1. Tul il-kampanja elettorali il-pożizzjoni baqgħet kostanti. Minn dak li qed jingħad u jinkiteb jidher li fl-aħħar ser ikun hemm bidla fil-Gvern tal-pajjiż. Dawk li fl-elezzjonijiet amministrattivi, ekwivalenti għal dawk tal-Kunsilli Lokali tagħna, iddeċidew li jivvutaw lill-Partit Laburista Ingliż hekk jidher li ser ikomplu u jerġgħu jagħmlu. Wara erba’ elezzjonijiet ġenerali li fihom il-Partit Konservattiv, b’xi mod, irnexxilu jirbaħ, u anzi f’waħda minnhom kaxkar, issa l-istorja ser tkun differenti. F’dawn is-snin, it-tmexxija ma kinitx eżemplari. Anki jekk kien hemm tlett Prim Ministri serji li ppruvaw, xorta waħda dak li wettaq wieħed minnhom naħseb li kien biżżejjed biex kisser kull forma ta’ fiduċja li setgħet inbniet.
Ħames persuni
2. Fil-fatt, mill-ewwel leġislatura, dak il-pajjiż ra ħames tibdiliet. Kellna lil David Cameron (2010-2016) u lil Teresa May (2018-2022) li mexxew b’integrità u l-iktar it-tieni waħda, b’enfasi fuq il-valuri veri tal-partit u b’viżjoni akbar lejn dak li jagħmel effett veru mal-elettorat. Programmi aktar indirizzati biex iwieġbu għar-realtajiet soċjali. Wara kien hemm Boris Johnson (2019-2022), li fi ftit snin ħarbat kull ma kien inbena. Rikeb fuq waħda mill-agħar deċiżjonijiet politiċi li l-pajjiż seta’ qatt ħa: dik li joħroġ lil pajjiżu mill-Unjoni Ewropea u aġixxa b’mod mill-aktar żbaljat. Sija fl-aġir personali tiegħu, kif ukoll fil-fatt li għażel li ma jobdix il-liġijiet li huwa stess kien ġieb fis-seħħ. Spiċċa proprju li minħabba dak li daħal fih, dak li huwa magħruf bħala “Partygate”, kellu mhux biss jirriżenja minn Prim Ministru, iżda wkoll minn deputat parlamentari. Warajh ġiet Liz Truss (2022), li ma tantx damet sforz l-ideat u l-politika ekonomika diżastruża tagħha. Illum hemm Rishi Sunak (2022-2024), persuna deċenti mill-iktar serju, imma li l-wirt ta’ dak li wettqu ta’ qablu mhuwiex proprju jgħinu. Il-pajjiż deċiż li jagħlaq dan il-kapitolu politiku.
Wegħdiet
3. Tul dan iż-żmien, il-Partit Konservattiv għamel diversi proposti u wassal lill-pajjiż jemmen li ser ikun hemm qabżiet ekonomiċi u soċjali li llum huwa ċar li ma kienx hemm. Ir-Renju Unit jinsab f’diffikultajiet xejn faċli li jingħelbu u l-baħar huwa deċiżament imqalleb għal kull min ser jidħol fis-siġġu tal-poter. Id-deċiżjoni politika li joħroġ mill-Unjoni Ewropea qiegħed iħallas għaliha sew. Mhux biss, imma agħar f’dan hemm li diversi politiċi fi ħdan dak il-partit li kienu kontra l-Brexit, spiċċaw barra minnu. Diversi vuċijiet moderati u attenti sabu l-eżilju mill-partit li kienu tant ħadmu għalih. F’dan hemm ir-riżultat li l-Konservattivi għandhom taqlib fil-pajjiż sija fl-estern, kif ukoll fl-intern. Lura fl-Oppożizzjoni, u kif l-istorja tagħraf, iridu jgħaddu s-snin qabel ma jkunu kapaċi jsiru ruħhom lura b’mexxej politiku li jħares ’il quddiem.
Keir Starmer
4. F’dan, il-pajjiż qiegħed iħares ’il quddiem li jkun immexxi minn dan il-bniedem. F’dawn is-snin irnexxielu li mill-elezzjoni tal-2019 jibdel il-linja tal-Partit Laburista Ingliż lejn waħda aktar moderata u ċentrista. B’karriera fl-avukatura mexxa b’suċċess l-uffiċċju tal-prosekuzzjonijiet fil-pajjiż (Director of Public Prosecutions), fejn numru ta’ ministri u deputati Konservattivi tressqu quddiem il-Qorti Kriminali. Ġieb enfasi aqwa lejn id-drittijiet tal-bniedem u nsista wkoll li l-pożizzjoni fil-proċeduri legali tal-vittma tar-reat tkun aktar b’saħħitha. Persuna li kien favur li pajjiżu jibqa’ fl-Unjoni Ewropea u kien parti minn “Britain Stronger in Europe”. Jidher li ser naraw programm ibbażat fuq iktar valuri u trasparenza politika. Bniedem sod u mhux mitluf fir-retorika, b’dożi ta’ rettitudni morali evidenti. Saqajh ferm aktar mal-art u deċiż li jwettaq bidliet ta’ ġustizzja soċjali għal dawk l-iktar ’l isfel fis-soċjetà.
Kemm ser jirnexxilu
5. F’dan, il-kampanja elettorali hija effettiva ħafna b’messaġġ sempliċi u dirett: “Change will only happen if you vote for it.” Għandu quddiemu pajjiż li qiegħed f’pożizzjonijiet soċjali u ekonomiċi mhux wisq tajba, bil-kwistjoni Brexit kontinwament fid-dell. B’Shevaun Haviland, vuċi influwenti ħafna u preżentement Direttur Ġenerali tal-British Chamber of Commerce tgħid: “UK must stop ‘walking on eggshells’ over post-Brexit deals.”, fl-għarfien sħiħ li hemm bżonn ta’ ftehim aħjar mal-Unjoni Ewropea għax: “The current plan isn’t working for members. A better deal is best for everyone.” Kollox ser ikun ikkumplikat u ser jiddependi wkoll fuq x’maġġoranza parlamentari jirnexxilu jkollu.
Distakk mill-estremi
6. Mhux biss, imma hemm ukoll ġlieda kontra linji politiċi li marru lejn l-estrem, li jrid jiffaċċja. Fosthom x’ser ikollu deputati l-partit tal-esaġerat Nigel Farage, Reform UK. Il-bniedem li daħħal wisq estremiżmi fil-politika nazzjonali Ingliża u huwa responsabbli ta’ wisq kumplikazzjonijiet nazzjonalistiċi inutili. Kif ukoll dawk iktar viċin, bħall-kandidatura indipendenti u xi ftit skomda ta’ dak li qabel kien il-Kap tal-Partit Laburista, Jeremy Corbyn (1949). Politiku li mill-1983 sal-aħħar elezzjoni, u għal dawn l-aħħar wieħed u tletin sena serva lil Islington North u li issa qiegħed jikkontesta mill-ġdid għal rasu. Pass li qiegħed iġib qasma f’din il-kostitwenza fi ħdan il-partit, li wara mhix ser tkun faċli li ssewwi lura.
Issa naraw
7. Fl-4 ta’ Lulju nkunu nafu fejn sejjer ir-Renju Unit, u jekk dak li qiegħed jiġi mbassar huwiex ser iseħħ jew le. Ċertament, il-pajjiż għandu bżonn bidliet kbar. Kemm jirrealizza dan hija ħaġa oħra. Kemm, wara, ser ikun lest li jaffronta d-deċiżjonijiet iebsa, daqshekk ieħor iebes. Il-fatt, però, jkun li jekk jgħaddu l-ewwel tlett xhur b’maġġoranza soda u bi programm soċjali, Keir Starmer ser iżid fil-popolarità u r-rispett. F’dan kollu, waqt li nawguraw lil dan il-poplu li aħna viċin tiegħu futur aħjar, nistennew biex nifhmu x’bidliet effettivi sejrin naraw iseħħu.
Showing posts with label Liz Truss. Show all posts
Showing posts with label Liz Truss. Show all posts
7.5.24
TKAXKIRA TAJBA
1. Il-pożizzjoni politika għall-Partit Konservattiv Ingliż mhijiex tajba wisq. Tul is-Sibt filgħaxija u l-Ħadd filgħodu daħlu diversi riżultati fl-elezzjonijiet amministrattivi li saru f’dak il-pajjiż. Jidher ċar li għalih, fil-Kunsilli Lokali, kien hemm telf qawwi madwar il-pajjiż kollu. Il-futur tal-Gvern ta’ Rishi Sunak ma tantx ser ikun tajjeb, anke jekk jista’, b’xi mod, jitwal. F’dawk l-elezzjonijiet, nazzjonalment, il-partit fil-Gvern tilef madwar 397 kunsillier, mentri l-Laburisti ta’ Keir Starmer (1962) żiedu b’232 u dawk tal-Partit Liberal-Demokratiku b’98. Il-pożizzjoni llum hija li l-Laburisti għandhom 1,158 kunsillier, fil-konfront tal-522 tal-Liberal-Demokratiċi u 515 għall-Konservattivi. U waqt li l-Konservattivi tilfu l-kontroll ta’ għaxar kunsilli, il-Laburisti żiedu tmienja u l-Liberal-Demokratiċi tnejn.
F’Londra
2. F’dan ingħaqad ukoll ir-riżultat aktar iebes li f’Londra, is-Sindku tal-Partit Laburista Sadiq Khan (1970) ġie ri-elett għat-tielet darba. Ikkonfermat mill-2015 fil-pożizzjoni prestiġġjuża u li l-esperjenza politika Ingliża turi li hija kapaċi tibdel il-burdati u l-effetti elettorali fil-pajjiż kollu. Ikkunsidrat bħala Laburist moderat u soċjal-demokratiku, is-sitwazzjoni ġiet għalhekk iktar ikkonsolidata fl-għarfien li tul din is-sena elettorali ser naraw tibdiliet oħra. B’abbiltà, Khan irnexxielu jirreġistra 1,088,225 vot, 43.8% favur il-partit kontra l-kandidata Konservattiva Susan Hall (1955), li ġiebet 812,397 vot, 32.7%, li jfisser distakk ta’ kważi 276,000 vot. Pożizzjoni li tindika iktar kemm is-sitwazzjoni hija gravi u issa, wara li f’Mejju 2010, erbatax-il sena ilu daħlu fil-Gvern, waslu fil-venda tagħhom huma ukoll. Ma’ dan żdied ukoll ir-riżultat iktar iebes u soffert fil-West Midlands, fejn il-Konservattivi, taħt is-Sindku Andy Street, tilfu b’1,508 vot għal dak Laburist ta’ Richard Parker.
Prim Ministri
3. F’dan ukoll, l-instabilità li rajna fin-numru ta’ persuni li sabu ruħhom fir-responsabbiltà li jmexxu lil dan il-pajjiż f’dan il-perjodu iebes post-Brexit, ma tantx għen. Minn David Cameron (1966), għal Teresa May (1956), għall-perjodu l-iktar ikkumplikat ta’ Boris Johnson (1964), għad-diżastru ta’ Liz Truss (1975) u issa fil-Gvern bħalissa b’Rishi Sunak (1980). F’dan iż-żmien kien hemm wisq tibdil u wisq deċiżjonijiet li ħallew effetti negattivi u li minħabba fihom, diversi f’elettorat, mhumiex konvinti. Ir-Renju Unit għadda, u jinsab għaddej minn wisq problemi li jitolbu iktar stabilità. Huwa iktar ċar li l-Partit Konservattiv, fis-sistema interna li bena fil-kunflitti tiegħu, il-gwerer ċivili tagħhom, juru li m’għandux paċi u wisq inqas politika vera għal dan il-pajjiż. Iktar u iktar fl-aħħar deċiżjoni marbuta mal-immigrazzjoni irregolari. Pass ċertament perikoluż u ferm lura minn dak kollu li din iċ-ċiviltà tirrappreżenta fis-sħiħ tagħha.
Deċiżjoni xejn tajba
4. F’dan jidher li kien hemm reazzjonijiet xejn pożittivi għad-deċiżjoni tal-Gvern Konservattiv li jgħaddi liġi li tippermettilu jibgħat immigranti irregolari fl-Istat tar-Rwanda. Iktar u iktar meta sar l-iżball politiku akbar li waqt il-kampanja joħroġ filmat ta’ persuni li jidhru effettivament jittieħdu hemm. Fil-kuntrarju ta’ dak li ilu jiġri f’dawn is-snin, li kull pajjiż firmatarju jrid jeżamina u jiddeċiedi fuq it-talbiet għall-ażil, hawn ser ikun dak il-pajjiż, ir-Rwanda, bil-liġijiet tiegħu, li jiddeċiedi. Il-Gvern, wara ħafna biddel il-Human Rights Act li kien ġieb fis-seħħ il-Partit Laburista ta’ Tony Blair (1953) b’mod u manjiera li l-Qrati Ingliżi ma jibqgħux legalment permessi li jiddeċiedu fuq dawn il-każijiet. Dan qiegħed jinkwieta iktar lil dawk li jridu li dan jibqa’ pajjiż li jirrispetta d-drittijiet fundamentali fil-livelli li kellu u f’dawk iktar li jista’ jilħaq.
Iktar ser jikkumplikaw
5. Dan huwa iktar u iktar ikkumplikat għax ir-Renju Unit fil-fatt, għalkemm ħareġ minn ħdan l-Unjoni Ewropea, għadu sa issa parti mill-Kunsill tal-Ewropa. Għalhekk għadu taħt il-konvenzjonijiet tagħha. Fosthom, l-iktar importanti, il-poteri li l-Qorti Ewropea tagħti bil-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (European Convention on Human Rights). Aħna wkoll, bħalhom, parti minn din is-sistema legali, li tiggarantixxi aħjar il-protezzjoni tal-bniedem fid-dinjità u d-drittijiet tiegħu. Biss, din il-pożizzjoni trid iktar ħsieb għax, kif inhuwa mistenni, ser ikun hemm kawżi ippreżentati fuq l-illegalità ta’ din il-liġi quddiem il-Qorti Ewropea kontra r-Renju Unit. Ma naħsibx li ser jiġu miċħuda; anzi, milqugħa.
Vladimiro Zagrebelsky (1940)
6. Dan il-punt ġie sottolinjat f’artiklu li kiteb riċentement, nhar is-Sibt 4 ta’ Mejju, li deher fil-gazzetta Taljana La Stampa, bit-titolu ‘Così Londra Dimentica La Protezione dei Migranti’. Wieħed li huwa miktub minn ġurista, imħallef għal ċertu żmien iservi fi ħdan dik il-Qorti Ewropea. Bniedem li huwa stmat sew, flimkien ma’ ħuħ Gustavo (1943), fid-dinja legali l-iktar avvanzata. F’dan l-artiklu, l-awtur jiġbed l-attenzjoni ċara għall-fatt li b’dak li hu għaddej, u bl-effetti ta’ sentenza Ewropea kontra r-Renju Unit, il-konsegwenzi jistgħu jkunu dawk li dak il-pajjiż jispiċċa huwa wkoll barra. Daqqa ta’ ħarta, li tiżdied ma’ dik tal-Federazzjoni Russa u li żżid fil-moviment anti-demokratiku ta’ dawk li jridu jċekknu u jżarmaw dak li l-proġett politiku Ewropew stabbilixxa f’dawn l-aħħar ħamsin sena.
Bidla
7. Dan huwa ta’ nkwiet għalina wkoll. Ħadd m’għandu jaħseb li d-deċiżjoni estremista tal-Gvern Konservattiv Ingliż hija tajba. Apparti l-pożizzjoni ovvja li qegħda ċċekknu, dan jiżdied iktar u iktar fil-kuntest li f’dawn il-mijiet ta’ snin dak il-pajjiż kien forma ta’ mudell ta’ demokrazija u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali għal diversi pajjiżi. Pajjiżna għandu għalfejn jinkwieta għax din mhix politika li tkabbar ’l-Ewropa u tmexxi ’l quddiem din iċ-ċiviltà li aħna parti minnha. Il-ħsara f’dak li hu għaddej, u li nara fil-prestiġju tal-pajjiż, tista’ tiġi ikkontrollata lura meta jissejħu elezzjonijiet ġenerali f’dak il-pajjiż.
Tul din is-sena
8. M’hemmx dubju li l-piż u r-responsabbiltà fuq dan il-mexxej ġdid, Keir Starmer, li daħal in segwitu għall-aħħar elezzjoni ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 2019 li fiha Jeremy Corbyn (1949 tilef, m’huma faċli xejn. Diġà r-Renju Unit qiegħed ibati mill-effetti iebsa li ġieb il-ħruġ tiegħu mill-Unjoni Ewropea sija fl-ekonomija, kif ukoll fil-ħajja soċjali. Ma jiflaħx, għalhekk, għal daqqa oħra fid-demokrazija. Sa issa, minn meta fl-24 ta’ Ottubru 2022 daħal fil-kariga Rishi Sunak, il-pożizzjoni marret għall-agħar. Ipprova kemm seta’, ċertament, però l-partit ma tantx qiegħed jgħinu, fil-kumplikazzjonijiet interni li għandu. Huwa ċar li hemm proċess li huwa issa ferm u ferm iktar inevitabbli. Huwa f’dan iktar ċar li b’dan ir-riżultat ser ikun hemm maġġoranza għall-Partit Laburista fil-House of Commons. Ir-riżultati li fil-fatt juru li l-Partit Konservattiv sejjer, biċċa biċċa, lejn li jaqla’ tkaxkira tajba.
F’Londra
2. F’dan ingħaqad ukoll ir-riżultat aktar iebes li f’Londra, is-Sindku tal-Partit Laburista Sadiq Khan (1970) ġie ri-elett għat-tielet darba. Ikkonfermat mill-2015 fil-pożizzjoni prestiġġjuża u li l-esperjenza politika Ingliża turi li hija kapaċi tibdel il-burdati u l-effetti elettorali fil-pajjiż kollu. Ikkunsidrat bħala Laburist moderat u soċjal-demokratiku, is-sitwazzjoni ġiet għalhekk iktar ikkonsolidata fl-għarfien li tul din is-sena elettorali ser naraw tibdiliet oħra. B’abbiltà, Khan irnexxielu jirreġistra 1,088,225 vot, 43.8% favur il-partit kontra l-kandidata Konservattiva Susan Hall (1955), li ġiebet 812,397 vot, 32.7%, li jfisser distakk ta’ kważi 276,000 vot. Pożizzjoni li tindika iktar kemm is-sitwazzjoni hija gravi u issa, wara li f’Mejju 2010, erbatax-il sena ilu daħlu fil-Gvern, waslu fil-venda tagħhom huma ukoll. Ma’ dan żdied ukoll ir-riżultat iktar iebes u soffert fil-West Midlands, fejn il-Konservattivi, taħt is-Sindku Andy Street, tilfu b’1,508 vot għal dak Laburist ta’ Richard Parker.
Prim Ministri
3. F’dan ukoll, l-instabilità li rajna fin-numru ta’ persuni li sabu ruħhom fir-responsabbiltà li jmexxu lil dan il-pajjiż f’dan il-perjodu iebes post-Brexit, ma tantx għen. Minn David Cameron (1966), għal Teresa May (1956), għall-perjodu l-iktar ikkumplikat ta’ Boris Johnson (1964), għad-diżastru ta’ Liz Truss (1975) u issa fil-Gvern bħalissa b’Rishi Sunak (1980). F’dan iż-żmien kien hemm wisq tibdil u wisq deċiżjonijiet li ħallew effetti negattivi u li minħabba fihom, diversi f’elettorat, mhumiex konvinti. Ir-Renju Unit għadda, u jinsab għaddej minn wisq problemi li jitolbu iktar stabilità. Huwa iktar ċar li l-Partit Konservattiv, fis-sistema interna li bena fil-kunflitti tiegħu, il-gwerer ċivili tagħhom, juru li m’għandux paċi u wisq inqas politika vera għal dan il-pajjiż. Iktar u iktar fl-aħħar deċiżjoni marbuta mal-immigrazzjoni irregolari. Pass ċertament perikoluż u ferm lura minn dak kollu li din iċ-ċiviltà tirrappreżenta fis-sħiħ tagħha.
Deċiżjoni xejn tajba
4. F’dan jidher li kien hemm reazzjonijiet xejn pożittivi għad-deċiżjoni tal-Gvern Konservattiv li jgħaddi liġi li tippermettilu jibgħat immigranti irregolari fl-Istat tar-Rwanda. Iktar u iktar meta sar l-iżball politiku akbar li waqt il-kampanja joħroġ filmat ta’ persuni li jidhru effettivament jittieħdu hemm. Fil-kuntrarju ta’ dak li ilu jiġri f’dawn is-snin, li kull pajjiż firmatarju jrid jeżamina u jiddeċiedi fuq it-talbiet għall-ażil, hawn ser ikun dak il-pajjiż, ir-Rwanda, bil-liġijiet tiegħu, li jiddeċiedi. Il-Gvern, wara ħafna biddel il-Human Rights Act li kien ġieb fis-seħħ il-Partit Laburista ta’ Tony Blair (1953) b’mod u manjiera li l-Qrati Ingliżi ma jibqgħux legalment permessi li jiddeċiedu fuq dawn il-każijiet. Dan qiegħed jinkwieta iktar lil dawk li jridu li dan jibqa’ pajjiż li jirrispetta d-drittijiet fundamentali fil-livelli li kellu u f’dawk iktar li jista’ jilħaq.
Iktar ser jikkumplikaw
5. Dan huwa iktar u iktar ikkumplikat għax ir-Renju Unit fil-fatt, għalkemm ħareġ minn ħdan l-Unjoni Ewropea, għadu sa issa parti mill-Kunsill tal-Ewropa. Għalhekk għadu taħt il-konvenzjonijiet tagħha. Fosthom, l-iktar importanti, il-poteri li l-Qorti Ewropea tagħti bil-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (European Convention on Human Rights). Aħna wkoll, bħalhom, parti minn din is-sistema legali, li tiggarantixxi aħjar il-protezzjoni tal-bniedem fid-dinjità u d-drittijiet tiegħu. Biss, din il-pożizzjoni trid iktar ħsieb għax, kif inhuwa mistenni, ser ikun hemm kawżi ippreżentati fuq l-illegalità ta’ din il-liġi quddiem il-Qorti Ewropea kontra r-Renju Unit. Ma naħsibx li ser jiġu miċħuda; anzi, milqugħa.
Vladimiro Zagrebelsky (1940)
6. Dan il-punt ġie sottolinjat f’artiklu li kiteb riċentement, nhar is-Sibt 4 ta’ Mejju, li deher fil-gazzetta Taljana La Stampa, bit-titolu ‘Così Londra Dimentica La Protezione dei Migranti’. Wieħed li huwa miktub minn ġurista, imħallef għal ċertu żmien iservi fi ħdan dik il-Qorti Ewropea. Bniedem li huwa stmat sew, flimkien ma’ ħuħ Gustavo (1943), fid-dinja legali l-iktar avvanzata. F’dan l-artiklu, l-awtur jiġbed l-attenzjoni ċara għall-fatt li b’dak li hu għaddej, u bl-effetti ta’ sentenza Ewropea kontra r-Renju Unit, il-konsegwenzi jistgħu jkunu dawk li dak il-pajjiż jispiċċa huwa wkoll barra. Daqqa ta’ ħarta, li tiżdied ma’ dik tal-Federazzjoni Russa u li żżid fil-moviment anti-demokratiku ta’ dawk li jridu jċekknu u jżarmaw dak li l-proġett politiku Ewropew stabbilixxa f’dawn l-aħħar ħamsin sena.
Bidla
7. Dan huwa ta’ nkwiet għalina wkoll. Ħadd m’għandu jaħseb li d-deċiżjoni estremista tal-Gvern Konservattiv Ingliż hija tajba. Apparti l-pożizzjoni ovvja li qegħda ċċekknu, dan jiżdied iktar u iktar fil-kuntest li f’dawn il-mijiet ta’ snin dak il-pajjiż kien forma ta’ mudell ta’ demokrazija u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali għal diversi pajjiżi. Pajjiżna għandu għalfejn jinkwieta għax din mhix politika li tkabbar ’l-Ewropa u tmexxi ’l quddiem din iċ-ċiviltà li aħna parti minnha. Il-ħsara f’dak li hu għaddej, u li nara fil-prestiġju tal-pajjiż, tista’ tiġi ikkontrollata lura meta jissejħu elezzjonijiet ġenerali f’dak il-pajjiż.
Tul din is-sena
8. M’hemmx dubju li l-piż u r-responsabbiltà fuq dan il-mexxej ġdid, Keir Starmer, li daħal in segwitu għall-aħħar elezzjoni ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 2019 li fiha Jeremy Corbyn (1949 tilef, m’huma faċli xejn. Diġà r-Renju Unit qiegħed ibati mill-effetti iebsa li ġieb il-ħruġ tiegħu mill-Unjoni Ewropea sija fl-ekonomija, kif ukoll fil-ħajja soċjali. Ma jiflaħx, għalhekk, għal daqqa oħra fid-demokrazija. Sa issa, minn meta fl-24 ta’ Ottubru 2022 daħal fil-kariga Rishi Sunak, il-pożizzjoni marret għall-agħar. Ipprova kemm seta’, ċertament, però l-partit ma tantx qiegħed jgħinu, fil-kumplikazzjonijiet interni li għandu. Huwa ċar li hemm proċess li huwa issa ferm u ferm iktar inevitabbli. Huwa f’dan iktar ċar li b’dan ir-riżultat ser ikun hemm maġġoranza għall-Partit Laburista fil-House of Commons. Ir-riżultati li fil-fatt juru li l-Partit Konservattiv sejjer, biċċa biċċa, lejn li jaqla’ tkaxkira tajba.
9.11.23
KIF JILBSU L-POLITIĊI
1. Kull żmien iġib miegħu modi differenti. L-ilbies estern jinbidel spiss kull staġun u ħafna jippruvaw iżommu ruħhom mal-mument, mal-moda fil-kelma sħiħa tagħha. Fil-ħajja mod u fil-politika, magħha hemm toroq differenti oħra. Għax ma’ dan hemm dak li jistennew mill-ilbies tal-politiċi tagħhom il-bnedmin li jivvutaw. Hemm ukoll il-kategorija ta’ dawk il-politiċi li jdaħħlu f’rashom huma dak li għandhom ixiddu. Daqqa għal raġuni u daqqa għal oħra, ħafna drabi għax jaħsbu li sejrin, b’dan, proprju b’ilbieshom jibgħatu messaġġ politiku naħa jew oħra. Hemm esperjenzi varji dwar dan li jolqtu u jiġbdu l-interess tagħna.
Mexxejja fuq ix-xellug
2. F’dan, mingħajr ma nonqos b’xi mod, jiġi f’moħħi l-magħruf ilbies tal-Perit Dom Mintoff waqt li kien Prim Ministru. Il-ġlekk kien jitqiegħed fuq l-ispalliera u minflok kien jilbes bl-istil tiegħu. Ma kienx xi wieħed antik, anqas modern, imma dak partikolari tiegħu. Kien ġie bi kwalità karatteristika li jrid jibdel id-drawwiet, imma li bihom ċertament ried jibgħat messaġġ politiku. Dak li jiddikjara ruħu mal-poplu, imma mhux biss, għax ma’ dan kien hemm ukoll dak li kien evidenti: li l-poter kien ikkonċentrat f’idejh. Dawk li qrawh u rawh jiftakru ċertament fil-bokkla, anzi, il-bokkli varji li kien jilbes u li kien iġorr maċ-ċintorini varji tiegħu. Kien il-Kap tax-xellugin u ma setax jilbes differenti mill-klassi tal-ħaddiem. Anzi, forsi f’dan kien iktar ħaddiem mill-ħaddiema nfushom.
Dixxendenti tax-Xellug
3. Mingħajr ma trid, anzi tiftakar f’kemm dan huwa kollu sensittiv u importanti. Ftit forsi jiftakru kemm daħal f’inkwiet Fausto Bertinotti (1940) ftit tas-snin ilu, wara li libes flokk tal-kaxmir aħmar ta’ ditta identifikata mal-kapitaliżmu, wieħed li martu kienet għaddietlu b’rigal. Il-Kap tal-Partit Komunista, anzi tar-Rifondazzjoni tal-Komuniżmu ġie kkritikat bl-aħrax proprju minħabba din l-eleganza ġdida tiegħu. Biss kien iddefenda ruħu sew. Dan anki jekk ftit ’il bgħid, fl-istess arja kien hemm Tony Blair (1953), avukat u l-Kap tal-Partit Laburista Ingliż, li beda jidher bi ħwejjeġ iktar eleganti mill-mexxejja ta’ qabel jew dawk fil-Partit Konservattiv. Qomos, ingravajjet varji u ġlekkijiet ukoll. Rari ħafna mingħajrhom. Identifika ruħu magħhom. Ma tarax ritratti tiegħu jekk mhux bil-ġlekk u l-ingravata. Dieħel u ħiereġ mingħand il-magħruf Armani.
Oħrajn warajhom
4. Dak li sarraf fil-famuż New Labour ried b’dan juri li x-xellug iċċaqlaq sew. Kien irnexxilu. Maġġoranza, waħda wara l-oħra għal tlett darbiet infila. L-ideat u l-politika tiegħu għenu, imma magħhom l-ilbies tipiku ta’ dik li kienet il-ġenerazzjoni l-ġdida tal-Partit Laburista Ingliż. Dan, bħal ma jiġri, kabbar iktar il-ħajra sabiex il-Partit Laburista f’pajjiżna jimxi fuq l-istess linja. Kif hekk rajna proprju lil Joseph Muscat (1974) li beda jilbes ġlekkijiet kemm jista’ u ngravajjet li kemm jista’ jkun ikunu fiċ-ċelest. Eleganza li ma’ kull sena kienet trid tissupera lil ta’ qabilha. Wirt politiku interessanti ħafna, li m’inix ċert kif qiegħed jieħu, jew jiċħad, il-Partit Laburista llum warajh.
Qed jerġgħu jitħajru
5. Biss il-modi jiġu, u kif nafu jmorru imma għal dawk li jsegwu, ħafna drabi jippruvaw jiġu lura b’xi mod jew ieħor. Hekk qed naraw lura fil-Partit Laburista Ingliż, issa mmexxi mill-avukat ukoll Keir Starmer (1962) wara Jeremy Corbyn (1949). Dak li kien kollox barra xempju tal-eleganza. Anzi kien apposta l-kontra fejn l-immaġini ma kinitx tgħoddx għalih imma kienu jgħoddu biss kitbietu u diskorsu. B’dak in-nuċċali li ġej mis-seklu l-ieħor u b’ilbiesu miegħu. Estremi bħal b’ħafna mill-ideat politiċi tiegħu. Imma issa r-riħ qiegħed jinbidel lura. Kif irrappurtat il-Corriere della Sera li f’pajjiż fejn l-eleganza politika hija neċessità, għalhekk hija attenta għal dan ukoll. Ingħad li l-pożizzjoni hija “Giacca e cravatta”. Fejn, anzi, qed jingħad li huwa: “Anni luce dai furori ideologici di ultra sinistra dell’era Corbyn, sotto la guida del suo successore Kier Starmer il labour si è ora saldamente riposizionato al centro.” (Snin twal ’il bgħid mill-estremi ideoloġiċi tax-xellug ultra ta’ żmien Corbyn, taħt it-tmexxija ta’ Keir Starmer il-Partit Laburista ġie sod lura fiċ-ċentru.)
Kawtela
6. Bil-Partit Laburista fuq quddiem fl-elettorat u bil-Partit Konservattiv tas-simpatiku Rishi Sunak (1980) sejjer dejjem lura jħallas tal-passat riċenti tiegħu, l-affarijiet fir-Renju Unit huma interessanti. Wara t-tmexxijiet traġiċi ta’ Boris Johnson u Liz Truss, qiegħed biċċa biċċa jħallas il-prezz huwa għalkemm qiegħed jipprova jidher jaħdem kontra l-kurrent waqt li hemm għajta għal dak li The Economist sejjaħ riċentement “the country needs a fresh team of leaders” (il-pajjiż għandu bżonn ġabra ta’ mexxejja friski fl-ideat). F’xenarju fejn hemm l-għarfien li l-fażi Konservattiva spiċċat u li l-pajjiż ser jagħżel, tajjeb jew ħażin, b’mod differenti. Kif jgħid dan il-ġurnal b’ittra ċarissimi: “Wiser Tories appreciate that their time is probably up. Banking on dumb luck is their best best. Things happen so mindless optimism becomes the only option.” (Membri aktar għaqlin fil-Partit Konservattiv jifhmu li żmienhom probabilment wasal. Li jistgħu hu li jafdaw f’xorti stramba. L-affarijiet jiġru, u għalhekk ottimiżmu razzjonali jsir għażla.)
Il-pożizzjoni hemm hi
7. Fid-dellijiet passati, il-Partit Konservattiv li jkompli jħares lejn żmien Margaret Thatcher (1925-2013) u l-Partit Laburista lejn żmien Tony Blair, l-ilbies estern ġie iktar rilevanti. Biss, minn dak li qed jingħad fil-partit ta’ Keir Starmer, barra minn dan hemm bini ta’ programm elettorali serju. Fl-aħħar laqgħat tiegħu jidher li kien hemm iktar dożi ta’ dak li qed jissejjaħ bħala “Bidenomics”, kif deskritt fost l-oħrajn bħala “a mixture of vast subsidies and trade restrictions with the aims of boosting domestic manufacturing, reducing and tackling climate change.” Pożizzjoni li qed tikber proprju fl-aħħar diskors ta’ dak li jidher ċar li fi żmien sena ser ikun il-Prim Ministru Ingliż, li ddikjara: “Every new era of growth must start with an expansion of the country’s productive capabilities. That is an iron law.”
Biex tmexxi
8. Ċertament, biex tmexxi programm politiku ekonomiku f’din id-direzzjoni trid tikkonvinċi lill-elettorat. Biss, quddiem l-iżbalji tal-Gvern, it-triq hija iktar wiesgħa biex jasal. Diskorsu huwa aħjar minn dak ta’ qablu, jew ta’ dak li kien jgħid qabel hu stess imma l-ġlekk u l-ingravata qed jgħinuh. Warajhom hemm ukoll sustanza politika. Dan aktar għax jidher li huwa l-ilbies li dak li l-elettorat irid jara lill-mexxejja tiegħu jilbsu, anke jekk huma fiċ-ċentru xellug u mhux fuq il-lemin lemin.
Mexxejja fuq ix-xellug
2. F’dan, mingħajr ma nonqos b’xi mod, jiġi f’moħħi l-magħruf ilbies tal-Perit Dom Mintoff waqt li kien Prim Ministru. Il-ġlekk kien jitqiegħed fuq l-ispalliera u minflok kien jilbes bl-istil tiegħu. Ma kienx xi wieħed antik, anqas modern, imma dak partikolari tiegħu. Kien ġie bi kwalità karatteristika li jrid jibdel id-drawwiet, imma li bihom ċertament ried jibgħat messaġġ politiku. Dak li jiddikjara ruħu mal-poplu, imma mhux biss, għax ma’ dan kien hemm ukoll dak li kien evidenti: li l-poter kien ikkonċentrat f’idejh. Dawk li qrawh u rawh jiftakru ċertament fil-bokkla, anzi, il-bokkli varji li kien jilbes u li kien iġorr maċ-ċintorini varji tiegħu. Kien il-Kap tax-xellugin u ma setax jilbes differenti mill-klassi tal-ħaddiem. Anzi, forsi f’dan kien iktar ħaddiem mill-ħaddiema nfushom.
Dixxendenti tax-Xellug
3. Mingħajr ma trid, anzi tiftakar f’kemm dan huwa kollu sensittiv u importanti. Ftit forsi jiftakru kemm daħal f’inkwiet Fausto Bertinotti (1940) ftit tas-snin ilu, wara li libes flokk tal-kaxmir aħmar ta’ ditta identifikata mal-kapitaliżmu, wieħed li martu kienet għaddietlu b’rigal. Il-Kap tal-Partit Komunista, anzi tar-Rifondazzjoni tal-Komuniżmu ġie kkritikat bl-aħrax proprju minħabba din l-eleganza ġdida tiegħu. Biss kien iddefenda ruħu sew. Dan anki jekk ftit ’il bgħid, fl-istess arja kien hemm Tony Blair (1953), avukat u l-Kap tal-Partit Laburista Ingliż, li beda jidher bi ħwejjeġ iktar eleganti mill-mexxejja ta’ qabel jew dawk fil-Partit Konservattiv. Qomos, ingravajjet varji u ġlekkijiet ukoll. Rari ħafna mingħajrhom. Identifika ruħu magħhom. Ma tarax ritratti tiegħu jekk mhux bil-ġlekk u l-ingravata. Dieħel u ħiereġ mingħand il-magħruf Armani.
Oħrajn warajhom
4. Dak li sarraf fil-famuż New Labour ried b’dan juri li x-xellug iċċaqlaq sew. Kien irnexxilu. Maġġoranza, waħda wara l-oħra għal tlett darbiet infila. L-ideat u l-politika tiegħu għenu, imma magħhom l-ilbies tipiku ta’ dik li kienet il-ġenerazzjoni l-ġdida tal-Partit Laburista Ingliż. Dan, bħal ma jiġri, kabbar iktar il-ħajra sabiex il-Partit Laburista f’pajjiżna jimxi fuq l-istess linja. Kif hekk rajna proprju lil Joseph Muscat (1974) li beda jilbes ġlekkijiet kemm jista’ u ngravajjet li kemm jista’ jkun ikunu fiċ-ċelest. Eleganza li ma’ kull sena kienet trid tissupera lil ta’ qabilha. Wirt politiku interessanti ħafna, li m’inix ċert kif qiegħed jieħu, jew jiċħad, il-Partit Laburista llum warajh.
Qed jerġgħu jitħajru
5. Biss il-modi jiġu, u kif nafu jmorru imma għal dawk li jsegwu, ħafna drabi jippruvaw jiġu lura b’xi mod jew ieħor. Hekk qed naraw lura fil-Partit Laburista Ingliż, issa mmexxi mill-avukat ukoll Keir Starmer (1962) wara Jeremy Corbyn (1949). Dak li kien kollox barra xempju tal-eleganza. Anzi kien apposta l-kontra fejn l-immaġini ma kinitx tgħoddx għalih imma kienu jgħoddu biss kitbietu u diskorsu. B’dak in-nuċċali li ġej mis-seklu l-ieħor u b’ilbiesu miegħu. Estremi bħal b’ħafna mill-ideat politiċi tiegħu. Imma issa r-riħ qiegħed jinbidel lura. Kif irrappurtat il-Corriere della Sera li f’pajjiż fejn l-eleganza politika hija neċessità, għalhekk hija attenta għal dan ukoll. Ingħad li l-pożizzjoni hija “Giacca e cravatta”. Fejn, anzi, qed jingħad li huwa: “Anni luce dai furori ideologici di ultra sinistra dell’era Corbyn, sotto la guida del suo successore Kier Starmer il labour si è ora saldamente riposizionato al centro.” (Snin twal ’il bgħid mill-estremi ideoloġiċi tax-xellug ultra ta’ żmien Corbyn, taħt it-tmexxija ta’ Keir Starmer il-Partit Laburista ġie sod lura fiċ-ċentru.)
Kawtela
6. Bil-Partit Laburista fuq quddiem fl-elettorat u bil-Partit Konservattiv tas-simpatiku Rishi Sunak (1980) sejjer dejjem lura jħallas tal-passat riċenti tiegħu, l-affarijiet fir-Renju Unit huma interessanti. Wara t-tmexxijiet traġiċi ta’ Boris Johnson u Liz Truss, qiegħed biċċa biċċa jħallas il-prezz huwa għalkemm qiegħed jipprova jidher jaħdem kontra l-kurrent waqt li hemm għajta għal dak li The Economist sejjaħ riċentement “the country needs a fresh team of leaders” (il-pajjiż għandu bżonn ġabra ta’ mexxejja friski fl-ideat). F’xenarju fejn hemm l-għarfien li l-fażi Konservattiva spiċċat u li l-pajjiż ser jagħżel, tajjeb jew ħażin, b’mod differenti. Kif jgħid dan il-ġurnal b’ittra ċarissimi: “Wiser Tories appreciate that their time is probably up. Banking on dumb luck is their best best. Things happen so mindless optimism becomes the only option.” (Membri aktar għaqlin fil-Partit Konservattiv jifhmu li żmienhom probabilment wasal. Li jistgħu hu li jafdaw f’xorti stramba. L-affarijiet jiġru, u għalhekk ottimiżmu razzjonali jsir għażla.)
Il-pożizzjoni hemm hi
7. Fid-dellijiet passati, il-Partit Konservattiv li jkompli jħares lejn żmien Margaret Thatcher (1925-2013) u l-Partit Laburista lejn żmien Tony Blair, l-ilbies estern ġie iktar rilevanti. Biss, minn dak li qed jingħad fil-partit ta’ Keir Starmer, barra minn dan hemm bini ta’ programm elettorali serju. Fl-aħħar laqgħat tiegħu jidher li kien hemm iktar dożi ta’ dak li qed jissejjaħ bħala “Bidenomics”, kif deskritt fost l-oħrajn bħala “a mixture of vast subsidies and trade restrictions with the aims of boosting domestic manufacturing, reducing and tackling climate change.” Pożizzjoni li qed tikber proprju fl-aħħar diskors ta’ dak li jidher ċar li fi żmien sena ser ikun il-Prim Ministru Ingliż, li ddikjara: “Every new era of growth must start with an expansion of the country’s productive capabilities. That is an iron law.”
Biex tmexxi
8. Ċertament, biex tmexxi programm politiku ekonomiku f’din id-direzzjoni trid tikkonvinċi lill-elettorat. Biss, quddiem l-iżbalji tal-Gvern, it-triq hija iktar wiesgħa biex jasal. Diskorsu huwa aħjar minn dak ta’ qablu, jew ta’ dak li kien jgħid qabel hu stess imma l-ġlekk u l-ingravata qed jgħinuh. Warajhom hemm ukoll sustanza politika. Dan aktar għax jidher li huwa l-ilbies li dak li l-elettorat irid jara lill-mexxejja tiegħu jilbsu, anke jekk huma fiċ-ċentru xellug u mhux fuq il-lemin lemin.
Subscribe to:
Posts (Atom)