L-AGĦAR JATTAKKA L-AĦJAR

1. Il-ħsieb irid jiġi kkultivat, immaturat, mgħejjun sabiex jikber u jrendi l-ġid lill-bniedem. Mingħajr din l-attività nitilfu ħafna minn dak li aħna għandna nkunu verament. Dan sija fil-persuna tagħna stess: min aħna u fejn nimmiraw li nkunu, kif ukoll f’dik tas-soċjetà li ngħixu fiha, f’dik li rriduha tkun. Nistgħu nkunu ordinati, organizzati, attivi u nħarsu ’l quddiem bħala umani. Nistgħu nassiguraw li kemm jista’ jkun naġixxu sewwa fil-ħsieb li kull azzjoni tajba jew ħażina li nwettqu, biha ser naffettwaw lill-oħrajn, l-ambjent soċjali fis-sħiħ. Att tajjeb, fih innifsu, imiss lilna direttament. Inħossuna aħjar u nafu li mixjin fit-triq it-tajba. Dan imiss, direttament u indirettament, lil dawk li huma madwarna.

Kif għandna nkunu

2. Il-bniedem ilu sekli sħaħ jiddibattu u jikteb f’kif jaħseb li hu l-aħjar mod li bih is-soċjetà tiġi mibnija u organizzata. Uħud dehru li qed jitkellmu mingħajr kuntest jew realtà. Imma diversi kienu qed jirriflettu fuq is-sitwazzjonijiet soċjali u politiċi li kienu fihom. Uħud aċċettaw dak li kien hemm u b’pariri ppruvaw jibdlu lir-renjanti, lil dawk li kellhom il-poter assolut f’idejhom. Oħrajn ħolmu b’soċjetà ġdida differenti, qisu d-dinja setgħet tibda ddur mill-ġdid. Proġetti li wara Sir Thomas More (1478-1535), bil-ktieb tiegħu Utopia (1513) ġew ikklassifikati bħala ‘utopistiċi’. Dawk li wħud raw, f’dak li dan il-qaddis kiteb, il-proġett ta’ soċjetà li ma tistax tieħu l-ħajja. Dan għax għalkemm mibnija fuq premessi u intenzjonijiet mimlija bil-valuri, kienet qed tinjora lill-bniedem f’dak li hu u f’dak li l-istorja għaġnitu li jkun.

Xorta waħda

3. Warajh ġew diversi bi proġetti politiċi li wħud ġew implimentati f’termini puristi u oħrajn le. Karl Marx u d-dixxendenti tiegħu għaddew minn dan. Dak li seħħ fl-Unjoni Sovjetika hemm min jgħid li ma kienx it-twettiq kif kellu jkun, oħrajn le. Il-fatt però jibqa’ li miegħu ġew diversi oħrajn, f’reazzjonijiet varji, bl-isfumaturi żbaljati li n-Nażiżmu u l-Faxxiżmu ġiebu magħhom. Ħolm ta’ soċjetà perfetta, mibnija fuq is-suppost bnedmin perfetti u puri. Direzzjonijiet varji li meta mfassla fuq utopiji imprattikabbli, u inzi aktar indirizzati fuq kunċetti anti-umani, li jmorru kontra n-natura u d-dinjità tal-bniedem, ifallu. Xorta hemm diversi atti li saru li wieħed irid jikkonsidra u jeżamina sabiex jifhem x’effett u x’impatt kellhom fuq l-istorja u l-Istati. Xorta aktar li l-bniedem ma qatax qalbu milli jittama li huwa kapaċi jibni proġett utopiku li huwa iktar realistiku minn oħrajn qablu jew miegħu.

Wieħed għandu jistaqsi

4. F’dan, quddiem il-fallimenti ta’ proġetti politiċi fuq il-lemin u fuq ix-xellug fl-estremiżmi tagħhom, fil-puriżmi apparenti tagħhom, hemm pożizzjonijiet li żviluppaw. Iktar u iktar f’dawn it-tmenin sena mit-tmiem tal-aħħar gwerra dinjija jidher li barra l-paċi u l-organizzazzjoni nterna Ewropea waqfu dawk li kitbu kotba utopiċi ġodda kif nafuhom. Id-domanda li però baqgħet tiġi mistoqsija f’moħħ diversi, u hekk għadha. Ideat u kunċetti li l-perit u filosfu Amerikan Richard Buckminister Fuller (1895-1983), fil-ktieb miġbur mid-dixxendenti Utopia or Oblivion (2008) iħares fihom. Ktieb li, fl-introduzzjoni tiegħu, jibda b’dawn il-kliem: “All of humanity now has the option to “make it” successfully and sustainably, by virtue of our having minds, discovering principles and being able to employ these principles to do more with less.” (L-umanità kollha issa għandha l-għażla li “tirnexxi” b’suċċess u b’sostenibilità, bil-gwida li nidderieġu l-imħuħ tagħna biex jiskopru prinċipji li bihom ikunu kapaċi jwettqu iktar b’inqas.”

Dibattitu kontinwu

5. F’dan il-punt, fin-nuqqas ta’ kunċetti ġodda “utopistiċi” sibt ktieb interessanti li jiddibatti dan kollu fi sfond iktar preċiż u miftuħ: passat, preżent u futur. Il-ktieb Occidente senza utopie (2016) fih is-sabiħ ta’ żewġ trattati ta’ bnedmin intelliġenti u li huma akkademikament u politikament impenjati. Qrajt dak li l-istoriku u politiku Paolo Prodi (1932-2016), (li kien jiġi ħu l-ex Prim Ministru Taljan Romano Prodi), kif ukoll dak li l-filosfu u politiku Massimo Cacciari (1944) kitbu. It-tnejn b’linji etiċi differenti, imma jaqblu li hemm bżonn li l-bniedem jibqa’ joħlom u jħares ’il quddiem. Mingħajr dan, il-bniedem u s-soċjetà li jgħix fiha, imorru lura. Element neċessarju fl-eżistenza umana.

Ideat

6. It-tnejn huma trattati fi sfond akkademiku qawwi, però b’ħafna għerf politiku li tawhom l-esperjenzi diretti rispettivi tagħhom. Dawk li fil-ħajja tagħhom it-tnejn jindikaw li għad hemm lok għall-Utopija u li għad hemm bżonn ta’ bnedmin li jħarsu ’l quddiem f’dak li s-soċjetà għandha tkun. Difatti Cacciari jgħidilna hekk, fi kliem mill-iktar rilevanti għal-lum: “Sicurezza e pace non potranno mai essere garantite se Politica e Accademia non celebreranno indissolubili nozze. È la natura stessa dell’impresa scientifica a esigerle.” (Is-sigurtà u l-paċi ma jistgħu qatt ikunu garantiti jekk il-Politika u l-Akkademja ma jiċċelebrawx żwieġ li ma jinħallx. Huwa min-natura stess tal-kunċett xjentifiku li jitlobha.) Punti li jfakkruna iktar li jekk dan ma jsirx ser ikollna iktar politika amministrattiva, kif diversi uffiċjali tal-Gvern jissugraw li jkunu, minn dawk li kapaċi jibnu soċjetajiet aqwa milli għandna.

Sewwa nittamaw

7. F’dan, f’soċjetà fejn il-politika abbandunat l-ideoloġija taħt il-ħsieb li m’għadhiex iktar rilevanti, wieħed jistaqsi jekk dan huwiex minnu jew huwiex ir-raġuni ta’ deklin b’mod partikolari magħna li ninsabu fl-Oċċident. Dan fis-sens li għad għandna partiti politiċi li għandhom kunċett ċar fil-politika tagħhom ta’ x’tip ta’ soċjetà għandu jkollna. Meta wieħed jistaqsi l-politika xi trid twettaq ma ssibx linja sħiħa bażata fuq prinċipju etiku uniku, imma varjetà ta’ ideat li ħafna drabi anqas ma jiffunzjonaw jew jistgħu jiffunzjonaw flimkien. Dan iktar u iktar fid-dawl tal-fatt li fl-għażla li ġejja, il-Gvern irid iżomm il-poter f’idejh taħt il-messaġġ indirett li huwa hu biss li kapaċi jamministra tajjeb il-pajjiż, u huwa minħabba dan li jista’ jkun hemm xi forma ta’ progress.

L-Isfida u l-Proposta

8. F’dan, ovvjament, għal min irid iħares li jibni pajjiż oċċidentali bħal tagħna li jkollu kunċett ta’ ‘Utopia’ pożittiv u ċar ġej minn isfel għal fuq ċert li jagħraf li għandu s-sogru qawwi li jiġi akkużat li dan huwa fil-ħolm li ma jitwettaqx. F’dan wieħed irid jistaqsi ma’ dawn l-awturi proprju kemm hemm lok għat-tama. Cacciari, fil-ħsieb tiegħu, jgħidilna hekk: “Filone, soprattutto in Quod deterius, era giunto quasi a identificare essenza dell’uomo e speranza: ‘che cosa è più proprio dell’uomo della speranza? ‘solo chi è capace di sperare è uomo, il disperato non è uomo. Vivere è vivere nella speranza ripeterà Agostino. Ma la fondatezza della speranza è più entrambi “gioia prima della Gioia”, e proviene dalla fede in Lui.” (Filone, il-filosfu Lhudi, l-iktar fil-ktieb tiegħu Quod deterius potiori insidiari soleat, jasal viċin l-essenza tal-bniedem u t-tama: ‘x’inhuwa l-iktar proprju fil-bniedem mit-tama? Huwa dak biss li kapaċi jittama li huwa bniedem; l-iddisprat mhuwiex hekk. Li tgħix huwa li tgħix bit-tama, jirrepeti Santu Wistin. Imma l-bażi tat-tama hija iktar f’daqqa, hija “l-ferħ qabel il-Ferħ” u ġejja mill-fidi f’Alla.) F’dan nibqa’ nittama li nkun kontributur lejn proġett politiku ċar u futur. Nibqa’ nħoss fija l-ferħ qabel il-Ferħ li dan jista’ jsir għax hemm bażi fuq x’jista’ jsir. Għax l-agħar, minnu nnifsu, jattakka l-aħjar.

AKTAR DOŻI TA' ĠUSTIZZJA SOĊJALI

1. F’numru ta’ mumenti nipperswadi ruħi li l-pajjiż għandu Gvern mimli wisq b’politika tal-lemin. Ma naħsibx li jiena waħdi, u fl-aħħar mill-aħħar nara li dan qiegħed joħroġ ukoll fl-istħarriġ li minn xahar għal xahar qed naraw fil-gazzetti. F’dan, kien iktar evidenti li l-Partit Laburista qiegħed jagħraf din il-kritika. Kien minħabba dan li fl-aħħar Budget saret enfasi fuq il-prinċipji tal-partit, fis-sens li numru ta’ kelliema, f’diversi mumenti ħadu ħsieb jiddikjaraw li huma Soċjalisti. Kemm ikkonvinċew lill-elettorat, ma nafx. Kemm ħarġu b’ideat ispirati mill-wirt politiku tax-xellug nazzjonali, Ewropew u internazzjonali, ħafna baqgħu b’dan id-dubju. Hemm wisq lemin f’dak li qiegħed isir li ħadd mhu jemmen, iktar u iktar f’kemm dan il-partit ġie viċin aktar dawk li jinsabu fuqnett fis-soċjetà.

Mitt sena

2. Nifhem li Vladimir Lenin (1870-1924) ma kienx wisq popolari magħna, avolja diversi kienu qalgħu b’rigal, f’dawk iż-żminijiet passati, ix-xogħlijiet sħaħ tiegħu. Anki l-Partit Laburista stess ma kienx sostenitur kbir tiegħu. Biss, uħud kienu qraw u influwenzaw ruħhom bil-politika sħiħa f’dak li huwa x-xellug komplessivament. Ċertament ma setgħetx tinqabad xi forma ta’ art hawn, fuq dawn il-gżejjer, għal dik il-politika. Biss hemm lok, anki jekk mhux daqshekk qawwi, li niftakru fih fil-mitt sena mill-mewt tiegħu li seħħet fil-21 ta’ Jannar 1924. Inħarsu lejn dak li kiber u żviluppa f’dik li saret l-Unjoni Sovjetika. Il-pedament tal-ideat li għamlu dik l-istruttura organizzattiva, bid-difetti jew bil-vantaġġi li uħud minn tagħha influwenzaw. Il-perjodu storiku li għaddejna minnu ma jistax jiġi injorat. Dak li sar u dak li ġieb miegħu, b’xi mod għadu magħna. Mhux biss, imma miegħu hemm ukoll dak li seħħ wara. Il-ħsieb politiku li żviluppa wara l-waqgħa tal-Ħajt u fit-tmiem ta’ dik l-allejanza Sovjetika, preżentement ġabar warajh parti minn dak li għandna llum. Favur jew kontra hemm qegħdin, u tajjeb li nkunu nafu bihom. Tajjeb li niftakru li Vladimir Putin, li twieled fl-1952, ġie edukat u trabba f’dan l-ambjent. Mhix daqshekk sorpriża l-politika li jħaddan u jipprattika.

Stat u Rivoluzzjoni

3. Dan huwa t-titolu ta’ dak li l-ktieb li nfluwenza ħafna mid-dinja Sovjetika ħareġ mill-pinna ta’ Lenin. Mimli b’ideat u biċċiet ta’ kitbet Karl Marx u Friedrich Engels, u li stabbilixxa influwenza partikolari għax-xellug. F’dan hemm dawn il-kliem, li fiċ-ċirkostanzi tallum, jitolbu attenzjoni: “Noi siamo per la repubblica democratica, in quanto essa è, in regime capitalista, la forma migliore di Stato per il proletariato, ma non abbiamo diritto di dimenticare che la sorte riservata al popolo, anche nella più democratica delle repubbliche borghesi, è la schiavitù salaritaria.” (Aħna favur ir-repubblika demokratika, għaliex din hi, f’reġim kapitalista, l-aħjar forma tal-Istat għall-proletarjat, imma m’għandniex id-dritt ninsew li dak li jiġi fuq il-poplu, anki fl-iktar repubbliċi tal-borgeżija demokratika, huwa l-iskjavitù fis-salarju.) Ideat minn era oħra forsi, imma wkoll parti minn dak li għandna nieħdu wkoll in konsiderazzjoni. Dak li ma twettaqx u dak li ma setax jitwettaq flimkien ma’ dak li għandu.

X’effetti

4. Wara tant snin, wieħed jista’ jasal għal żewġ konklużjonijiet. Fuq naħa kif u x’kienu r-raġunijiet għala dak kollu li nkiteb u ġie maħsub fid-dinja Sovjetika ma rnexxilux iwassal sabiex il-ħaddiem jimxi ’l quddiem. Fuq l-oħra, f’dak kollu li żviluppa, id-demokrazija tagħna fl-Ewropa hijiex waħda soċjali jew baqgħetx ekonomika. Illum il-ġurnata għandna nistaqsu aktar lilna nfusna jekk ngħixux f’soċjetà Maltija u f’dinja Ewropea fejn il-Ġustizzja Soċjali hija prijorità. F’dan għandna niddiskutu kemm hemm elementi li tradizzjonalment huma tax-xellug li jinsabu fil-kalatura tad-deċiżjonijiet li qegħdin jiġu meħuda mill-Gvern preżenti, u konsegwentement, mill-Istat Malti. Għandna aktar, bħala partit taċ-ċentru u Demokratiku-Kristjan, li nagħrfu d-duttrina soċjali tal-Knisja Kattolika bħala fonti ta’ ideat u ispirazzjoni nistaqsu kemm aħna konxji ta’ din ir-responsabbiltà.

Dejjem fil-proċess

5. Il-Ġustizzja Soċjali hija dejjem fi triqitha. Miexja ’l quddiem bħal kull sistema verament demokratika. Mingħajr politika favur il-Ġustizzja Soċjali fl-għarfien sħiħ tagħha u fl-implimentazzjoni daqshekk ieħor intelliġenti tagħha, is-soċjetà tibqa’ lura. Tmur lura jekk ma tkunx il-ħin kollu attenta għal dak li jkun għaddej fis-soċjetà. Jekk ma tistabbilixxix bħala prijorità għaliha li tara u taċċetta li hemm bnedmin fi ħdanha li inevitabbilment qed imorru lura. Li hemm ħafna bnedmin li, indipendentement minn dak li jwettqu huma b’ħajjithom, ser jispiċċaw fil-bżonn ta’ għajnuna mingħand oħrajn. Soċjetà li trid tkabbar id-demokrazija tagħha f’dan trid tagħraf li ma tistax timxi waħedha ’l quddiem mingħajr ma tħares lura. Ma tistax tafda fis-suq li ser ikun xi forma ta’ strument ta’ Ġustizzja Soċjali. Il-verità hija li ma jistax ikun, u fir-realtà nagħarfu li dan, jekk mhux ikkontrollat b’għaqal, jispiċċa joħloq u jqiegħed aktar bnedmin fix-xifer tas-soċjetà.

Inizjattivi

6. F’dan, ċertament, il-Partit Nazzjonalista għandu sehem importanti. Il-Ġustizzja Soċjali hija parti sħiħa mill-kultura u l-valuri tagħna. Dan huwa li jiddistingwina minn ideat politiċi oħra. Inħarsu direttament sabiex naraw li kull persuna fid-demokrazija hija ikkurata u protetta. Id-dinjità umana għandna dmir li nipproteġuha fl-istrutturi sħaħ tas-soċjetà. Dan jitlob iktar mingħandna. Jitlob li nħarsu lejn l-irkejjen tad-dinja Maltija sabiex naraw kif nistgħu ngħinu b’miżuri legali u fi ħdan tal-Istat. Jitlob li nagħrfu li dan huwa dmir naturali u kostanti. Mhux sempliċi miżuri elettorali jew temporanji, imma li jħarsu dejjem fit-tul. Dawk li minnhom kapaċi nżommu l-Istat Soċjali għaddej, rilevanti u attent. Dawk li jwassluna sabiex nibdlu dak li mhux jaħdem u nħaddmuh aħjar. Pajjiżna rridu naċċettaw fis-sħiħ li għandu dejjem il-bżonn ta’ iktar dożi tajba ta’ Ġustizzja Soċjali.

POVRU KARL MARX

1. Mingħajr ħadd ma jieħu ħafna għalih, id-diskors tal-Budget kien konferma: l-ewwel, li l-pajjiż jinsab imdaħħal fi sqaq; u t-tieni, li hemm bżonn min jibda joħorġu minnu. Dan kien iktar evidenti fil-fatt ċar li f’ħafna kien ripetizzjoni tad-diskorsi tal-Budget li saru qabel. Żieda fil-kumpens tal-għoli tal-ħajja li jinxtered f’kemm kantunieri u pożizzjonijiet possibbli. Dan wieħed jifhmu aktar proprju għax hemm: l-ewwel, ir-realtà li r-rata tal-inflazzjoni għadha qawwija, iddikjarata li ser iddur mal-5.7%; u t-tieni, li ma kien hemm l-ebda miżura sabiex din tiġi kkontrollata b’mod effettiv u b’intelliġenza. Forsi fuq dan, xi manwal tal-kitbiet ta’ Karl Marx (1818-1883) u ta’ Friedrich Engels (1820-1895) setgħu taw parir tajjeb.

Kuntrasti

2. Kien iktar ċar li ninsabu f’dan l-isqaq mentali proprju għax id-diskors telaq mill-bżonn ta’ kuntrast, ovvjament mhux oġġettiv, fil-ġudizzju ta’ dak li sar taħt Gvern Nazzjonalista. Smajna mill-ġdid kemm kollox kien ħażin qabel u kemm issa kollox sejjer fl-eċċellenza assoluta. Illum, wara għaxar snin skorruti, tibda tifhem għala m’aħniex naraw l-avvanzi li qed nippretendu, speċjalment fl-isfidi veri li għandu l-poplu quddiemu. Għax jekk dan il-Gvern irid ikun verament differenti, dan jista’ jwettqu proprju fid-dawl tal-esperjenzi politiċi ta’ oħrajn. F’dan iktar, il-Gvern li serva bejn l-2008 u l-2013 jibqa’ wieħed ta’ referenza. Punt li tħares lejh għal direzzjoni. Dan fit-tajjeb u fl-inqas tiegħu. Ċertament dan aktar għax, l-ewwel, illum m’għadux iktar rilevanti politikament f’widnejn il-poplu; u t-tieni, li ma kienx daqstant tajjeb li titlaq billi tiddikjara li kollox kien ħażin, għax fil-fatt, ma kienx hekk.

Diska Nazzjonali

3. Fir-realtà, meta tqis esternament minn kollox tifhem li l-ġebla tax-xewka tiegħu tibqa’ torbot mas-sussidju fuq il-kontijiet tal-enerġija. Flok saru miżuri lokali sabiex innaqqsu l-prezz effettiv tiegħu, qed niddikjaraw li ser nibqgħu mwaħħla ma’ dak li sar fl-2013 mill-ewwel Gvern Laburista. Flok nirrazzjonalizzaw il-konsum qed inħallu kollox għaddej iktar minn qabel. Fejn hemm punti ta’ nuqqas ta’ loġika ekonomika. Bħal dik li tirrikonoxxi li d-domanda domestika ser tibqa’ fl-istess livelli ta’ tkabbir, anki jekk għandek ferm iktar bnedmin jgħixu fuq dawn il-gżejjer, sija dawk permanenti u dawk li jiġu mit-toroq varji fit-turiżmu. Jidher għalhekk aktar ċar li punti soċjali u ekonomiċi li jindikaw il-prijoritajiet tagħna f’kull settur ma ġewx identifikati verament u lanqas dak li għandu jsir. Jidher li l-inizjattiva hija biex kollox jibqa’ għaddej bħas-snin ta’ qabel, mingħajr eżami veru ta’ dak li jagħmel sens u ġid lil pajjiżna. Fejn nibqgħu nisimgħu li hemm bżonn ta’ “energy mix diversifikata” mingħajr proposti ġodda, salv dawk li saru mill-Gvernijiet Nazzjonalisti ta’ qabel. Jew li injoraw ir-realtà ta’ 3,500 żagħżugħ u żagħżugħa li ma jaħdmux, ma jistudjawx u anqas qed jirċievu xi taħriġ.

Kemm aħna b’saħħitna

4. F’dan, fid-diskors smajna l-kliem ta’ kemm aħna b’saħħitna iktar minn qatt qabel, imma fir-realtà nafu li l-fraġilità tagħna żdiedet u mhux naqset. F’dak kollu li għaddej, kull poplu jaf li quddiem il-gwerra li ma tridx tieqaf fl-Ukrajna u issa b’dik li bdiet f’Gaża, il-varjabilità negattivi żdiedu. F’dan, ċertament, l-iktar esposti huma ulied il-proletarjat. Dawk li ma nsemmux, imma li għadhom jeżistu. F’dawk li għandna u li mhumiex qed jonqsu, imma li qed jiżdiedu. F’dan proprju fir-realtà li miżuri veri u effettivi li jkabbru l-ġustizzja soċjali ma ttiħdux. Jew għax hemm kunċetti differenti fis-soċjaliżmu ta’ Marx u Engels u minn dawk tal-Ministru tal-Finanzi, inkella għax fit-tkabbir u l-ftaħir kollu ma jistgħux jittieħdu.

Nirriversjaw

5. F’dan, kien iktar ta’ meravilja kif proprju d-diskors mar lura biex jimita l-eżempji tal-Gvernijiet Nazzjonalisti li suppost li kienu ħżiena. Smajna f’dan żewġ punti minn diversi oħra li laqtuni. L-ewwel, fir-rigward tal-ħaddiema li ġejjin minn pajjiżi oħra msemmija issa bħala “barranin”. Fejn jingħad dak li kien isir tajjeb qabel l-2013: “Nifhmu li hawn setturi li jirrikjedu l-użu ta’ ħaddiema barranin. Imma se nħaddmu sistemi li dawn jiġu fejn tassew hemm bżonn u jiġu biss dawk li verament bżonnjużi. Qed isir sforz biex jittejjbu l-ħiliet ta’ dawn il-barranin.” Fl-iżbalji li saru minn Gvernijiet Laburisti perfetti hawn nuqqas ta’ razzjonalità, u anzi hawn ferm iktar żoni ta’ sfruttament ta’ inġustizzji soċjali milli kellna qabel. Bil-politika tiegħu stess kabbarna aktar il-firxa ta’ dawk li jinsabu ’l isfel fis-soċjetà, proprju f’dak li Karl Marx ma kienx irid.

Lura wkoll

6. F’dan iktar fis-settur tat-turiżmu, fejn ukoll tlifna l-linji strateġiċi tagħna smajna hekk: “Illum id-diskussjoni turistika f’pajjiżna m’għadhiex iċċentrata ma’ kemm ġejjin turisti fis-sena iżda dwar x’tip ta’ turisti rridu nattiraw lejn il-Gżejjer tagħna.” Fil-kwantità li għandna qed nifhmu li m’hemmx il-kwalità li għandna bżonn għal introjtu aħjar u li nistgħu nħaddmu favur is-soċjaliżmu tal-povru Karl Marx. Pajjiżna, fir-realtà, jiflaħ ċertu numru bħalma qed jifhmu ġewwa postijiet oħrajn bħal Venezja. Ma nistgħux, bl-infrastruttura li għandna, ma nġibux iktar il-prijoritajiet tagħna f’posthom. Kemm smajt Ministri tat-Turiżmu taħt Gvernijiet Nazzjonalisti jisħqu fuq dan, anke jekk ġew ikkritikati bl-aħrax u inġustament. Kellhom raġun sew u huwa żball li tipprova ċċekken dak li wettqu b’tant sforz u determinazzjoni.

Retorika

7. F’dan kien eżerċizzju f’kif tipprova tnessi dak li hu għaddej, u fl-istess ħin tipperswadi lis-segwaċi kemm qed taqbeż għalihom. Diskors ċertament li jaħrab mir-realtà. Dak dwar l-iskandli varji li smajna u li rajna tul din is-sena. Dak li ma tilqax għall-isfidi li l-amministrazzjoni pubblika, li tidher li qed tmur lura fl-effiċjenza ġenerali tagħha, qed taffronta. Dak li ma tweġibx f’kif il-fondi tal-Unjoni Ewropea ser jiġu utilizzati aħjar milli huma fis-sitwazzjoni preżenti. Dak, l-aktar, f’kif ser inrendu l-ħajja tal-persuni f’din is-soċjetà aħjar milli hija llum. L-istabilità vera tinbena fuq il-fiduċja soċjali u l-kunfidenza ekonomika li jkunu verament mexjin ’il quddiem. Għax jekk għadna ma fhimniex li, l-ewwel, mingħajr it-tisħiħ effettiv tal-mezzi tal-produzzjoni nazzjonali; u tieni, mingħajr dik li fl-istat soċjali twieġeb effettivament għar-realtà soċjali, allura mhux qed nolqtu jew almenu nġibu l-boċċa ħdejn il-likk.

Kieku kellhom iqumu

8. Quddiem dan kollu ma tantx naħseb, li kieku kellhom jerġgħu jqumu Karl Marx u Friedrich Engels, li kienu ser jaqblu mal-Ministru tal-Finanzi li dan huwa Budget “soċjalista”. Wara għaxar snin ta’ politika liberali fejn is-suq iddetermina d-demokrazija u l-politika dan ma jistax jingħad. Wara li bnejna politika fejn ngħidu kemm aħna ferħanin u kburin, innaqqsu mill-benefiċċji tal-għajnuna soċjali. Wara li perriċt kemm flaħt dawn l-ideat u dħalt torqod mal-liberali ma tistax tqum filgħodu u tgħid li sirt soċjalista. Il-ġustizzja soċjali ma baqgħetx prijorità għalik, u dan huwa evidenti. Mhux ser iġġibha lura billi tixħet iktar flus, imma billi tagħmel politika vera favur dawk li huma batuti u li ser jibqgħu hekk wara dan il-Budget. Aħfruli, imma proprju f’dan ma nistax ma nesprimix is-solidarjetà tiegħi mal-povru Karl Marx li jrid jara s-soċjaliżmu tiegħu mkasbar tant tajjeb.