1. L-eventi ta’ dawn l-aħħar jiem ċaqilqu
l-ilmijiet sew. Ir-referendum
uniku għall-ħruġ mill-Unjoni Ewropea tar-Renju Unit ġieb il-konsegwenzi tiegħu,
li għalkemm ftit jistgħu jbassruhom bil-preċiż, però ġiebu l-inċertezza fuq quddiem. X’ser joffri l-futur ma nafux. Nistgħu nippruvaw nirraġunaw dwar x’ser iġib
u dak li x’m’għandux inħallu jsir. Żgur
mhux forsi, il-prijorità tagħna għandha f’dan tkun dik li tassigura li l-Unjoni
Ewropea tibqa’ taħdem u tibqa’ tissaħħaħ.
Il-qabżiet kbar li għamilna u għad nistgħu nwettqu f’diversi setturi,
proprju għax aħna membri sħaħ, għandhom jikkonvinċuna fuq dan il-bżonn. Għalhekk irridu ningħaqdu, iktar minn qatt
qabel, mal-membri l-oħra biex nassiguraw li nibqgħu mexjin ‘il quddiem, nirfinaw,
nissudaw u nkabbru dak li għandna u dak li aħna.
Nifhmu s-sitwazzjoni
2. Għal ħafna, mhux ser tkun
faċli li jifhmu u jaċċettaw Unjoni Ewropea nieqsa mir-Renju Unit. L-ewwel: li jifhmu li d-deċiżjoni li ħa dan
il-poplu li jaqta’ ruħu barra minnha trid tiġi rispettata, mhux injorata. It-tieni, li fl-effetti tagħha aħna għandna
d-dmir li nnaqqsu dawk negattivi f’kemm nistgħu. Ser ikollna nbiddlu numru ta’ strateġiji u
alleanzi fi ħdan l-istess Unjoni. F’dan,
f’ħafna sens ser nerġgħu mmorru lura għal dak li kien pajjiżna qabel ma waslu
fih l-Ingliżi. Ser inevitabilment jonqsu
fid-dimensjonijiet tagħhom numru ta’ influwenzi u rabtiet soċjo-ekonomiċi
mar-Renju; biss jissudaw iktar mal-Unjoni, bil-konsolazzjoni li pajjiżna ser
jibqa’ jkollu vuċi fil-kapitolu fejn il-pajjiż li ddominah għal tant snin
irrinunzja għalih.
Ħolm jew le
3. Fid-dinja Ewropea tal-lum
hija ħolma li taħseb li tista’ tkun poplu li tgħix billi ma tirrikonoxxix
is-saħħa u l-potenzjal tal-Unjoni. Hemm
realtà li ħadd ma jista’ jaħrab. Ir-Renju Unit, bid-deċiżjoni tiegħu mar lura
għal dak li żewġ sekli ilu kien jiftaħar li kien fih: “In splendid
isolation”. Fl-1850 iċ-ċirkostanzi kienu
differenti. L-Unjoni kienet qegħda
fl-aqwa tal-bini tal-Imperu u l-Ewropa ma kenitx żviluppata u magħquda kif
inhija llum. Dik il-politika żmienha
spiċċa. Ir-Renju, anke jekk irid imur
iktar għal rasu jaf li ma jistax jgħix mingħajr ma jkollu xi forma ta’ ftehim
mal-Unjoni. Wieħed li, fiċ-ċirkostanzi,
ħadd ma jista’ jippretendi li jkun l-istess bħal ma għandu issa. Għalhekk, diversi qed iħossu li l-ħolma ta’
eżistenza mingħajr involviment f’ħidmet l-Unjoni ma tistax isseħħ. Qed jissoġra li, fir-realtà jiġi dettat lilu
direttament jew indirettament dak li ma jridx jew li ma jaqbillux.
Renju li m’għadux?
4. Iċ-ċirkostanzi qed ikomplu
jinbidlu ta’ taħt fuq. Fit-18 ta’
Settembru 2014 kien sar referendum ġewwa l-Iskozja sabiex ikun hemm
l-indipendenza mill-bqija tar-Renju.
Hemm, l-Unjoni wissiet li vot favur ikun ifisser il-ħruġ minnha. Ir-riżultat kien li 55% kienu kontra u 44%
favur, mentri f’dan ir-referendum l-Iskozja vvutat b’maġġoranza ta’ 62% favur
li tibqa’ fl-Unjoni. Għalhekk, il-biża’
li tinqata’ barra ma hemmx dubju li kienet il-lieva naħa u oħra. Daqshekk ieħor fuq dan jidher li hemm sens li
Nicola Surgeon, il-Prim Ministru tal-Parlament Skoċċiż bdiet ħidmietha
f’direzzjoni li żżomm ‘l-Iskozja ġewwa waqt li l-Ingilterra toħroġ barra. Kemm dan huwa possibbli niddubita: l-ewwel,
għax hemm rabtiet storiċi, kulturali li mhux faċli wieħed jaqtagħhom u t-tieni,
għax deċiżjoni simili tixħet iktar lura lir-Renju minn dak li m’għadux.
Qabża fid-dlam
5. Iktar ma naqra, iktar ma
nisma’, jidher dejjem iktar ċar kemm ħadd ma verament ikkalkula ġewwa dak
il-poplu u fl-Unjoni x’ser ikunu l-effetti veri ta’ din is-separazzjoni. Il-kummerċ, l-ekonomija, is-settur
finanzjarju huma llum mibnija madwar u bil-premessa li huma parti
mill-Unjoni. Ma hemmx alternattiva
għaliha. Jistgħu, għada pitgħada,
jippruvaw jaqtgħu kull rapport minnha, imma llum jidher ċar li bdew
jirrealizzaw li kull ma jkunu qed jagħmlu huwa li jgħaddu fuq platt tal-fidda
xogħol lil Stati oħra fi ħdan l-istess Unjoni.
Meta poplu jirrinunzja għal vantaġġ tiegħu, ma hemmx dubju li dan
m’huwiex ser jibqa’ fuq l-ixkaffa imma ser jeħduh oħrajn. Ma hemmx rispetti f’dan, hemm biss
konsegwenzi. It-tnaqqis fil-pożizzjoni
strateġika li kellu ser iġib tnaqqis fid-dħul u miegħu ser jikbru l-problemi
soċjali li dan il-poplu diġà qiegħed jiffaċċja.
F’dan hemm ir-riskju li huma bdew deħlin biċċa biċċa f’deżert li ma
jwassalhomx neċessarjament lejn Ġerusalemm.
L-effetti fuq l-Unjoni
6. Għal min ma jafx tajjeb
l-Unjoni, dan ir-riżultat seta’ bagħat il-messaġġ li ser ikun il-bidu tat-tmiem
tagħha. Fir-realtà ser, minflok, iġibha
iktar lejn konsolidament.
Il-pożizzjonijiet politiċi ġewwa l-Unjoni li kienu jittieħdu mir-Renju
Unit issa ser jispiċċaw bla sostenitur.
Dan jiftaħ iktar il-bieb sabiex probabbilment ikomplu jiżdiedu l-membri
f’direzzjonijiet oħra. Għalhekk għandek
pajjiżi fertili, bħal dawk fil-Balkani jew iktar ‘il bgħid fi ħdan il-komunità
ikbar tal-Kunsill tal-Ewropa, li jersqu viċin.
Mhux biss, imma issa li l-istess Unjoni qegħda turi li għandha
l-interess li timxi bil-pass tagħha mingħajr għaġġla fil-konfront tal-ħruġ
tal-istess Renju, il-kumplikazzjonijiet ser jiżdiedu. L-Unjoni ser, f’dan, finalment tassigura li
ġġib lir-Renju fil-pożizzjoni li trid hija.
Ma ninsewx li diġà hemm esperjenza Ewropea ma’ żewġ Stati b’saħħithom
ekonomikament li m’humiex membri imma li xorta għandhom bżonn qawwi tal-Unjoni:
in-Norveġja u l-Iżvizzera. Dan flimkien
mal-fatt li l-pożizzjoni fin-negozjati m’huwiex bejn partijiet fuq l-istess
livell imma fejn ir-Renju qiegħed fi żvantaġġ għax issa ġie jiddependi iktar
minn qatt qabel fuq il-volontà tal-Unjoni.
Inħarsu fit-tul
7. It-telliefa ta’ dan kollu, ma
hemmx dubju, huma dawk li jgħixu fir-Renju Unit. Pass pass, jum wara l-ieħor, l-effetti
negattivi ser jinħassu għalihom u ħaddieħor m’għandux għaġġla jew raġuni li
qabel kellu biex isalvahom. Jiġi liema
Prim Ministru ġdid fir-Renju Unit, għadu ma jafx għal dak li dieħel
għalih. Biss aħna, bħala membri sħaħ
fl-Unjoni rridu nassiguraw il-politika tagħna fit-tul. Il-konsegwenzi ma nistgħux inżommuhom. Biss, nistgħu minn issa nibnu l-qafas sabiex
ġenerazzjonijiet oħra jiġu f’sensihom u jidħlu lura fl-Unjoni. Hemm f’dan quddiemna, fuq naħa l-fatt li meta
tneħħi l-votanti Skoċċiżi u Irlandiżi, l-maġġoranza fl-Ingilterra hija ferm
ikbar biex joħorġu. Hemm fuq l-oħra
l-ġenerazzjoni żagħżugħa li, fil-maġġoranza tagħha, trid tibqa’. Bibien imbexxqa rridu nħallu.
Rabtiet ser jibqgħu
8. Għal pajjiżna, rabtiet
politiċi, soċjali u ekonomiċi ma hemmx dubju li ser jibqgħu. Biss, l-intensità tagħhom u l-livell
tal-koperazzjoni fihom ser jonqsu. Dak
li seta’ jsir b’ċertu faċilità u bil-vantaġġ ta’ suq kbir għad-dispożizzjoni,
issa ser jinbidel. Nafu nservu bħala
l-post minn fejn tista’ tinnegozja ġewwa l-Unjoni, però nafu li huwa iktar
faċli għax hemm inqas spejjeż taħdem ma’ dawk iktar viċin tagħhom. Nistgħu wkoll ngħinu biex innaqqsu fl-effetti
negattivi bil-pożizzjonijiet tagħna fl-Unjoni għalihom. Biss, hemm hemm mument meta ser nifhmu li dan
ma jistax isir jew li bih ser inbatu aħna wkoll. Hu x’inhu, ma nistgħux inżommu lura l-arloġġ,
anqas il-konsegwenzi tad-deċiżjoni li ġiet meħuda. Nistgħu biss nagħrfu li aħna mifruda
mir-Renju u magħquda fl-Unjoni.
