1. Iċ-ċiviltà demokratika tagħna hija mibnija
fuq regoli varji. Uħud huma miktuba
fil-Kostituzzjoni, oħrajn f’liġijiet.
Biss, hemm ukoll imġieba umana li ma titniżżilx fil-kotba tal-liġi
proprju għax kull persuna fi Stat bħal tagħna hija mistennija li taf u żżomm
magħhom. Tirrispettahom għax tant huma
fundamentali għal min għandu qalb u spirtu demokratiku, li ma hemmx bżonn li
wieħed jiktibhom. Ma twildux f’daqqa, imma
nġabru biċċa biċċa. Għal kull soċjetà li
tidentifika ruħha bħala dik li tirrenja fiha ċ-ċiviltà dan kollu huwa naturali
u normali.
Civilization is a heritage of beliefs
2. Antoine de Saint-Exupéry, f’waħda
mill-kitbiet tiegħu jispjega aħjar meta jgħid hekk: “And now I am beginning to
gain a clearer sight of what a civilization is.
A civilization is a heritage of beliefs, customs and knowledge gathered
slowly through the centuries, difficult at times to justify by logic but then
self-justifying, like roads if they lead somewhere, in that they reveal to man
his own inner expanse”. Dawn ir-regoli
silenzjużi fil-qalb u l-moħħ tagħna lkoll inbnew għalina minn ta’ qabilna, minn
ġenerazzjoni għal oħra. Qegħdin hemm
biex jiggarantulna stabilità, libertà u jassiguraw fuq kollox il-ġustizzja.
Il-ġustizzja umana hija sfida
3. L-amministrazzjoni tal-ġustizzja umana hija
dejjem sfida qawwija fiha nfisha għal Stat demokratiku. Il-bnedmin li mistenni minnhom ġudizzju fuq
ħwejjeġ u kwistjonijiet legali bejn bnedmin oħra għandhom piż xejn faċli
f’idejhom. Mas-sekli missirijietna
għaddewlna proprju fuq dan statwa li tirrappreżenta dan kollu. Mara f’forma klassika, b’għajnejha mgħottija
biex ma tarax u ma tqisx skont il-wiċċ li jkun hemm quddiemha. F’idejha x-xellugija l-miżien delikat u
maħdum bis-sengħa li jegħleb naħa jew oħra skont il-każ. F’dik il-leminija xabla twila u
b’saħħitha. Din tirrenja
fid-demokraziji. Mentri għal dawk neqsin
mid-demokrazija, hija biss timbru u t-twettiq tal-volontà, arroganti, żbaljata
u nġusta ta’ dittatorjat.
Regola fundamentali
4. Il-ġudizzju uman irid, u jitlob minnu nnifsu
serenità, kalma u li ma jaqa’ taħt ebda forma ta’ influwenza. Is-sistema ġudizzjarja tagħna taħdem u tibqa’
soda għax hemm dan il-pedament. Hija ‘l
fuq u ‘l bgħid mill-partijiet, ma għandhiex minnhom u għalhekk tista’ tħares u
tqis oġġettivament. Din hija parti
essenzjali mill-ġebla tax-xewka tal-ġustizzja f’pajjiżna. Regola fundamentali, tad-deheb, li teżisti
anke jekk mhix miktuba. Waħda li
m’għandhiex tiġi minsusa, wisq u wisq inqas minn min qiegħed imexxi
l-pajjiż. Dan dejjem jekk min għandu
fuqu din ir-responsabbiltà jiddikjara u jorbot lilu nnifsu li jimxi mar-regoli
taċ-ċiviltà demokratika.
Il-firda demokratika tal-poteri
5. L-Istat tagħna huwa mibni fuq in-neċessità
ta’ dan kollu, kif ukoll li assigurajna iktar tul iż-żmien li nimxu ma’ dak li
oħrajn qabilna raw li jaħdem aħjar: il-firda fil-poteri tal-Istat fi tlett
fergħat. Il-Leġislatura (il-Parlament),
wara l-Eżekuttiv (il-Gvern) u t-tielet il-Ġustizzja (il-Qrati). Aħna rnexxejna ma’ oħrajn għax fridna sew
sabiex ħadd ma jkollu f’idejh il-poter sħiħ tal-Istat u anki kull fergħa,
speċjalment dik tal-Ġustizzja, jkollha d-dmir li tikkontrolla lill-partijiet
l-oħra. Dan kollu huwa, fortunatament illum,
parti sħiħa mit-tessut tagħna bħala poplu intelliġenti u li jrid li
l-affarijiet isiru kif għandhom. F’dan
hemm wirt ta’ ġenerazzjonijiet li huma sodi u li jurtaw is-sentiment nazzjonali
meta ma jkunx hemm min josservahom.
Preżenza żbaljata
6. Proprju għalhekk li l-preżenza ta’ kważi
n-nofs, għaxar membri tal-Kabinett tal-Eżekuttiv, għall-kawża dwar ir-riżultat
elettorali tal-2013 kienet u tibqa’ żbaljata.
Żbaljata għax kull min mill-Kabinett mar kien jaf f’qalbu li l-preżenza
tiegħu ma kenitx indikata. Ministru,
anki jekk avukat li żokritu setgħet waqgħet hemm ġew ma għandux, ladarba jieħu
l-Ġurament, jirfes l-għatba tal-Qorti meta mhuwiex parti f’kawża. Huwa għandu, anzi, id-dmir li jagħti
l-eżempju proprju għax mhuwiex ċittadin normali u għalhekk m’għandux xi dritt
li jaqbad u jidħol fis-smigħ tal-kawżi taċ-ċittadini. Iktar u iktar f’dan il-każ fejn ilkoll nafu
kemm huwa wieħed li jaħraq politikament.
Ġid ma għamlitx. Uriet minflok
f’għajnejn il-poplu li hemm min qiegħed jitħajjar imur lura fis-snin meta
l-Qrati tagħna għaddew minn diffikultajiet kbar biex setgħu jmexxu ‘l-bgħid
minn aġir żbaljat tal-Gvern ta’ dik il-ġurnata.
Pressjoni żbaljata
7. Kien u jibqa’ pass f’direzzjoni żbaljata u
anti-demokratika. Għax nafu li ma kienx
hemm in-neċessità tal-preżenza tagħhom.
Anzi, dak li sar jimmina l-proċess demokratiku u, jingħad x’jingħad,
l-għada l-pajjiż kien fehem li kien att ta’ pressjoni irregolari u
żbaljatissimu. Wieħed li huwa mwieled
minn linja ta’ stil ta’ politika li l-Partit Nazzjonalista ma ħaddanx f’dawk
il-ħamsa u għoxrin sena li, skont il-Gvern preżenti, fihom ma għamel xejn. Gvern Nazzjonalista, minflok, ħa ħsieb
jirrispetta din ir-regola tad-deheb u ta’ serenità u saħħa lill-Ġustizzja. Ma kienx hemm din il-forma ta’ arroganza
politika. Waħda li hija żgur imwielda minn
din il-maġġoranza parlamentari daqshekk qawwija li llum telgħet għal ras xi
wħud.
Power corrupts
8. Proprju fuq dan it-Tnejn wara nofsinhar,
kif inxterdet l-aħbar, il-pajjiż fehem li d-disa’ siġġijiet ġibuhom viċin dak
li l-esperjenza għallmet li “power tends to corrupt and absolute power corrupts
absolutely”. Għax hemm ċirkostanzi varji
meta min jiżbalja, wara jifhem u jirrikonoxxi li ma ħax l-aqwa deċiżjoni. Biss, f’dan il-każ, dawk li għażlu li jiksru
din il-linja ta’ kondotta u jaġixxu, kif jgħidu, f’waħda “unbecoming of a
minister” għamluha konxjament. Kisru u
qasmu l-linja apposta u ma hemmx kantunieri jew ħitan wara biex jinħbew. Il-pajjiż, l-elettorat innota dan l-aġir
żbaljat, fehem li m’għandux isir. Din
hija kondotta żbaljata li tarmi sekli ta’ ċiviltà demokratika li, kif qed
naraw, qegħdin biċċa biċċa nitilfu.
