif tipproteġi d-dinjità tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol u, fl-istess ħin, tiggarantihielu.

6.         M’huwiex bilfors li dan il-pajjiż irid jitmexxa mill-Partit Nazzjonalista għal-leġislatura li ġejja, però għal min jagħraf dak li għaddejjin minnu, allura jaf li huwa kien kapaċi jmexxi ‘l quddiem bil-politika tas-sewwa tiegħu.  Il-pajjiż jista’ jibqa’ fuq it-triq it-tajba, jista’ jibqa’ jvinċi dak li għadu ġej jekk ikollu idejn sodi u mimlija b’esperjenza, bħal ma għandu Lawrence Gonzi.  Li wieħed jissogra u jesperimenta jġib f’riskju dan kollu.  Illum nafu fejn aħna, għada le.  Proprju għalhekk li nħeġġeġ sabiex, wara riflessjoni tajba, tikkonvinċu ruħkom li vot għall-partit tagħna huwa wieħed għas-sewwa tagħna lkoll.

Wasalna fl-aħħar tal-kampanja

1.                  Fl-aħħar qed naqbżu l-aħħar Ħadd li qiegħed jeħodna għall-aħħar ftit jiem ta’ din il-kampanja twila.  Tul dawn id-disgħa ġimgħat rajt lill-elettorat ta’ dan il-pajjiż jiċċaqlaq u jirreaġixxi għal dak li kien għaddej.  Fil-bidu kien hemm ħafna entużjażmu fost uħud, imma dan tilfuh aktar tard.  Oħrajn bdew isegwu fl-aħħarnett, kif dejjem jiġri.  Hu x’inhu, għandna quddiemna proċess elettorali mill-iktar diffiċli.  Wieħed li għalih m’jinix ċert kemm hemm għarfien ta’ x’inhuma l-punti li fuqhom wieħed għandu jikkonċentra.

2.                  Ngħid dan għax il-fatt li l-pajjiż ġie bumbardat bi programmi politiċi ma rajthiex wisq popolari.  Il-fatt li filgħodu, f’nofsinhar, wara nofsinhar, fis-sitta, fit-tmienja u fl-għaxra ta’ filgħaxija kullimkien hemm l-istazzjonijiet prinċipali għaddejja ma tantx kienet proprju indikata.  Iktar u iktar meta, f’numru ta’ programmi kien hemm tfigħ tat-tajn politiku fix-xejn, b’dibattiti li ma jwasslu mkien salv għal konfużjoni ġenerali.  Sibt numru sew ta’ persuni li fi djarhom iddikjaraw li ma jridu jsegwu xejn u anzi li qed jieħdu l-impressjoni li kull min qiegħed jagħti servizz fil-politika m’huwiex proprju rett.  Dan minnu nnifsu nkwetani.

3.                  Il-gazzetti, u dawk elettroniċi wkoll, f’din il-kampanja tilfu mill-impatt tagħhom.  Il-pajjiż naqqas sew fix-xiri jew fil-qari sħiħ ta’ dak li jkun hemm għaddej.  Intilef l-interess u miegħu wkoll xi forma ta’ gidba jew kurżità biex tkun taf dak li huwa verament ġdid jew tajjeb.  Li żgur għamel iktar impatt kien il-famuż “Facebook”.  Rajt iktar nies jidħlu jaraw x’qed jiġri u jippruvaw isegwu dak li jkun qiegħed jitla’.  Hemm interazzjoni aqwa u verament diretta li biha tista’ tasal għand dawk li jridu jarawk imma mhux neċessarjament jiltaqgħu miegħek.  Biss, hawn ukoll ħassejt: l-ewwel, li hemm ħafna nervożiżmu u messaġġi qosra aħjar u t-tieni, li kien hemm ukoll forom ta’ abbuż minn dawk li ma fehmuhx.  Huwa finalment strument soċjali u għalhekk mhux faċli tittrasformah f’wieħed politiku.

4.                  Anke fil-mezz l-antik tal-fuljett fid-djar rajt tibdil.  Diversi ma rawhomx.  Kull ma għamlu kien li ġabruhom fl-aħħar tal-ġurnata u rriċiklawhom.  Nuqqas ta’ interess fuq naħa u fuq l-oħra s-sens ta’ telf ta’ żmien tara jew dak li diġà taf, jew m’intix proprju interessat li tkun taf.  Rajt, bħas-soltu, ħafna karti barra.  Biss, skantajt kemm kandidati tal-Partit Laburista għamlu mhux biss fuljetti imma kważi libretti b’folji u stampi kbar.  Sinjali differenti mis-soltu.  Biss, nibqa’ niddubita kemm verament rawhom u kemm inżammu, almenu għal iktar minn jumejn fid-djar.

5.                  Fid-djar għad hemm l-impatt dirett.  Sibtni diversi drabi niġi mistoqsi domandi interessanti, speċjalment minn min ser jivvota għall-ewwel darba.  Biss, hawn ukoll missejt parti mill-elettorat li, għall-ewwel darba, iddikjara li m’huwiex interessat li jipparteċipa b’xi mod.  Dan xorta ma jfissirx li wieħed m’għandux jiltaqa’ mal-elettorat.  Iżda, f’ħafna mumenti, ħassejtni li l-votant tradizzjonali naqas u issa hemm mewġa oħra li nħoss li anqas wieħed mill-partiti ma huwa jifhem.  Qed niġu ssuperati u hemm għeluq għalina jekk nippruvaw ngħaddu fit-toroq ta’ qabel.

6.                  Wasalna fl-aħħar tal-kampanja elettorali u nittama li f’dawn l-aħħar jiem, il-partiti jirnexxilhom iwasslu verament il-messaġġ sħiħ tagħhom.  Hemm f’ħafna mħuħ konfużjoni ġenerali ta’ x’jirrappreżenta wieħed u x’jirrappreżenta l-ieħor.  Dan speċjalment għall-Partit Nazzjonalista li għandu programm elettorali li huwa bażat fuq dak li jista’ verament jitwettaq ġdid.  Dan għall-kuntrarju tal-Partit Laburista li huwa maqsum bejn dikjarazzjonijiet li ser jibqgħu jwettqu dak li aħna qed nagħmlu diġà u proposti li ma jistgħux isiru jew, it-tieni, li huma ambigwi għax ifissru differentement għal kull persuna.

7.                  X’ser ikun l-eżitu tal-kampanja, finalment inkunu nafu l-Ħadd li ġej.  Nittama però li nifhmu iktar dak li għaddejjin minnu f’dawn il-jiem u nappella sabiex min ser jivvota jieħu ħsieb jifhem sewwa x’inhuma l-punti li jimmeritaw attenzjoni vera.  Fuq dan nassiguraw li nimxu ‘l quddiem u mhux nieqfu u mmorru lura.