1. Fl-ekosistema tagħna, f’dik tad-dinja sħiħa li aħna mistednin ngħixu fiha, hemm diversi speċje li jikkomponuha. Ilkoll bil-qies u d-daqs tagħhom, imma fil-fatt ilkoll maħluqa biex jgħixu flimkien. Kull insett, kull annimal fuq din l-art huma hemm biex mhux biss ikunu f’daqqa, imma sabiex jgħinu lil xulxin. F’dan huwa veru wkoll illi aħna l-bnedmin ma tantx nieħdu gost bil-fittaġni tad-dubbien, u wisq inqas bil-preżenza tan-nemus, u nibqgħu pass ’il bgħid mill-preżenza ta’ iljunfant. Imma f’dan nagħrfu li ma jistax ikollok dinja jekk dawn ma jkunux hemm ilkoll f’daqqa. Anzi ninkwetaw meta xi annimal narawh fil-periklu li jispiċċa mill-eżistenza. Għax ilkoll għandhom skop.
Il-Pajjiż
2. F’ħafna, hekk aħna lkoll. Id-demokrazija li ngħixu fiha, li hija l-ekosistema politika, hija magħmula minn bnedmin differenti. Dawk li għandhom karattri partikolari. Uħud tmur tajjeb magħhom. Imma oħrajn huma fitti bħad-dubbien, jew iniggżu bħan-nemus. Oħrajn ukoll huma, fil-guffaġni tagħhom, iljunfanti. Imma jkun żball soċjali jekk b’xi mod naħsbu li nistgħu naċċettaw biss il-ftit u neskludu lill-ħafna, l-iktar dawk li jdejquna. Kull persuna huwa mwieled bil-karattru tiegħu u bi skop preċiż. Hija verament abbiltà fid-demokrazija li min imexxi jrid jagħraf ikun il-persuna li tieħu ħsieb il-bżonnijiet ta’ kulħadd, inti ġej minn fejn ġej. F’isem is-sewwa u mhux għal skopijiet oħra, kif inkiteb fil-ktieb ta’ George Orwell (1903-1950), Animal Farm (Ir-Razzett tal-Bhejjem). Dak li kien qalilna li: “In a time of deceit telling the truth is a revolutionary act.”
Liġijiet
3. Diġà, fis-sistema legali u kostituzzjonali tagħna, għandna l-wirt ta’ snin li permezz tagħhom il-bnedmin fuq dawn il-gżejjer għandhom id-drittijiet. Anzi, għandhom iktar drittijiet minn ġenerazzjonijiet passati. Għandhom liġi suprema li fiha hemm id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali mniżżla. Ħadna s-snin biex ktibnihom, bnejnihom u applikajnihom. Proċess ta’ progress u żvilupp uman. Dak li mhux biss ma jippermettix li mmorru lura minnhom, imma anqas li nonqsu milli niddefenduhom. Huwa minnu li nħarsu lejn il-Qrati tagħna bħala dawk li jwettqu l-ġustizzja meta dawn jiġu miksura. Imma daqshekk ieħor hemm dan il-piż fuq kull min għandu kariga jew ħatra f’pajjiżna. Nagħrfu f’dan li l-President tar-Repubblika għandha naturalment din il-funzjoni, imma daqshekk ieħor il-Prim Ministru ta’ pajjiżna.
Vuċijiet u opinjonijiet
4. Fost dawn hemm id-dritt li wieħed jesprimi l-opinjoni tiegħu fuq kollox. Fil-libertà, vuċijiet varji fis-soċjetà jgħidu tagħhom. Illum aktar mill-bieraħ, bl-użu tal-mezzi soċjali u dak kollu li qiegħed, biċċa biċċa, jiżviluppa ruħu. Tista’ taqbel ma’ dak li jingħad u tista’ le, imma trid tagħraf li hemm ġid fl-ekosistema soċjali li jingħad. Hemm min ma jittollerax lil dawk li ma jaqblux miegħu tant li jċekkinhom, jirredikolahom u jemarġinahom. Imma lkoll nafu li fis-soċjetà huwa vantaġġ li tisma’ lil kull persuna. Hemm vantaġġ li tara x’inhuwa jingħad, u meta tkun Prim Ministru li tibqa’ tisma’ u tiddefendi lil dawk stess li ma jaqblux miegħek, inkella lil dawk li turi li tippretendi minnhom li ma jitkellmux.
Verament
5. F’dan huwa minnu li wieħed jiddejjaq mid-dubbien, li anke jekk tkeċċih, jibqa’ jiġi fuqek u jiffittak. Daqshekk ieħor in-nemus li jdur madwarek u jniggżek, anke jekk taf li għandek il-jiem biex imur l-effett tat-tniggiż minn fuqek, anke jekk tibqa’ tħokkhom. Biss, biex tneħħi l-fastidju ma tużax il-piż ta’ ljunfant li għandek f’idejk biex tipprova teliminahom. Mhux ser jirnexxilek u ser jibqgħu jduru, jistennew il-mument meta jibdew jiffittawk lura u jduru madwarek. Flok jonqsu, tagħtihom aktar skop biex ikomplu.
Fejn ninsabu
6. Ninsabu fid-demokrazija, u f’din, min imexxi l-pajjiż irid jagħraf jirrispetta lil dawk li ma jaqbilx magħhom. Irid jagħraf jieħu fil-kalatura l-ħsieb tal-oħrajn, u jispjega bil-fatti u l-argumenti veri għala ma jaqbilx. Ma jridx jattakkahom fil-persuna tagħhom, imma jirrispetta d-dritt fundamentali tagħhom li jgħidu dak li jidhrilhom. Ikun qiegħed imur lura jekk jattakka u jipprova jagħlaq ħalq jew ħidmet l-oħrajn. Għax kif diversi qed jgħidu, huwa tajjeb li għad għandna s-sistema tal-inkjesti maġisterjali legali kif għadha ħajja sal-lum. Huwa ħażin li titneħħa kompletament, kif ser iseħħ. Ikun, anzi, ferm aħjar jekk tiġi perfezzjonata aktar, sabiex tkun għodda iktar diretta li tiggarantixxi t-trasparenza, il-kontabilità u l-legalità. Waqt li f’dan inżommu quddiemna bħala gwida dak li kien qal Orwell, li fi żmien l-ingann huwa rivoluzzjonarju li wieħed jgħid il-verità, niftakru li d-dubbien u n-nemus ma tneħħihomx b’iljunfant.
Showing posts with label Robert Abela. Show all posts
Showing posts with label Robert Abela. Show all posts
31.7.23
FORSI KONNA AĦJAR
1. F’dak li żviluppa tul din il-ġimgħa fix-xena politika nazzjonali, wieħed ikun għaqli jekk, fid-dlam jew fid-dawl li jsib lilu nnifsu fih, jieqaf u jirrifletti. Iħares oġġettivament, u dan dejjem kemm il-bniedem jippermetti lilu nnifsu jagħmel dan u jipprova jifhem. Jiftakar li diversi gvernijiet, fil-passat, kellhom il-mumenti iebsa tagħhom. Kellhom kumplikazzjonijiet varji, daqqa ġejjin minn idejn ħaddieħor, u daqqa minn ġewwa stess. Imma bħal dawn li aħna preżentement għaddejjin minnhom bħala pajjiż u poplu, ftit kienu li rajna.
Effett illum
2. L-effett ġenerali tagħhom huwa li l-pajjiż iħoss li tant intilef il-kontroll, l-awtorità morali u amministrattiva li ħafna qed iqisu ċ-ċirkostanzi barra mill-ordinarju. Illum hemm l-effetti, imma l-kawżi veri tagħhom, dawk li ġibuhom fil-kaġun, ġejjin mill-bieraħ. F’sitwazzjoni fejn dak li qiegħed iseħħ juri biċ-ċar li ma kienx hemm biżżejjed ħsieb fit-tul. Ngħixu l-ġurnata qisu l-aħħar tax-xahar m’hu ser jasal qatt. Żidna l-piżijiet fuq l-infrastrutturi varji tagħna mingħajr ma wieħed ipprepara għal dak li kien ġej.
Tilef l-appoġġ
3. Ir-rapporti fil-gazzetti tal-Ħadd li għadda juru li l-Partit fil-Gvern tilef l-apoġġ lejh b’mod immarkat. Dan bir-raġun, għax f’dawn l-aħħar xhur daħal, u daħħal lilu nnifsu f’sitwazzjonijiet fejn ir-reazzjonijiet għalihom ma tantx ikkonvinċew lill-elettorat. Kien hemm lista tagħhom li, f’ħafna sens, meta tqishom separatament tifhem li kull waħda hija politikament serja u gravi. Bombi atomiċi politiċi. Għax meta tqis: l-ewwel, is-sentenza mogħtija dwar dak li seħħ fil-kuntratt tal-Isptarijiet, fejn tberbqu l-miljuni; it-tieni, fil-kwistjoni marbuta mal-emeda legali fejn kien ċar ħafna li biha seta’ jiġi legalizzat l-abort; it-tielet, il-mistħija u l-konfużjoni marbuta mal-Inkjesta tal-każ Jean Paul Sofia; u r-raba’, b’dak li għaddej fil-ħsarat u l-qtugħ tad-dawl tifhem li dawn jitkellmu waħedhom. Għal dawn, sistematikament, ma kienx hemm la tweġiba u lanqas reazzjoni diretta u f’postha li l-poplu kellu u għandu kull dritt li jippretendi. Il-Gvern deher indeċiż, u minflok ma kien jaf fejn sejjer mill-bidu, spiċċa mar il-kontra ta’ dak li ddikjara.
Wieħed jifhem
4. F’dan, wieħed proprju jifhem li hemm differenza bejn li partit jitlef l-appoġġ elettorali u l-popolarità tiegħu, u l-abbiltà li jżomm l-istabilità u l-ordni. Tista’ ma tkunx popolari wisq f’mument politiku, però trid tara li l-kontroll u l-istabilità jkunu f’posthom. F’dan, illum, il-poplu, fil-maġġoranza elettorali tiegħu huwa konvint li l-Gvern Laburista ta’ Robert Abela dawn il-kwalitajiet mhuwiex jurihom. Il-poplu huwa konvint li hemm bżonn ta’ bidliet fil-mod ta’ kif qiegħed imexxi dan il-Gvern, u dan għall-ġid tal-pajjiż kollu.
‘Reshuffle’
5. Ħafna qed jagħżlu li jibqgħu pass lura, u dan għax mhumiex jaraw tibdil fil-metodi u fl-ideat minn dak li ġieb fi tmiemu l-Gvern Laburista ta’ Joseph Muscat. Tista’, f’dan, għalhekk tingħata l-istess tweġiba li kien hemm qabel: tibdil ieħor intern fejn joħroġ wieħed u jidħol ieħor. Diversi jistgħu jaħsbu, jimmiraw u jistennew tibdil fil-Kabinett f’każ klassiku ta’ ‘reshuffle’ imma oġġettivament, minn dak li jidher li hu għaddej, mhuwiex proprju biżżejjed. Il-bidla mistennija hija iktar diffiċli biex il-poplu jkun verament f’pożizzjoni li jagħtiha fiduċja. Il-poplu fit-triq qiegħed jinkwieta sew fl-għarfien li m’aħniex immexxija ’l quddiem, imma li aħna iktar sejrin lura.
Gowls u awto-gowls
6. F’dan, wieħed jifhem iktar li l-partita politika hija issa kkonċentrata mhux fuq dik il-loġika normali ta’ gowls min-naħa għall-oħra, imma f’kemm qed jiġu ċċentrati inqas awto-gowls. Anzi, f’ħafna qed naraw tfassil tal-manwal ta’ kif m’għandekx iġġib ruħek jew taħdem fil-politika mqiegħed fil-prattika. Nistgħu nsibu li hemm min qiegħed jieħu pjaċir b’dan, u jipprova jogħrok idejh, però jibqa’ l-fatt li dak li hu għaddej huwa ta’ detriment u żvantaġġ għall-pajjiż kollu.
Tibni lura
7. Mhux biss fih innifsu, imma iktar fid-diffikultà sabiex għada pitgħada, gvern differenti jkun f’pożizzjoni li jibdel u jirranġa mill-ġdid l-iżbalji li qed jiġi kommessi llum. Nistgħu nsibu ruħna, kif kien qal Marshal Mc Luhan: “We look at the present through a rearview mirror. We march backwards into the future.” Imma l-fatt jibqa’ li ser ikompli jkun iktar impossibbli għal dan il-Gvern biex jiddritta dak li ta qablu u hu għawġu, u se jkun ħafna iktar diffiċli għal min ġej warajh. Trid ħsieb, esperjenza u viżjoni vera.
Ma konniex hekk
8. Dwar dan, ċertament, hemm punt ieħor li jrid isir: dak marbut mal-kuntrast ta’ kif ħadmu Gvernijiet Nazzjonalisti u l-pożizzjoni li sab ruħu fiha l-Gvern Laburista fl-2013. Din hija parti minn kapitolu tal-istorja li jrid jinkiteb mill-ġdid għax illum inkiteb negattivament u nġustament minn Gvern Laburista li qal kontra u kkritika kemm felaħ lill-Partit Nazzjonalista u meta tela’ fil-gvern wettaq proprju l-kontra ta’ dak kollu li kien iddikjara li ser jagħmel. F’ħamsa u għoxrin sena, dan li aħna għaddejjin minnu ma seħħx, u la taħt Eddie Fenech Adami u lanqas taħt Lawrence Gonzi. F’dan trid issir rivalutazzjoni tal-pożizzjoni, iktar u iktar quddiem il-propaganda qawwija li saret biex tkisser, tħammeġ, tirredikola u tqiegħed fl-iktar stampa negattiva dak li seħħ fit-tajjeb u li għadu magħna sallum.
Għaddejna
9. Diversi, bħali, li servew kif kellhom fis-sewwa u mingħajr ma ħarsu, b’xi mod, lejn l-interessi personali tagħhom jew li jaġixxu bi żlealtà, sabu ruħhom suġġetti għal kundanni soċjali varji. Ftit kienu dawk li baqgħu jkellmuna, jew isellmulna. Wara dak l-appuntament elettorali, anzi, diversi kienu jdawwru wiċċhom minna. Kull ma kien jgħid il-Prim Ministru l-ġdid dwarna kien jiġi emmnut, bħallikieku kien veru. Tant kien effettiv u effikaċi li ġie emmnut, saħansitra, minn persuni fi ħdan il-Partit Nazzjonalista stess.
Ħarsa lejn il-Futur
10. F’dan, għalhekk, wieħed għandu jifhem u bil-kalma u bl-għaqal jiġbed id-direzzjoni lejn il-bidla li hi tant neċessarja. Dan m’għadux proċess ta’ alternanza ta’ poter, imma ta’ bżonn nazzjonali. Għarfien aħjar tal-ġid li seħħ fil-ħidma onesta lejn il-Poplu Malti u Għawdxi minn Gvernijiet Nazzjonalisti, li għandu jservi wkoll bħala pedament aqwa fil-ħidma tagħna. Ikun il-boxxla li permezz tagħha nidderiġu ruħna biex il-pajjiż ikollu l-fiduċja f’min qiegħed imexxih u lejn fejn sejrin, ilkoll kemm aħna. Kellna tant ġid u tajjeb f’idejna li ntilef, għax ħaddieħor ikkonvinċa lil xi wħud li dak il-ġid u dak it-tajjeb kienu ħżiena. Il-kuntrasti huma iebsa, imma jridu jsiru. F’dan, għalhekk, quddiem dan kollu li qiegħed iseħħ jum wara jum quddiemna nistgħu, b’umiltà ngħidu, li forsi aħna konna aħjar.
Effett illum
2. L-effett ġenerali tagħhom huwa li l-pajjiż iħoss li tant intilef il-kontroll, l-awtorità morali u amministrattiva li ħafna qed iqisu ċ-ċirkostanzi barra mill-ordinarju. Illum hemm l-effetti, imma l-kawżi veri tagħhom, dawk li ġibuhom fil-kaġun, ġejjin mill-bieraħ. F’sitwazzjoni fejn dak li qiegħed iseħħ juri biċ-ċar li ma kienx hemm biżżejjed ħsieb fit-tul. Ngħixu l-ġurnata qisu l-aħħar tax-xahar m’hu ser jasal qatt. Żidna l-piżijiet fuq l-infrastrutturi varji tagħna mingħajr ma wieħed ipprepara għal dak li kien ġej.
Tilef l-appoġġ
3. Ir-rapporti fil-gazzetti tal-Ħadd li għadda juru li l-Partit fil-Gvern tilef l-apoġġ lejh b’mod immarkat. Dan bir-raġun, għax f’dawn l-aħħar xhur daħal, u daħħal lilu nnifsu f’sitwazzjonijiet fejn ir-reazzjonijiet għalihom ma tantx ikkonvinċew lill-elettorat. Kien hemm lista tagħhom li, f’ħafna sens, meta tqishom separatament tifhem li kull waħda hija politikament serja u gravi. Bombi atomiċi politiċi. Għax meta tqis: l-ewwel, is-sentenza mogħtija dwar dak li seħħ fil-kuntratt tal-Isptarijiet, fejn tberbqu l-miljuni; it-tieni, fil-kwistjoni marbuta mal-emeda legali fejn kien ċar ħafna li biha seta’ jiġi legalizzat l-abort; it-tielet, il-mistħija u l-konfużjoni marbuta mal-Inkjesta tal-każ Jean Paul Sofia; u r-raba’, b’dak li għaddej fil-ħsarat u l-qtugħ tad-dawl tifhem li dawn jitkellmu waħedhom. Għal dawn, sistematikament, ma kienx hemm la tweġiba u lanqas reazzjoni diretta u f’postha li l-poplu kellu u għandu kull dritt li jippretendi. Il-Gvern deher indeċiż, u minflok ma kien jaf fejn sejjer mill-bidu, spiċċa mar il-kontra ta’ dak li ddikjara.
Wieħed jifhem
4. F’dan, wieħed proprju jifhem li hemm differenza bejn li partit jitlef l-appoġġ elettorali u l-popolarità tiegħu, u l-abbiltà li jżomm l-istabilità u l-ordni. Tista’ ma tkunx popolari wisq f’mument politiku, però trid tara li l-kontroll u l-istabilità jkunu f’posthom. F’dan, illum, il-poplu, fil-maġġoranza elettorali tiegħu huwa konvint li l-Gvern Laburista ta’ Robert Abela dawn il-kwalitajiet mhuwiex jurihom. Il-poplu huwa konvint li hemm bżonn ta’ bidliet fil-mod ta’ kif qiegħed imexxi dan il-Gvern, u dan għall-ġid tal-pajjiż kollu.
‘Reshuffle’
5. Ħafna qed jagħżlu li jibqgħu pass lura, u dan għax mhumiex jaraw tibdil fil-metodi u fl-ideat minn dak li ġieb fi tmiemu l-Gvern Laburista ta’ Joseph Muscat. Tista’, f’dan, għalhekk tingħata l-istess tweġiba li kien hemm qabel: tibdil ieħor intern fejn joħroġ wieħed u jidħol ieħor. Diversi jistgħu jaħsbu, jimmiraw u jistennew tibdil fil-Kabinett f’każ klassiku ta’ ‘reshuffle’ imma oġġettivament, minn dak li jidher li hu għaddej, mhuwiex proprju biżżejjed. Il-bidla mistennija hija iktar diffiċli biex il-poplu jkun verament f’pożizzjoni li jagħtiha fiduċja. Il-poplu fit-triq qiegħed jinkwieta sew fl-għarfien li m’aħniex immexxija ’l quddiem, imma li aħna iktar sejrin lura.
Gowls u awto-gowls
6. F’dan, wieħed jifhem iktar li l-partita politika hija issa kkonċentrata mhux fuq dik il-loġika normali ta’ gowls min-naħa għall-oħra, imma f’kemm qed jiġu ċċentrati inqas awto-gowls. Anzi, f’ħafna qed naraw tfassil tal-manwal ta’ kif m’għandekx iġġib ruħek jew taħdem fil-politika mqiegħed fil-prattika. Nistgħu nsibu li hemm min qiegħed jieħu pjaċir b’dan, u jipprova jogħrok idejh, però jibqa’ l-fatt li dak li hu għaddej huwa ta’ detriment u żvantaġġ għall-pajjiż kollu.
Tibni lura
7. Mhux biss fih innifsu, imma iktar fid-diffikultà sabiex għada pitgħada, gvern differenti jkun f’pożizzjoni li jibdel u jirranġa mill-ġdid l-iżbalji li qed jiġi kommessi llum. Nistgħu nsibu ruħna, kif kien qal Marshal Mc Luhan: “We look at the present through a rearview mirror. We march backwards into the future.” Imma l-fatt jibqa’ li ser ikompli jkun iktar impossibbli għal dan il-Gvern biex jiddritta dak li ta qablu u hu għawġu, u se jkun ħafna iktar diffiċli għal min ġej warajh. Trid ħsieb, esperjenza u viżjoni vera.
Ma konniex hekk
8. Dwar dan, ċertament, hemm punt ieħor li jrid isir: dak marbut mal-kuntrast ta’ kif ħadmu Gvernijiet Nazzjonalisti u l-pożizzjoni li sab ruħu fiha l-Gvern Laburista fl-2013. Din hija parti minn kapitolu tal-istorja li jrid jinkiteb mill-ġdid għax illum inkiteb negattivament u nġustament minn Gvern Laburista li qal kontra u kkritika kemm felaħ lill-Partit Nazzjonalista u meta tela’ fil-gvern wettaq proprju l-kontra ta’ dak kollu li kien iddikjara li ser jagħmel. F’ħamsa u għoxrin sena, dan li aħna għaddejjin minnu ma seħħx, u la taħt Eddie Fenech Adami u lanqas taħt Lawrence Gonzi. F’dan trid issir rivalutazzjoni tal-pożizzjoni, iktar u iktar quddiem il-propaganda qawwija li saret biex tkisser, tħammeġ, tirredikola u tqiegħed fl-iktar stampa negattiva dak li seħħ fit-tajjeb u li għadu magħna sallum.
Għaddejna
9. Diversi, bħali, li servew kif kellhom fis-sewwa u mingħajr ma ħarsu, b’xi mod, lejn l-interessi personali tagħhom jew li jaġixxu bi żlealtà, sabu ruħhom suġġetti għal kundanni soċjali varji. Ftit kienu dawk li baqgħu jkellmuna, jew isellmulna. Wara dak l-appuntament elettorali, anzi, diversi kienu jdawwru wiċċhom minna. Kull ma kien jgħid il-Prim Ministru l-ġdid dwarna kien jiġi emmnut, bħallikieku kien veru. Tant kien effettiv u effikaċi li ġie emmnut, saħansitra, minn persuni fi ħdan il-Partit Nazzjonalista stess.
Ħarsa lejn il-Futur
10. F’dan, għalhekk, wieħed għandu jifhem u bil-kalma u bl-għaqal jiġbed id-direzzjoni lejn il-bidla li hi tant neċessarja. Dan m’għadux proċess ta’ alternanza ta’ poter, imma ta’ bżonn nazzjonali. Għarfien aħjar tal-ġid li seħħ fil-ħidma onesta lejn il-Poplu Malti u Għawdxi minn Gvernijiet Nazzjonalisti, li għandu jservi wkoll bħala pedament aqwa fil-ħidma tagħna. Ikun il-boxxla li permezz tagħha nidderiġu ruħna biex il-pajjiż ikollu l-fiduċja f’min qiegħed imexxih u lejn fejn sejrin, ilkoll kemm aħna. Kellna tant ġid u tajjeb f’idejna li ntilef, għax ħaddieħor ikkonvinċa lil xi wħud li dak il-ġid u dak it-tajjeb kienu ħżiena. Il-kuntrasti huma iebsa, imma jridu jsiru. F’dan, għalhekk, quddiem dan kollu li qiegħed iseħħ jum wara jum quddiemna nistgħu, b’umiltà ngħidu, li forsi aħna konna aħjar.
Subscribe to:
Posts (Atom)