KIF JILBSU L-POLITIĊI

1. Kull żmien iġib miegħu modi differenti. L-ilbies estern jinbidel spiss kull staġun u ħafna jippruvaw iżommu ruħhom mal-mument, mal-moda fil-kelma sħiħa tagħha. Fil-ħajja mod u fil-politika, magħha hemm toroq differenti oħra. Għax ma’ dan hemm dak li jistennew mill-ilbies tal-politiċi tagħhom il-bnedmin li jivvutaw. Hemm ukoll il-kategorija ta’ dawk il-politiċi li jdaħħlu f’rashom huma dak li għandhom ixiddu. Daqqa għal raġuni u daqqa għal oħra, ħafna drabi għax jaħsbu li sejrin, b’dan, proprju b’ilbieshom jibgħatu messaġġ politiku naħa jew oħra. Hemm esperjenzi varji dwar dan li jolqtu u jiġbdu l-interess tagħna.

Mexxejja fuq ix-xellug

2. F’dan, mingħajr ma nonqos b’xi mod, jiġi f’moħħi l-magħruf ilbies tal-Perit Dom Mintoff waqt li kien Prim Ministru. Il-ġlekk kien jitqiegħed fuq l-ispalliera u minflok kien jilbes bl-istil tiegħu. Ma kienx xi wieħed antik, anqas modern, imma dak partikolari tiegħu. Kien ġie bi kwalità karatteristika li jrid jibdel id-drawwiet, imma li bihom ċertament ried jibgħat messaġġ politiku. Dak li jiddikjara ruħu mal-poplu, imma mhux biss, għax ma’ dan kien hemm ukoll dak li kien evidenti: li l-poter kien ikkonċentrat f’idejh. Dawk li qrawh u rawh jiftakru ċertament fil-bokkla, anzi, il-bokkli varji li kien jilbes u li kien iġorr maċ-ċintorini varji tiegħu. Kien il-Kap tax-xellugin u ma setax jilbes differenti mill-klassi tal-ħaddiem. Anzi, forsi f’dan kien iktar ħaddiem mill-ħaddiema nfushom.

Dixxendenti tax-Xellug

3. Mingħajr ma trid, anzi tiftakar f’kemm dan huwa kollu sensittiv u importanti. Ftit forsi jiftakru kemm daħal f’inkwiet Fausto Bertinotti (1940) ftit tas-snin ilu, wara li libes flokk tal-kaxmir aħmar ta’ ditta identifikata mal-kapitaliżmu, wieħed li martu kienet għaddietlu b’rigal. Il-Kap tal-Partit Komunista, anzi tar-Rifondazzjoni tal-Komuniżmu ġie kkritikat bl-aħrax proprju minħabba din l-eleganza ġdida tiegħu. Biss kien iddefenda ruħu sew. Dan anki jekk ftit ’il bgħid, fl-istess arja kien hemm Tony Blair (1953), avukat u l-Kap tal-Partit Laburista Ingliż, li beda jidher bi ħwejjeġ iktar eleganti mill-mexxejja ta’ qabel jew dawk fil-Partit Konservattiv. Qomos, ingravajjet varji u ġlekkijiet ukoll. Rari ħafna mingħajrhom. Identifika ruħu magħhom. Ma tarax ritratti tiegħu jekk mhux bil-ġlekk u l-ingravata. Dieħel u ħiereġ mingħand il-magħruf Armani.

Oħrajn warajhom

4. Dak li sarraf fil-famuż New Labour ried b’dan juri li x-xellug iċċaqlaq sew. Kien irnexxilu. Maġġoranza, waħda wara l-oħra għal tlett darbiet infila. L-ideat u l-politika tiegħu għenu, imma magħhom l-ilbies tipiku ta’ dik li kienet il-ġenerazzjoni l-ġdida tal-Partit Laburista Ingliż. Dan, bħal ma jiġri, kabbar iktar il-ħajra sabiex il-Partit Laburista f’pajjiżna jimxi fuq l-istess linja. Kif hekk rajna proprju lil Joseph Muscat (1974) li beda jilbes ġlekkijiet kemm jista’ u ngravajjet li kemm jista’ jkun ikunu fiċ-ċelest. Eleganza li ma’ kull sena kienet trid tissupera lil ta’ qabilha. Wirt politiku interessanti ħafna, li m’inix ċert kif qiegħed jieħu, jew jiċħad, il-Partit Laburista llum warajh.

Qed jerġgħu jitħajru

5. Biss il-modi jiġu, u kif nafu jmorru imma għal dawk li jsegwu, ħafna drabi jippruvaw jiġu lura b’xi mod jew ieħor. Hekk qed naraw lura fil-Partit Laburista Ingliż, issa mmexxi mill-avukat ukoll Keir Starmer (1962) wara Jeremy Corbyn (1949). Dak li kien kollox barra xempju tal-eleganza. Anzi kien apposta l-kontra fejn l-immaġini ma kinitx tgħoddx għalih imma kienu jgħoddu biss kitbietu u diskorsu. B’dak in-nuċċali li ġej mis-seklu l-ieħor u b’ilbiesu miegħu. Estremi bħal b’ħafna mill-ideat politiċi tiegħu. Imma issa r-riħ qiegħed jinbidel lura. Kif irrappurtat il-Corriere della Sera li f’pajjiż fejn l-eleganza politika hija neċessità, għalhekk hija attenta għal dan ukoll. Ingħad li l-pożizzjoni hija “Giacca e cravatta”. Fejn, anzi, qed jingħad li huwa: “Anni luce dai furori ideologici di ultra sinistra dell’era Corbyn, sotto la guida del suo successore Kier Starmer il labour si è ora saldamente riposizionato al centro.” (Snin twal ’il bgħid mill-estremi ideoloġiċi tax-xellug ultra ta’ żmien Corbyn, taħt it-tmexxija ta’ Keir Starmer il-Partit Laburista ġie sod lura fiċ-ċentru.)

Kawtela

6. Bil-Partit Laburista fuq quddiem fl-elettorat u bil-Partit Konservattiv tas-simpatiku Rishi Sunak (1980) sejjer dejjem lura jħallas tal-passat riċenti tiegħu, l-affarijiet fir-Renju Unit huma interessanti. Wara t-tmexxijiet traġiċi ta’ Boris Johnson u Liz Truss, qiegħed biċċa biċċa jħallas il-prezz huwa għalkemm qiegħed jipprova jidher jaħdem kontra l-kurrent waqt li hemm għajta għal dak li The Economist sejjaħ riċentement “the country needs a fresh team of leaders” (il-pajjiż għandu bżonn ġabra ta’ mexxejja friski fl-ideat). F’xenarju fejn hemm l-għarfien li l-fażi Konservattiva spiċċat u li l-pajjiż ser jagħżel, tajjeb jew ħażin, b’mod differenti. Kif jgħid dan il-ġurnal b’ittra ċarissimi: “Wiser Tories appreciate that their time is probably up. Banking on dumb luck is their best best. Things happen so mindless optimism becomes the only option.” (Membri aktar għaqlin fil-Partit Konservattiv jifhmu li żmienhom probabilment wasal. Li jistgħu hu li jafdaw f’xorti stramba. L-affarijiet jiġru, u għalhekk ottimiżmu razzjonali jsir għażla.)

Il-pożizzjoni hemm hi

7. Fid-dellijiet passati, il-Partit Konservattiv li jkompli jħares lejn żmien Margaret Thatcher (1925-2013) u l-Partit Laburista lejn żmien Tony Blair, l-ilbies estern ġie iktar rilevanti. Biss, minn dak li qed jingħad fil-partit ta’ Keir Starmer, barra minn dan hemm bini ta’ programm elettorali serju. Fl-aħħar laqgħat tiegħu jidher li kien hemm iktar dożi ta’ dak li qed jissejjaħ bħala “Bidenomics”, kif deskritt fost l-oħrajn bħala “a mixture of vast subsidies and trade restrictions with the aims of boosting domestic manufacturing, reducing and tackling climate change.” Pożizzjoni li qed tikber proprju fl-aħħar diskors ta’ dak li jidher ċar li fi żmien sena ser ikun il-Prim Ministru Ingliż, li ddikjara: “Every new era of growth must start with an expansion of the country’s productive capabilities. That is an iron law.”

Biex tmexxi

8. Ċertament, biex tmexxi programm politiku ekonomiku f’din id-direzzjoni trid tikkonvinċi lill-elettorat. Biss, quddiem l-iżbalji tal-Gvern, it-triq hija iktar wiesgħa biex jasal. Diskorsu huwa aħjar minn dak ta’ qablu, jew ta’ dak li kien jgħid qabel hu stess imma l-ġlekk u l-ingravata qed jgħinuh. Warajhom hemm ukoll sustanza politika. Dan aktar għax jidher li huwa l-ilbies li dak li l-elettorat irid jara lill-mexxejja tiegħu jilbsu, anke jekk huma fiċ-ċentru xellug u mhux fuq il-lemin lemin.

Fakkarni sewwasew x’suppost qed taghmel?

1.    F’dan pajjiżna għandna sitwazzjoni li ma nistgħux naħarbu  minnha.  Indawruha kif indawruha, l-verità tibqa’ dik li hi.  Għandna, sfortunatament, partit politiku fl-Oppożizzjoni li jibqa’, sena wara sena, juri fil-miftuħ li m’għandux dak li hemm bżonn li jkollu biex imexxi pajjiż.  Il-poplu tagħna huwa ffaċċjat b’din ir-realtà.  Partit li għamel perjodi ta’ żmien fil-bank tal-Oppożizzjoni u rnexxielu jibqa’ kif kien.  Irnexxielu joqgħod lura milli jinbidel, sija fil-bnedmin li jikkomponuh, sija fil-metodu politiku, kif ukoll fl-ideat li kapaċi jressaq lejn il-futur.  Fil-konkret, hija forma ta’ traġedja nazzjonali li dan il-partit jibqa’ jdur fuq l-istess punt u ma jistax jinqala’ mill-passat.

2.    Partit li, għalkemm kellu u għad għandu kull forma ta’ opportunità li jħares lejn dak li ġara, dak li rnexxa fil-pajjiż u jinbidel, irid jibqa’ jagħtina lkoll l-istess li kien.  Il-formazzjoni mentali, il-kultura politika li hemm f’dak il-partit ma nbidlet xejn.  Wieħed jinduna, mhux biss mill-atti esterni, mill-faċċati tal-immaġini tal-pubbliċità, imma mis-sustanza tal-ħsieb u l-ideat.  Il-Partit Laburista, huwa mill-iktar evidenti li tilef kull forma ta’ prinċipju li kellu.  Sar jaħseb biss, b’ossessjoni kontinwa, li jikseb il-poter tal-Istat f’idejh, u wara, jara x’ser iwettaq.  Dan jidher il-ħin kollu, mingħajr ħabi ta’ xejn.

3.    Fuq in-naħa l-oħra, aħna fil-Gvern ma hemmx dubju li għandna n-nuqqasijiet tagħna, però l-poplu jafna u jaf li ppruvajna kontinwament li nwettqu l-ġid u s-sewwa b’ideat politiċi ċari.  Ma ċċaqlaqniex minn dak li aħna fil-fond tagħna.  Ma hemmx distinzjoni bejn dak li nidhru u dak li aħna.  F’dawn ix-xhur, fil-ħidma kostanti li saret u għadha qegħda ssir, ma konniex perfetti.  Anqas forsi ma lħaqna l-grad ta’ preċiżjoni li ħaddieħor talab minna, però l-pajjiż kompla jimxi b’passi ‘l quddiem.  Komplejna naraw dak li hemm bżonn u nikkunsidraw mill-ġdid dak li sar u fejn nistgħu nsaħħuh jew nirriformawh.  Komplejna, f’kuntrat ma’ ħaddieħor, naġġornaw lilna nfusna mingħajr ma nitilfu l-melħ tagħna.  Bqajna partit tal-preżent u tal-futur.

4.    Naf li, sfortunatament, hemm min ser jieħu ħafna għalih imma nixtieq li nistaqsi, bħala membru ta’ din is-soċjetà, sewwasew x’inbidel fil-Partit Laburista f’dawn l-aħħar snin, bi tmexxija ġdida?  Dawk bħali li sabu ruħhom huma u jsuqu jħarsu lejn l-istampi li ġew imxerrda minn dak il-partit fehmru li, verament, ma hemmx ideat ġodda.  Kien hemm, anzi, reazzjonijiet mgħaġġla u numerużi għal dak il-wieħed li deher mill-Partit Nazzjonalista.  Wieħed li ħareġ pubblikament għal għajnejn kull persuna li hemm verità li kull darba li l-Partit Laburista jkun fil-Gvern jonqos ix-xogħol.  L-istatistika turi dan, mexxejja preċedenti ammettewh.  Flok kien hemm risposta fuq dan il-punt, kien hemm biss tgerfix, għaġġla u suġġetti varji li, frankament, ma nafx min jista’ jaħseb li kienu ser isolvu.

5.    Partit fl-Oppożizzjoni jista’ jirbaħ il-punti fuq diversi ħwejjeġ, fosthom li jressaq lejn il-pajjiż proposti li jistgħu jseħħu verament.  Imbilli tilmenta, tista’ tiżvoga, imma l-poplu jrid iktar.  Jekk tal-linja damet siegħa biex tasal, jista’ dan ikun tort tal-Gvern?  Jew, aqwa, jista’ jkun hemm xi Gvern ieħor li għada pitgħada jista’ jgħid li l-elettorat: “Ivvutali għax il-ministri u l-membri parlamentari tiegħi ser jibdew isuqu tal-linja u sserraħ moħħok li ser jaslu dejjem fil-ħin.”?  Hemm evidenti ħafna nuqqas ta’ preparazzjoni.  Ma hemmx sustanza li wieħed għandu bżonn biex imexxi ‘l quddiem, u mhux lura, lil dan il-poplu.  Għax wieħed irid ifakkar li, bid-difetti kollha tagħna, il-pajjiż xorta mexa ‘l quddiem u ma waqafx iwettaq dan.  Il-Partit Nazzjonalista baqa’ jerfa’ r-responsabbiltà u juża sewwa ħinu, mentri dak Laburista baqa’ jaħrab minnhom u jaħli l-ħin.

6.    U wieħed jinnota li, aktar ma huwa ċar li t-tmexxija l-ġdida jew hija inkapaċi jew mhix qegħda titħalla toħroġ b’xi ħaġa ġdida, li l-amministrazzjoni trid dejjem tibda kapitolu ġdid mingħajr ma tagħlaq dak ta’ qabel.  L-ewwel kellna Google hangout u warajha issa ġej il-kungress.  Xejn ma huwa qed joħroġ ġdid.  Qiegħed jibqa’ kollox kif kien u kif inhuwa. F’elezzjoni, pajjiż irid ikun ċert li qed jivvota għall-partit li kapaċi jmexxih ‘il quddiem u mhux sempliċement li jbiddel biex jieħu gost li jbiddel.  Ġustament, il-pajjiż għalhekk qiegħed jistaqsi lilu nnifsu: “Imma x’inbidel sewwasew f’dak il-partit taħt din it-tmexxija?”  Tant il-punti m’humiex ċari li diversi qed jistaqsuh: “Fakkarni, sewwasew x’suppost qed tagħmel?”