F'DINJA NIEQSA MILL-PAĊI

1. F’dak kollu li hu għaddej, fil-kunflitti fix-xenarji varji tal-art komuni tagħna m’hemmx ħafna linji ta’ dawl. Il-pass li ttieħed ikompli jingħaqad ma’ dawk li diġà kellna għaddejjin. Flok morna l-kontra ta’ dak kollu li ma qbilniex miegħu, b’mod partikolari fl-invażjoni tal-Ukrajna, qed naraw min isegwi. Dawk li kkundannaw qed iġibu ruħhom f’pożizzjoni fejn mhux qed jiġu tant imfaħħra. Fl-esperjenza li qed naraw, u li rajna anki bis-saħħa militari fejn it-teknoloġija qed tibdel il-metodu li bih isiru l-kunflitti, xorta hemm l-għarfien li ma hemmx rebħiet malajr u sempliċi. Minflok hemm kumplikazzjonijiet varji li ma jistriħux fil-kontinwità attiva jew passiva tagħhom.

Riżentimenti

2. Dan iktar u iktar fiż-żerriegħa żbaljata li qed naraw tinxteħet f’qalb u moħħ il-bniedem. Kif nafu, il-mexxejja, f’dan kollu jiġu u jmorru, imma dak li jħallu warajhom ma jintilifx meta jitneħħew jew jindifnu. Jibqgħu hemm, preżenti, jistennew li f’mument jew ieħor, joħorġu. F’dan nafu diġà b’dak li għandna, imma daqshekk ieħor proprju ser inkomplu naraw b’dak li ġej għalina fil-futur. Wieħed jista’ jaħseb li dak li hu għaddej ser isolvi dak li kien qiegħed idejjaq. Jista’ wieħed jimmaġina li l-użu tal-armi militari ser iġib il-bidliet li jrid, imma fil-fatt l-istorja li għaddejja turi l-kontra. Dak li għaddej, iktar u iktar mhuwiex fil-fatt il-mod ta’ kif, jekk ma tagħmilx ħbieb, almenu ma żżidx l-għedewwa.

Kumplikazzjonijiet

3. F’dan kollu hemm iktar l-għarfien li ma ssolvix, imma ġġib iktar diffikultajiet. Dan huwa preċiż dak li qed naraw għaddej fl-Iran u fil-pajjiżi ta’ madwaru. Kienu x’kienu r-raġunijiet li jistgħu jiġu ppreżentati lilna f’termini ‘nobbli’ inkella ‘neċessarji’, jibqa’ l-fatt li l-effetti tagħhom qed isiru raġunijiet ġodda. Ser indumu biex nifhmu li fil-fatt dan kollu ġej minn ġenerazzjoni ta’ politika li għadha taħseb li hija qed taġixxi fil-passat. Ix-xenarju li wieħed jitlaq minnu huwa dak li kienet id-dinja qabel l-Ewwel Gwerra Mondjali u timmaġina li tista’ ġġib fis-seħħ mekkaniżmi li setgħu saru dak iż-żmien bit-teknoloġija moderna tal-lum.

Fejn ser immorru?

4. F’dan iktar, l-affarijiet huma iktar diffiċli biex tifhimhom meta tqis li l-kamp tal-battalji nbidel drastikament f’dawn is-snin. Wieħed ma jsolvix billi joqtol jew jiddistruġġi b’dak li għandu fit-triq militari qawwija u sproporzjonata, imma li timxi u taġixxi b’mod differenti. Wara l-esperjenzi fl-Iraq u fl-Afganistan, flok ittieħdu l-lezzjonijiet sabiex ma nidħlux aktar fihom, qed naraw ripetizzjonijiet. Inkella għal uħud hija l-korrezzjoni fuq dak li twettaq ħażin qabel. Dan fil-ħsieb kontinwu li hemm min għandu dritt jikser kull liġi internazzjonali u jaġixxi fil-libertà u fin-nuqqas ta’ konsultazzjoni tradizzjonali.

Fil-passat

5. F’dan, kull ma rrid huwa li nħarsu lejn ftit snin ilu sabiex nifhmu kemm kien dejjem aħjar li qabel kull azzjoni jkun hemm diskussjoni u djalogu intern. Wieħed li kien isir, u f’dan il-mument qed naraw li mhuwiex. Forsi jista’ jkun hemm min jaħseb li dan juri li xejn ma jista’ jew għandu jwaqqfu. Imma meta taġixxi f’dan ix-xenarju ssib ruħek f’pożizzjoni fejn oħrajn jibqgħu lura. Meta titlaq taġixxi u dan biex ma jkollokx telf ta’ żmien, inkella opinjoni differenti, tkun hemm. Aktar u aktar meta joħroġ l-għarfien li x-xenarju huwa tant viċin l-Ewropa li b’xi mod jew ieħor ser jiġu nvoluti. Kif f’dan kollu ser jaġixxu mhuwiex faċli quddiem dan il-fatt kompjut. L-Iran mhuwiex il-Venezwela. Huwa ’l bogħod mill-Istati Uniti, imma mhuwiex minn interessi ekonomiċi varji u pajjiżi ġirien daqshekk strateġikament kommessi.

Iktar kumplikazzjonijiet

6. F’dan huwa iktar ċar li dak li ġej f’dawn il-jiem jista’ jieħu l-pożizzjoni f’direzzjonijiet differenti. Kull ġurnata l-inkwiet, il-kunflitt mhuwiex jonqos. Anzi, qiegħed jinfirex b’veloċità ferm iktar. Fejn il-loġika u r-reazzjonijiet mhumiex jimxu id f’id ma’ xulxin, imma separatament. Ser ikun hemm attakki varji fejn l-iskop ġenerali jista’ jkun biss dak li wieħed iwieġeb lejn dak li seħħ. Dan ukoll mingħajr direzzjoni politika ċara, iktar u iktar fejn hemm ċertament xokk quddiem il-fatt li sakemm id-diskussjonijiet kienu għaddejja ma kienx ser ikun hemm dan l-aġir militari; u t-tieni, l-effett uman li ġie kkaġunat. Ma narax li hemm xi pajjiż li b’xi mod jista’ jaħseb li huwa eżenti milli b’xi mod jintmiss. Xenarju li għandu jkun prijorità fl-inkwiet li kull ma huwa marbut mal-ħajja tagħna huwa fil-fatt minaċċjat. F’dan triq waħda hemm biex ikun hemm stabilità lura, u dan fl-għarfien li mhuwiex ser ikun hemm paċi qabel il-partijiet jaslu f’xi forma ta’ qbil.

Il-vuċi tagħna

7. F’dan nistgħu ningħaqdu fil-pożizzjoni iktar soda sabiex id-dinja timxi lejn din id-direzzjoni paċifika. Kif nistgħu nsostnu kliem il-Papa Ljun XIV, li ddikjara tant tajjeb: “Stability and peace are not achieved through mutual threats, nor through the use of weapons, which sow destruction, suffering, and death, but only through reasonable, sincere and responsible dialogue.” (L-istabilità u l-paċi ma jintlaħqux b’theddid reċiproku, anqas bl-użu tal-armi, li jiżirgħu d-distruzzjoni, is-sofferenza u l-mewt, imma biss bi proċess ta’ djalogu, raġonevoli, sinċier u responsabbli.) F’dan kollu, ċertament niżbaljaw jekk naqtgħu qalbna u nitilfu t-tama sabiex l-affarijiet jinbidlu u jieqfu. Hemm bżonn, anki f’dawn il-mumenti, li nagħtu lura vuċi lid-diplomazija. F’dinja nieqsa mill-paċi għandna naħdmu aktar u nsemmgħu iktar leħinna sabiex il-kunflitti jieqfu.