Mhux Minsi

1.         Ftit ilu sibt ruħi fir-raħal żgħir ta’ Castel Gandolfo, 'il barra minn Ruma, magħruf bħala l-post fejn il-Papiet imorru jistrieħu fis-sajf.  Il-Kastel ta’ Gandolfo nnifsu, li kien inxtara mis-Santa Sede fl-aħħar tas-Seklu Sittax u li ġie trasformat l-ewwel f’residenza u iktar tard f’osservatorju spazjali, mhuwiex miftuħ għall-pubbliku.  Però anki jekk ma tidħolx ġewwa, xorta tieħu ftit mill-atmosfera tal-villaġġ żgħir (kważi erba’, ħames toroq kollox) li hemm.  Pjazza mill-isbaħ, bi knisja żgħira tal-Bernini dedikata lil San Tumas ta’ Villanova, li kif tiskapulaha ssib ruħek tgawdi l-veduta tal-Lago Albano.

22..    2.     Tifhem iktar għala l-uffiċjali tal-Knisja Rumana għażlu li jibgħatu lill-Papa f’post sabiħ bħal dan.  Fis-sekli, it-tradizzjoni li l-mexxejja tal-Knisja Kattolika jinqatgħu mill-Vatikan innifsu, nżammet.  Papa wara Papa kien u għadu sallum isib il-post bħala lok ta’ ħsieb u riflessjoni.  Li hu però interessanti hu li fis-sekli twal, f’dak li għadda preċiżament fis-6 ta’ Awissu 1978, miet Papa mhux fl-appartamenti tiegħu imma ġewwa Castel Gandolfo.  Papa mill-aqwa, illum forsi m’għadux jissemma’ daqshekk, imma li ħalla marka importanti fil-ħajja tal-bnedmin li għarfuh u semgħuh.

3.         Dak li kien il-Kardinal Giovanni Montini, Arċisqof ta’ Milan, inħatar fil-21 ta’ Ġunju 1963 bħala s-suċċessur ta’ Ġwanni XXIII bl-isem ta’ Pawlu VI.  Persuna bi kwalitajiet mill-isbaħ.  Moħħu ċar, dirett, kapaċi jifhem u jfiehem.  Kitbietu għadhom sallum meqjusa bħala dawl għal ħafna, proprju għax kien ġej b’esperjenza partikolari.  Bniedem li għex għas-sewwa, li kien dejjem dikjaratament anti-faxxista, li bata u sofra ma’ ġenerazzjoni ta’ bnedmin li raw l-atroċitajiet tal-gwerra.  Persuna li ma kienx maqtugħ mill-poplu.  Ebda forma ta’ elitiżmu, anzi impenn dirett mal-bnedmin fl-inqas tagħhom.

4.         Id-dinja hija magħrufa li tinsa malajr dak li ġara fil-passat.  Iktar u iktar meta warajh ġiet persuna bħal Ġwanni Pawlu II.  Però tajjeb li b’dawn il-ftit kliem infakkruh, illum fit-tlieta u tletin anniversarju mill-mewt tiegħu.  Pawlu VI kien l-ewwel Papa li beda jiftaħ il-bibien tal-Vatikan sabiex jivjaġġja.  Niftakru lil dak ir-raġel qsajjar, irqiq u apparentement xipli minn barra, jmur fejn ebda Papa qablu ma mar – il-Palestina, l-Indja.  Fetaħ fruntieri li ma kienx hemm, witta t-triq għall-oħrajn u fl-istess ħin għamel dikjarazzjoni ta’ prinċipji.

5.         Aqwa minn hekk kienu l-enċikliċi tiegħu, b’mod partikolari l-aħħar tlieta: Popularum Progressio (1967), Sacerdotalis Caelibatus (1967) u Humanae Vitae (1968).  Baqgħu dawl u għalkemm hemm trapass ta’ żmien, dak li nkiteb fihom tant huwa ċar, loġiku, li huwa tajjeb li wieħed jerġa’ jmur lura u jaqrah .  Is-sens u sustanza li fihom fil-fatt iħarsu ferm 'il bogħod.  Huma dokumenti u manifesti li jħarsu b’viżjoni oġġettiva u diretta lejn il-ħajja.  Nixtieq niċċita fit-tul, imma ovvjament, ma nistax.  Ser nillimta ruħi għal din il-parti fl-ewwel enċiklika: “It is not just a question of eliminating hunger and reducing poverty.  It is not just a question of fighting wretched conditions, though this is an urgent and necessary task.  It involves building a human community, where men can live truly human lives, free from discrimination on accout of race, religion or nationality, free from servitude to other men or to natural forces which they cannot yet control satisfactorily.”

6.         Żgur mhux forsi però, Pawlu VI jibqa’ impress f’diversi memorji fil-quddiesa tal-funeral ta’ Aldo Moro.  Imrobbija fl-istess ambjent, bl-istess ħsibijiet, impenjati direttament favur min qiegħed 'l isfel fis-soċjetà.  F’dak il-mument, ħadd ma seta’ ma japprezzax ferm iktar l-impenn dirett tiegħu.  Verament għaddew is-snin, però għadu mhux minsi.

Artikolu li kien deher fil-gazzetta Illum tas- 7 ta’ Awissu 2011

Hsibijiet Politici. Aldo Moro.

"Il-Partit taghna huwa partit progressiv li ma jridx jhalli l-affarijiet kif qedhin, hu jrid jibdilhom billi  jghamilhom iktar gusti. Partit kapaci li jifhem u juri minghajr nuqqas ta' responsabbilita, il-bzonnijiet fundamentali , morali, religjuzi,  patrijottici u demokratici tal-poplu taghna" 

Diskors fis-VII Kungress tad-Demokrazzija-Kristjana Ottubru 1959.

Id-Dinja Preżenti tax-Xogħol.

1. Il-maltempati ekonomiċi tal-aħħar snin biddlu ħafna. Ġew attakkati numru ta’ kunċetti u pilastri fl-istruttura ekonomika tagħna. Morna direttament għal dak li deher bħala li ser iżommna għaddejjin mingħajr ma kellna l-ispazju sabiex nikkonsidraw dak li kien qiegħed iseħħ u li aħna konna parti volontarjament jew involontarjament fih. Wara dan u fi klima ekonomika differenti llum hemm bżonn li nqisu mill-ġdid id-dinja tax-xogħol. Nieħduh lura għall-pożizzjonijiet li kellu qabel u nassigurawlu iktar dinjità.

Ix-xogħol għandu jkollu salarju gust

2.  Ma nistgħux, jkun xi jkun iż-żmien fid-dinja tagħna, ma ngħidux dan mill-ġdid - li ngħidu li l-għajta għal paga serja u sura mhix ħaġa trivjali imma waħda vitali. Kif politiċi qabilna kienu konvinti minnu, il-bniedem illi jitlob li jgħix u jasserixi is-sinifikat ekonomiku tal-parteċipazzjoni tiegħu fl-istruttura finanzjarja għandu jiġi rispettat. Għax din l-għajta hi rifless logiku tal-fatt indiskuss li kull bniedem għandu d-dinjità tiegħu li l-istat u d-dinja tax-xogħol għandha d-dmir li tirrispetta. Biss kemm dan qiegħed isir fil-present hemm bżonn li nistaqsuh mill-ġdid.

Użu u abbuż tal-kelma xogħol

3.Kull persuna għandu d-dritt li jaħdem. Biss id-dinja tax-xogħol ġiet u għadha maħkuma minn kunċetti politiċi li jħarsu u jafdaw lilhom infushom fil-forzi tas-suq. Is-salarju, il-kundizzjonijiet u d-dinjità li jiġu offruti lill-ħaddiem illum b’mod partikolari marru iktar f’ħoġor is-suq tax-xogħol. Dak li jsir huwa stmat f’termini materjalisti, ta’ konsum u ta’ opportunità partikolari. Fejn min ma huwiex jew “kwalifikat” jew kwalifikat b’dak li s-suq ma għandux bzonn, qiegħed jerġa’ jmiss ma pożizzjonijiet li jixbħu dawk li l-iskjavitu kienet tokkupa f’sekli oħra.

L-Ekonomija hija għas-servizz ta’ min?

4. Bħala partit demokratiku kristjan sostnejna dejjem li aħna nqiegħedu l-ekonomija għas-servizz tal-bniedem u mhux il-bniedem għas-servizz tal-ekonomija. Mhux biss, imma li nemmnu fil-bżonn li nibnu u nassiguraw demokrazija ekonomika li fiha x-xogħol jiġi kkunsidrat aktar mill-kapital u li din hija essenzjali jekk irridu ngħixu f’soċjetà ġusta u demokratika. Biss, illum fiċ-ċirkostanzi tagħna nistgħu naffermaw li m’aħniex ngħixu f’soċjetà fejn il-liberalizmu ekonomiku huwa tant b’saħħtu li l-bnedmin huma għas-servizz tal-ekonomija - fejn rridu naċċettaw li x-xogħol manwali, speċjalment dak marbut ma dawk s-setturi fejn bnedmin minn kulturi oħra u mhux ċittadini Ewropej jaħdmu, jew dawk ta’ kuntratti qosra,  tilef fid-direzzjoni lejn dinjità u salarju ġust.

Hawn klassi ġdida jew tkattir ta’ dik antika?    

5. Il-politika eġemonika li permezz tagħha l-kunsens elettorali jitwieled minn faxxex fis-soċjeta li huma kuntenti a skapitu ta’ oħrajn inqas minnhom hija b’saħħitha u parti mill-hekk imsejjah neo-liberaliżmu - konsolidazzjoni riċiklata ta’ dik l-allejanza trasversali fejn il-kondizzjoni ta’ affluenza fil-ħajja hija iktar importanti mill-ġlieda għas-sewwa u l-gustizzja soċjali. Dan iktar fil-kuntest tan-nuqqas ta’ għarfien ta’ dawn iċ-ċirkostanzi mid-difensuri ta’ dawk li huma taħt. Hemm jinġema fis-soċjetà proċess qawwi forsi għal neo-marksisti naturali ta’ riżentiment, rabja ta’ dawk li iktar ma jgħaddu s-snin iktar qed jaraw l-pożizzjoni ekonomika tagħhom ibbażata fuq l-istima ta’ ħidmiethom mill-materjaliżmu tas-suq tax-xogħol, hija għalihom wieqfa permanentment.

Tmiem iċ-ċaqliq ‘l fuq tal-ħaddiem        

6. L-isforzi li qed jsiru u saru f’dawn is-snin huma mmirati sabiex s-suq jibqa jgawdi minn pożizzjoni iktar ta’ sfruttament li għandu. M’aħniex bħala politiċi jew persuni fis-soċjeta nifhmu li hemm ġlieda li m’aħniex nagħmlu biżżejjed sewwa - dik li tassigura li min jidħol fid-dinja tax-xogħol nassigurawlu dinjità bis-saħħa tal-forza li l-istat qed jafda fil-liġi - dinjità fl-ambjent sħih tiegħu u fis-salarju li jieħu miegħu id-dar. Nassiguraw dak li bħala bniedem għandu dritt fundamentali għalih u mhux konċessjoni ex gratia mis-suq - dik li jitla ‘l fuq fil-livell tal-għixien u mhux jieqaf mblukkat. Minflok dan għandna realtà ta’ koppji miżżewġin jew mhux fejn l-ewwel il-ħaddiem qiegħed l-iktar l-isfel u għax hekk jrid huwa jmur għall-ħidma part-time u t-tieni li n-nisa tagħhom iridu huma wkoll jidħlu jaħdmu fl-inqas livelli tal-iskala tax-xogħol.  

Rivalutazzjoni tad-dinja tax-xogħol

7. Quddiem l-għajta kostanti ta’ figuri li jidhru jleqqu rridu niddiskutu mill-ġdid ix-xogħol fid-dinja illum. L-istatistika li turi li hemm inqas jirregistraw jew li iktar nisa ħargu jaħdmu m’humiex garanzija ta’ iktar ġustizzja soċjali u demokrazija ekonomika. Ix-xogħol preżenti offrut ma fihx pakketti ta’ salarji aqwa jew ambjenti aħjar. Anzi, hawn iktar il-perċezzjoni żbaljata li hawn klassi tal-ħaddiema li ma tridx taħdem. Għalhekk qed jikkonsolida l-argument żbaljat li hemm bżonn oħrajn minn barra li lesti joqgħodu. F’soċjeta fejn hawn iktar ġid ekonomiku kif nistgħu nippretendu li l-ħaddiem Malti li huwa intelligenti u jgħaraf iż-żminijiet ma jimmirax u ma jitlobx xogħol aqwa?  

Illum l-ewwel ta’ Mejju

8. Fl-ewwel ta’ Mejju, il-jum iddedikat lid-dinjità tax-xogħol għandna dmir nirriflettu u nibdew proċess ta’ bidla - wieħed li jifhem li fiċ-ċirkostanzi ta’ saħħa ekonomika nazzjonali il-ġid għandu jitqassam aħjar. Fejn nassiguraw li l-ħaddiem tagħna jikber iktar fid-dinjità fuq il-post tax-xogħol u li nassigurawlu kundizzjonijiet ogħola milli għandu. Din hija l-isfida fis-snin li ġejjin. Trid tinbeda u trid tiġi affrontata jekk rridu iktar ġustizzja soċjali u paċi soċjali fis-soċjeta tagħna. Nawgura minn qalbi l-festa t-tajba lil kullħadd.