M'GĦANDUX IKUN

1. Fid-diversi perikli li ninsabu fihom għat-tisħiħ u t-tkattir tad-demokrazija tagħna hemm dak marbut mal-libertà tal-istampa. Kif ilna naraw tul dawn l-aħħar għaxar snin, il-mezzi għad-dispożizzjoni biex jiġu stampati l-gazzetti qegħdin jonqsu. Inqas bnedmin qed jiġu mħajra jixtruhom u hemm kważi ‘pjaċir’ politiku li kollox ser jibqa’ sejjer hekk. Vuċijiet inqas fis-soċjetà biex il-kritika tieqaf u jirriduċi ruħu d-dissens. Hemm min jaħseb li x-xenarju issa nbidel u l-mezzi soċjali ser ikunu huma li jieħdu f’idejhom il-bandiera. Imma minn dak li qegħdin naraw jum wara jum m’hemm xejn li jista’ jidħol flok il-gazzetti li jiġu stampati f’pajjiżna. Huma insostitwibbli. Ikun għalhekk, ċertament, żball kbir li nippermettu li dawn imutu mewta naturali.

Nikkumbattu

2. F’dan irridu nikkumbattu sabiex inżommuhom għaddejja. Jingħad x’jingħad, m’hemmx aqwa mill-karta stampata f’idejna li taħdem waħedha. Twassal hija, kif għandha dmir, l-informazzjoni korretta lin-nies u tikkumbatti biex ma tiġix mixtrija. La bir-reklami u wisq inqas bis-simpatiji u antipatiji li jitwieldu fil-bnedmin li jirrappurtaw. Il-libertà u l-pluraliżmu tal-medja huma l-garanzija għad-demokrazija. Jingħad x’jingħad, diversi drabi gazzetti varji jgħidu dak li ħaddieħor ma jridx li jinstemgħa. Jgħidu x’jgħidu, il-verità hija li l-gazzetti mmexxija mill-partiti politiċi jinkwadraw ruħhom ukoll f’dan u jikkumbattu l-linji tagħhom għall-verità u għas-sistema demokratika tagħna. Irridu nifhmu li jkun żball mill-iktar kbir jekk inċedu għal din il-verità u niġu f’sitwazzjoni fejn niġu nieqsa mill-gazzetti jew dipendenti fuq dawk li għandhom warajhom il-flus u għandhom interessi oħra.

Sergio Mattarella

3. Dwar dan u punti oħra, il-President tar-Repubblika Taljan, tul il-ġimgħa li għaddiet għamel diskors quddiem il-European Alliance of News Agencies. Diskors li ħaqqu attenzjoni proprju għax mimli dejjem iktar b’għerf u direzzjoni politika ċara ħafna. Kliem l-għaref li ma kull jum jikber fil-ħsieb u l-piż. Fih għaraf jiddikjara li l-gazzetti huma garanti tad-demokrazija u d-drittijiet fundamentali tal-bniedem. Mattarella ġie rrappurtat li qal hekk: “La libertà e il pluralismo dei media garantiscono il pieno dispiegarsi di alcuni dei diritti irrinunciabili per la democrazia e la misurazione della sua qualità; il diritto alla libertà di espressione e di informazione.” (Il-libertà u l-pluraliżmu tal-medja jiggarantixxu l-użu sħiħ tad-drittijiet irrinunċjabbli għad-demokrazija u l-qies tal-kwalità tagħha; id-dritt tal-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni.) Għandu raġun. Il-verità titlob li tingħad u trid li jkollha l-mezzi ġurnalistiċi biex issir taf l-informazzjoni.

Proċess

4. F’dan hemm ġlieda iktar minn qatt qabel. Diversi huma l-ġurnalisti li qegħdin jaffrontaw il-proċess legali sabiex jeżerċitaw id-dritt tagħhom għall-informazzjoni. Fejn hemm abbuż ċar mhux biss fl-operat innifsu, imma wkoll f’żewġ livelli sussegwenti. L-ewwel: li l-informazzjoni korretta tal-fatti ma tingħadx mill-Gvern huwa żball u aġir anti-demokratiku. It-tieni: id-dewmien tiegħu aktar, għax m’għandux ikun permess aktar li wieħed jagħżel li jittardja dak li ser joħroġ inevitabbilment. F’dan hemm ċar abbuż ta’ poter. Abbuż li jitlob sanzjonijiet aktar qawwija fuq min kellu jgħaddi l-informazzjoni u dam ma jagħtiha, mingħajr ebda forma ta’ raġuni legali jew ġustifikazzjoni demokratika.

Biċċa oħra

5. F’dan, Mattarella jappella mhux biss lil dawk preżenti, imma anki lilna, bil-kliem: “Mai abbandonate tentazioni di poteri pubblici di fissare a loro volta limiti agli spazi di libertà di informazione piuttossto che proporsi doverosamente di garantire e sostenere quei medesimi spazi di libertà.” (Tabbandunaw ruħkom qatt għat-tentazzjonijiet tal-poteri pubbliċi li min-naħa tagħhom tħalluhom jillimitaw l-ispazji tal-libertà tal-informazzjoni. Minflok ibqgħu sostnu dmirkom li tiggarantixxu u ssostnu dawk l-ispazji tal-libertà.) Dmirijiet xejn faċli, aktar u aktar fis-soċjetà li ninsabu fiha, fejn il-mezzi ta’ komunikazzjoni qegħdin ibatu biex isostnu ruħhom. Kemm huwa faċli li xxekkilhom. Imma x’soċjetà demokratika kerha nkunu qed ngħixu fiha, jekk ma jkollniex mezz li nsiru nafu l-fatti u l-verità? Proprju għal dan irridu nikkumbattu, anke jekk m’aħniex ġurnalisti. Biex tingħad il-verità u naqtgħu barra l-falsitajiet li għandna madwarna. Jekk irridu futur aqwa milli għandna ser ikollna din il-ġlieda għas-sewwa li trid tkompli ssir.

Antidotu

6. Dan huwa proċess li jattakka l-gideb u l-falsitajiet. Imma aktar minn hekk huwa d-difiża kontra l-manipulazzjoni li naraw għaddejja kontinwament. Diskors dan l-istatista kbir jagħlaq proprju fuq din it-tema: li jgħabbi b’responsabbiltà aktar il-mezzi tax-xandir. Bi kliem diretti u mill-isbaħ huwa jiddikjara li huma għandhom: “... il compito di restituire verità contro le azioni di propaganda che puntano ad adultare i fatti e a intossicarsi così le coscienze.” (... id-dmir li ġġibu lura l-verità kontra l-azzjonijiet ta’ propaganda li jittantaw jadulteraw il-fatti u għaldaqstant isakkru l-kuxjenzi.) Il-mira tas-soċjetà għandha tibqa’ tkun dejjem aktar din. Meta tippermetti mod ieħor tkun, fil-fatt, sejjer lura. Għax tkun qed tippermetti li min irid jagħti spjegazzjoni u kont ta’ għemilu, dan ma jwettqux.

Fiduċja

7. F’dan nibqa’ mimli fiduċja li m’għandniex nippermettu li l-gazzetti ta’ pajjiżna jmorru lura. B’mod partikolari lejn ħidmet din il-gazzetta, li baqgħet għaddejja anki fl-avversitajiet kollha li kellha tħabbat wiċċha magħhom. Anki kontra dawk li, żbaljatament, iċekknuha bi kliem dispreġġjattiv. Qisu f’pajjiżna hawn l-informazzjoni tal-ewwel klassi u dik tat-tieni. Fejn uħud huma ‘vanġeli’ tal-fatti u l-oħrajn, kull ma jgħidu, huwa ħażin jew gideb. Jiddispjaċini għal dan, u nibqa’ nikteb għax nemmen li dan il-preġudizzju jrid jitneħħa. Iktar u iktar fid-dawl ta’ dawk li jaħsbu li b’hekk ma jkollhomx aktar lil min jista’ ma jaqbilx magħhom fil-linja politika tal-partit. Il-verità trid tingħad, u iktar, mill-politiċi li jridu jkunu ta’ servizz lejn il-poplu. Nifhem f’dan li għal uħud hemm l-iskumdità ta’ kitbieti, imma nemmen li jekk ma niktibx u ma nagħtix sehemi, wieħed ma jasalx biex jara l-istampa sħiħa u ma jinkwadrax dawk li huma l-fatti ċari u loġiċi. Proprju għax pajjiżna għandu bżonn il-gazzetti li konvint li m’għandux ikun li nħalluhom jispiċċaw.

BNIEDEM EŻEMPLARI

1.   Ftit jiem ilu fakkarna u ċċelebrajna żewġ okkażjonijiet importanti għalina l-Ewropej. Fakkarna aħna wkoll, għax l-eventi tajba li jseħħu fi ħdan l-Unjoni Ewropea huwa wkoll ta’ għajnuna u benefiċċju għalina fuq dawn il-gżejjer. Iktar u iktar meta jkunu fil-pajjiż ġar tagħna l-Italja fejn, ħafna drabi, dak li jkun qiegħed iseħħ hemm jiġi segwit b’attenzjoni partikolari minna. Attenzjoni, l-ewwel, għax ħafna drabi hemm mumenti meta ispirajna ruħna mill-aġir it-tajjeb tagħhom. It-tieni, għax dak li jkun qiegħed jiġri nħossuh ferm iktar viċin tagħna minn oħrajn. Mhux biss għax ħafna għadhom sallum jifhmu l-lingwa Taljana, imma wkoll għax sar iktar faċli taqsam minn pajjiżna għall-pajjiż tagħhom.

Nawgurawlu

2.   Proprju f’dan il-Ħadd tat-23 ta’ Lulju li għadu kif għadda, Sergio Mattarella, il-President attwali tar-Repubblika Taljana għalaq tnejn u tmenin (82) sena. Imwieled viċin tagħna f’Palermo fl-1941, jagħraf faċilment l-ideat u d-direzzjonijiet li soċjetà bħal tagħna tieħu. Persuna li serva l-istituzzjonijiet demokratiċi ta’ pajjiżu. Bniedem li ħadem sabiex imexxi ‘l quddiem lil pajjiżu u l-ġid komuni sħiħ tiegħu. Bniedem li kien ilu fid-dell u mhux tant magħruf sakemm ġie maħtur President fl-2015, u rikonfermat fl-2022. Ma kienx dak il-politiku li jrid jidher imma dak li, fis-sustanza, jrid jaħdem sewwa. F’ħidma mill-iktar onesta. F’waħda fejn il-formazzjoni politika Demokratika-Kristjana servietu bħala dawl u boxxla fid-deċiżjonijiet li ma beżax, jew b’xi mod qagħad lura, milli jieħu.

Għall-Ġodda

3.   Għal dawk li qegħdin jitħajru, jew huma fl-ewwel passi politiċi tagħhom, huwa l-bniedem li wieħed għandu jimita. Jimitah fl-aġir Nisrani u politiku. Iżommu quddiemu fl-għarfien li, minkejja dak kollu li għadda minnu ma żammx għall-oħrajn, u lanqas ġarr ġo fih l-imrar li l-ħajja pubblika taf hija wkoll tagħti. Ma kienx il-bniedem li ried jidħol fil-politika, imma wara l-qtil ta’ ħuħ Pier Santi Mattarella, li kien il-President tar-Reġjun Sqalli, li seħħ nhar is-6 ta’ Jannar 1990, iddeċieda li jidħol. Fis-27 ta’ Ġunju 1990 rriżenja minn ministru għax ma qabilx ma’ liġi li kienet ser tagħti vantaġġi kbar lill-kumpanniji tal-medja ta’ Silvio Berlusconi. Fl-2012, wara marda serja ħafna, tilef kmieni lil martu Marisa Chiazzese, li oħtha Irma kienet miżżewġa lil ħuħ. Mument partikolari li wasslu biex, ftit snin wara, jgħid hekk: “Sarebbe auspicabile che ogni tanto le persone in buona salute trascorressero qualche giorno in vista negli ospedali, perché il contatto con la sofferenza aiuterebbe chiunque a dare a ogni cosa il giusto posto nella vita.” (Ikun tajjeb jekk minn żmien għal żmien bnedmin f’saħħithom iqattgħu xi ftit ġranet f’viżta fl-isptarijiet, għax dak il-kuntatt mas-sofferenza jgħin lil kull persuna biex ipoġġi kull ħaġa f’ħajtu fil-post ġust tagħha.” Minkejja dan kollu, baqa’ persuna attenta u jħares ’il quddiem biex jagħmel il-ġid u jservi lill-oħrajn, u l-Istat Taljan għażlu biex iġorr karigi determinanti.

Demokratiku-Kristjan

4.   Kien parti mill-formazzjoni politika li, jingħad x’jingħad fuqha, tibqa’ dik li l-iktar għamlet ġid lil pajjiżha. Kien, kif jingħad tajjeb, dak li kellu jdejh indaf u qalbu safja, li ma jagħtix ruħu għall-frugħa u anqas m’aġixxa bil-qerq. Bniedem li ngħaqad ma’ ġenerazzjoni ta’ politiċi li servew sewwa f’din it-triq ta’ Nsara mpenjati fil-politika, bħal Aldo Moro, Giorgio La Pira, Mariano Rumor, Benigno Zaccagnini, Arnaldo Forlani, Ciriaco De Mita u ħafna oħrajn. Wieħed li ta sehemu fit-tkattir ta’ ideat u prinċipji etiċi fundamentali li biddlu, u fl-istess ħin qegħdu l-pedamenti tas-soċjetà. Dawk li jħarsu li jkun hemm ordni soċjali li tiggarantixxi l-ġustizzja, il-paċi u l-avvanz soċjo-ekonomiku. Minn barra jista’ jidher kważi fraġli, imma minn ġewwa tenaċi u insistenti. Kapaċi jikteb u jindirizza sitwazzjonijiet ikkumplikati aktar milli jidħol f’polemiċi inutili. Tbaskat bħala Kattoliku impenjat għall-oħrajn, avukat u akkademiku. Tlett elementi essenzjali għal dak li llum huwa neċessarju għalina fil-ħajja u fis-soċjetà tagħna.

Camaldoli

5.   F’dan, proprju kien ukoll interessanti d-diskors kommemorattiv tiegħu fit-tmenin (80) sena minn meta f’Lulju 1943 kienu ltaqgħu numru ta’ intellettwali Kattoliċi f’monasteru partikolari ta’ Camaldoli, fit-Toskana, ftit ’il bgħid minn Firenze, fejn waqt li l-gwerra kienet għaddejja, u waqt li l-Faxxiżmu kien qiegħed jispiċċa, dawn inġabru biex jiġi pubblikat ktejjeb bit-titolu Per La Comunità Cristiana. Principi dell’Ordinamento Sociale. Hemm, kif jgħid tant tajjeb hu, tqegħdet id-direzzjoni bażika ta’ dak li wara serva biex tfasslet il-Kostituzzjoni Taljana. Fuq kollox, l-affermazzjoni tad-dinjità umana u li din hija superjuri għall-Istat fis-sehem, ir-rispett u r-responsabbiltà tagħha fis-soċjetà. Fejn kull kunċett dittatorjali jew materjali tal-politika ġew miċħuda. Fejn id-duttrina soċjali aġġornata u avvanzata tal-Knisja Kattolika toħroġ biċ-ċar u fl-abbiltà konkreta li tista’ tiġi mwettqa verament. Anzi, aktar bħala dik li tiggarantixxi l-komunità politika biex joħorġu l-valuri tal-ugwaljanza bejn il-bnedmin u t-tixrid tal-ġustizzja soċjali.

Nifirħulu

6. Kelli x-xorti li narah u nkellmu meta, fit-13 ta’ Settembru 2017, ġie f’pajjiżna. Hemm, waqt laqgħa li kienet saret mal-Kap tal-Oppożizzjoni Dr Simon Busuttil, kont preżenti fil-preżenza wkoll tal-ħabib Angelino Alfano, li kien Ministru tal-Affarijiet Barranin. Waqt dawk il-ftit minuti għidt li pajjiżu, bħal tagħna, għandu bżonn aktar Demokristjani għax kienu huma li wettqu l-ġid. Aħna u ħerġin dar lejja u qalli “grazzi”. Kien mument partikolari għalija li l-politika attiva tagħtik, u li issa għandi l-mument li nsemmih. Nikteb dan fit-tama li aktar jimxu warajh u ma jsegwux dawk żbaljati. Proprju għalhekk li fil-jiem li niċċelebraw għeluq sninu nħossni liberu li nikteb dwar dan il-bniedem eżemplari.