Il-Bakkaljaw u l-Metodu Falcone

 

1.       Illum huwa l-jum li nfakkru l-mewt ta’ Giovanni Falcone.  Bniedem tal-Liġi, maġistrat, servitur tal-Istat Taljan.  Fit-23 ta’ Mejju 1992, ħajjet dan il-bniedem ġiet distrutta mill-Mafja fi Sqallija permezz u bl-użu ta’ kwantità kbira ta’ splussiv.  Sallum, kull min jgħaddi mit-triq, sejjer lejn Palermo, jara l-post fejn seħħ dan kollu.  Għadu mmarkat u jimpressjonak.  Biss, dan l-artikolu mhuwiex biss kommemorazzjoni.  Huwa wkoll sejħa għal riflessjoni.  Biex tulu wieħed jifhem ftit iktar dak li għadda minnu.  Jinforma aħjar lilu nnifsu dwar l-ambjent tossiku ta’ illegalità li kien inbena, li sab u li kien, b’kuraġġ u determinazzjoni, qiegħed jipprova jikkumbatti.  Mhux biss.  Tifkira għax jista’ wkoll isir għalina forma ta’ proċess ta’ awto-kritika nazzjonali.  Forsi biex naraw jekk hemmx paralelliżmi.  Jekk hemmx realtà skomda li qed naħarbu u ntawwlu biex, finalment, naffrontaw.

 

Stampa ikbar

 

2.    Giovanni Falcone, għal dawk li ma jafuhx, kien il-bniedem li kkumbatta l-Mafja.  Kien il-bniedem li pprova, u f’ħafna rnexxielu, jorganizza l-forzi tal-ordni sabiex jifhmu aħjar ħidmet din l-organizzazzjoni kriminali u jikkuntrastawha.  Jifhmu kif il-flus li kienu jaqilgħu dawk fil-Mafja, fl-attività illegali tagħhom, jidħlu lura fis-sistema ekonomika.  Jiġu mċappsa bid-demm u joħorġu lura fin-“normalità”.  Jiġu bil-bejgħ, traffikar, produzzjoni tad-droga u jiġu nvestiti fil-kostruzzjoni.  Kif inbniet dik is-sistema li biha l-ekonomija s-sewda nett ma tibqax iktar identifikata.  Anzi, l-illegalità tiġi “mfaħħra” fil-pretest li suppost qegħda twettaq “ġid soċjali”.  Kif tirkeb, tinfiltra, tixtri u ssikket kull ma huwa tajjeb fis-soċjetà.  Kif taħkem, tmarrad u timla velenu bnedmin u soċjetà.  Kif larinġ bnin isir morr.  Kif jinbena paraventu “sabiħ ileqq” fuq barra, mentri minn ġewwa hemm realtà maħmuġa, perikoluża, marradija.

 

Iddedika ruħu

 

3.    Falcone ddedika ruħu għal dan.  Fetaħ toroq differenti.  Kellu l-kuraġġ jikkonfronta b’intelliġenza dawk li kellhom ‘is-suq’ l-iswed f’idejhom.  Dawk li kienu jipprattikaw verament il-linja li s-suq isuq.  Fejn xejn ma jżommhom lura.  Fehem aħjar kif jaħsbu l-kapijiet li kienu jikkmandaw.  Fehem ir-rabtiet li kellhom il-kapijiet Sqallin mal-familji mafjużi fl-Istati Uniti.  Ġieb rispett u kollaborazzjoni bejn forzi tal-ordni taż-żewġ pajjiżi.  Ġieb ukoll bnedmin bħal Tommaso Buscetta, kap huwa wkoll, sabiex jiftaħ triq fil-ħidma ta’ dawk li saru ‘pentiti’.  Ma kellux karriera faċli.  Kellu ostakli varji.  Dawk interni li saru fi ħdan il-maġistratura biex jinżamm lura, u dawk esterni li ppruvaw jeliminawh diversi drabi fl-istima u fil-ġisem.  Dawk li ‘jaqilgħu’, b’xi mod, flus maħmuġa jafu li qed jissugraw sew, u għalhekk l-iktar li għandhom interess huwa li jeliminaw lil min jista’ jwaqqafhom.  Ġie attakkat pubblikament fil-gazzetti b’ittri anonimi varji, dubitat f’ħidmietu, kif ukoll attakkat fil-ħajja.

 

Agħti lura

 

4.    Hemm prezz li l-bnedmin tal-Istat iridu jħallsu quddiem l-illegalità.  Hemm riskji li jgħaddu minnhom.  Ma jservux lis-soċjetà għax imħallsa tajjeb.  Anzi, mhumiex.  Imma għandhom konfort uniku u nobbli li jservihom jum wara jum.  Viżjoni u dinjità fil-ħidma tagħhom.  Linja ċara li dak li qed iwettqu kontra diversi kurrenti għandu skop uniku, li huwa verament tajjeb.  Wieħed ċar li jispira ‘l-bnedmin ta’ rieda tajba li jaħdmu għall-ġid komuni veru, u mhux dak apparenti.  Iktar u iktar meta Falcone u dawk li ngħaqdu miegħu fehmu kemm, idawru kemm idawru wiċċhom, kien hemm bnedmin mixtrija u fis-servizz ta’ din l-attività illegali.  Dik ta’ diversi bnedmin ‘innoċenti’, ‘inċensurati’ li jservu sabiex jippermettu li jiġu użati biex jaħslu dak li huwa maħmuġ.  Dawk li minħabba tradimenti varji, minħabba l-poter ekonomiku jew politiku, lesti jarmu d-dinjità tagħhom.

 

Tletin sena

 

5.    F’din is-sena nimmarkaw tletin sena mill-ktieb Cose di Cosa Nostra.  Intervista li Giovanni Falcone kien ta’ lill-ġurnalist Marcelle Padovani.  Fih spjega ferm iktar dik ir-realtà li l-Mafja kienet bniet.  Fl-istat illegali tagħha daħlet u ħakmet l-Istat legali.  Ktieb mimli informazzjoni li kont qrajt dik is-sena stess li ġie ppubblikat, u f’li sibtni nipprepara ruħi lura fl-2012.  Hemm ħafna ġewwa fih għall-attenzjoni, li hija ħasra li ma jingħatax l-importanza li ħaqqu minn dawk, u lil dawk li jridu jikkumbattu għas-sewwa.  Jibqa’ ktieb, manwal essenzjali biex tifhem iktar din ix-xibka li qarnita mafjuża tibni.  Dik il-linja li min jispiċċa fis-servizz tal-ħażen jibni.  Tifhem iktar il-komportament intern u għala jittieħdu d-deċiżjonijiet li jittieħdu.  Ċertament ngħid li kull min irid iservi fis-sewwa fil-politika għandu jiġi obbligat jaqra.  Tifhem kif larinġ bnin jispiċċa bakkaljaw.

 

Lura lejn il-poplu

 

6.    F’dawn il-jiem, qbadt il-ktieb li oħtu, Maria Falcone, kitbet: Giovanni Falcone un eroe solo. Il tuo lavoro, il nostro presente. I tuoi sogni, il nostro futuro. Fih minjiera oħra ta’ informazzjoni fuq żewġ livelli.  L-ewwel, ovvjament dak li għadda minnu ħuha.  It-tieni, ideat varji sabiex wieħed jirrifletti fuq dak li qed ngħixu fis-soċjetà Ewropea u Maltija llum.  Tikteb u tesponi veritajiet storiċi.  Tgħid dak li ħuha ratu jgħaddu fil-passjonijiet tiegħu proprju minn dawk li ma kienx mistenni minnhom.  Sagrifiċċji kbar li daħal għalihom.  Dak li fl-aħħar wassal sabiex hu u martu jitilfu ħajjithom.  Imma f’din it-triq kellhom mira ċara.  Qalbhom kienet qawwija fil-ħsieb konvint li kienu qegħdin jaħdmu sabiex jagħtu lura pajjiżhom lill-poplu.  Li dawk li kienu serqu jispiċċaw biex min huwa l-leġittimu proprjetarju jieħdu lura f’idejh.  Tneħħi dak li jaħkem u tgħaddi lura għat-twettiq u t-tħaddim tad-demokrazija.  Kif is-siġra tal-bakkaljaw, bit-tikdir trendi lura larinġ bnin.

 

Storia e credibilità

 

7.    F’dik id-determinazzjoni nfetaħ proċess kontra erba’ mija u ħamsa u sebgħin persuna f’daqqa.  Inbniet Qorti apposta.  Triq li wasslet sabiex, finalment, bnedmin ġew ikkundannati u msakkra.  Illum infakkru lil Giovanni Falcone.  Hekk jixraq, imma għandna naraw jekk aħniex ngħaddu mir-ritwali u naħirbu milli nikkunsidraw sa liema livell pajjiżna jinsab f’idejn dawk li m’għandux.  Ix-xenarji huma viċin ħafna.  Mhux neċessarjament l-istess.  L-elementi li wieħed isib kif b’idejn ineħħi ‘t-trab’ simboliku li nġabar.  U jsib li hawn iktar droga fil-pajjiż, u li hawn iktar ħidma ‘ekonomika’ fl-istess direzzjonijiet.  X’ġara, sirna nafu in parti.  X’qed jiġri llum, ma nafux.  Nafu biss li hemm min żbalja li għatta, tawwal u ġebbed sabiex il-pajjiż jaħseb li kollox għadda diġà.

 

Ir-realtà

 

8.    Għax xorta tibqa’ r-realtà li hemm il-ħidma, is-sewwa li trid issir b’iktar saħħa biex dan il-pajjiż jiġi lura f’idejn il-poplu li huwa sidu.  Hemm ġlieda għas-sewwa li jista’ jkun li nbdiet, imma li għadha ‘l bgħid.  Waħda li trid iktar sforzi, iktar informazzjoni, iktar intelliġenza w għaqal, iktar bnedmin iffurmati għas-sewwa.  Waħda li trid tifhem li m’għadux iż-żmien li nibqgħu lura milli nibnu l-istess liġijiet li ħaddieħor kellu jibni.  Waħda li trid tħares kif qiegħed isir ċertu “tkabbir ekonomiku”.  Proprju għalhekk li għandna d-dmir li naffrontaw il-verità tal-fatti.  Għax pajjiżna jixraqlu li dan isir, u kemm jista’ jkun malajr.  Jixraqlu jara li jingħata lura frott ħelu, mhux qares.  Jixraqlu li jifhem u jieħu l-lezzjonijiet ta’ dak li Giovanni Falcone għadda minnu.

Inkunu dak li aħna

1.    Jidher li l-partit fil-Gvern beda jipprepara għall-appuntament elettorali.  Qiegħed jipprova jqabbad lura magna interna li birdet.  Diversi huma l-mumenti meta dan joħroġ ċar barra.  Proprju għalhekk li naraw linja ta’ politika ferm żbaljata.  Dik li ssaħħan is-segwaċi għal dawk li tikkunsidra l-avversarji tiegħek.  Hija politika ħażina dik li tpinġi lil dawk li ma jaqblux miegħek bħala għedewwa tal-poplu.  Hija linja li l-estremiżmu lemini u xellugi użaha ħafna.  Bnedmin varji ġew distrutti minn ħidmet in-Nażi-Faxxiżmu u l-Komuniżmu għax ma qablux.

 

M’aħniex hekk

 

2.    Il-Partit Nazzjonalista m’għandux dawn il-linji fi ħdanu.  Mhuwiex, u ma kienx partit iffurmat biex iservi ta’ għodda għall-intolleranza, ta’ riżentiment u ta’ disprezz lejn l-oħrajn.  Dawk li ffurmawh għażlu linja moderata u fehmu li d-demokrazija hija għodda biex twettaq is-sewwa lill-proxxmu.  Fejn hemm il-mibgħeda għarfu li din hija, minnha nfisha, kontra d-demokrazija.  Tista’ ssaħħan ‘il-poplu, imma biha ma tibnix fit-tul.  Tiġi lura f’dak li ġew fih diversi partiti fl-istorja.  Uħud ġew eletti malajr u tneħħew daqshekk ieħor.  Oħrajn, ladarba fil-poter, baqgħu jagħmlu ħsara tant qawwija li pajjiżi sħaħ batew, f’ġenerazzjonijiet, biex jibdlu.

 

Kull persuna

 

3.    Huwa mertu tad-demokrazija li tagħraf li kull bniedem huwa importanti fis-soċjetà.  Li ma hemmx, anqas, id-dittatura tal-ħajjin u b’saħħithom kontra dawk li għadhom iridu jitwieldu jew fid-debbulizza fiżika.  Kull persuna umana nħalqet għal skop uniku.  Kull persuna trid tingħata l-ispazju, il-libertà u d-drittijiet biex taħdem, taġixxi, isservi u tkun parti sħiħa mis-soċjetà.  Dan għandu jmexxi kull Gvern f’pajjiżna.  Ċertament, għandu jibqa’ l-fus tal-ħidma ta’ partit Demokratiku Kristjan bħal tagħna.  Il-poter qiegħed, u għandu jibqa’ dejjem għas-servizz tal-komunità, u mhux strument f’idejn xi wħud.  Mhux konċentrat f’id waħda, u għalhekk ċentralizzat, imma mqassam, fdat f’oħrajn, f’bilanċi u kontrolli.

 

Pajjiż sħiħ

 

4.    Il-pajjiż sħiħ huwa, f’dan, imsejjaħ sabiex jaħdem ‘il quddiem, mhux parti waħda.  Il-maġġoranza elettorali tal-2017 trid tiġi amministrata b’għaqal, mhux b’linja awtoritarja, kif inhija.  M’għandhiex tibqa’ tħares li tiddetta.  Illum, iktar u iktar li tilfet il-‘leġittimità’ tagħha u qed tipprova ġġibha lura.  Ir-realtà hija li l-Gvern tallum mhuwiex immexxi minn partit differenti.  Huwa l-istess wieħed li kellna qabel, li qiegħed jipprova jnaddaf dak li ħalla ħażin u mwaħħal mal-ħitan minn ta’ qablu.  Imma baqa’ l-istess, għax qiegħed juri iktar li baqa’ jħaddem l-istess ideat u linji politiċi żbaljati tal-Gvern ta’ qabel.  Il-metodu, l-istrateġija, it-tattika jibqgħu l-istess.  Mhux biss, imma ċertament is-sustanza politika li l-Partit Laburista kellu ntilfet u ma tistax, kif qed naraw preżentement, tinġieb lura.  Il-‘ħsara’ laħqet saret.  Hemm issa l-ħsieb aktar ‘kundannabbli’ li jekk il-Partit Laburista jrid jirbaħ, irid isegwi l-‘mudell’ ta’ qabel.

 

Diffiċli tmur lura

 

5.    Sakemm il-Partit Laburista jibqa’ fil-Gvern ser isibha ferm diffiċli biex imur lura minn dak li ġie kompromess fih.  Għad irid jgħaddi mill-proċess li jifhem in-nuqqasijiet li saru.  Forsi f’dan, it-triq kumplessa ta’ kif mexxej żagħżugħ u jipprometti sab ruħu fl-iskumdità li joħroġ mill-poter.  Ngħid, ċerti drabi, li ġie ‘abbużat’, li kien hemm min rikeb fuq in-nuqqas ta’ esperjenza politika tiegħu.  Ma nemminx li politiċi oħra ffurmati fil-partit, li kienu għadhom iservu, kienu ser jaqgħu fl-istess ħofor li waqa’ fihom hu.  Kull min iservi fil-politika jaf li l-esperjenza hija għodda vitali u li tinġabar.  Ħadd ma jitwieled jaf kollox.  Ħadd ma huwa daqshekk ‘stilla’ jew ‘bozza’ li kapaċi jifhem il-kumplessitajiet tas-soċjetà u tal-Istat u jmexxihom ma’ oħrajn ‘il quddiem.  Dik hija r-realtà u l-verità.

 

Il-bidla

 

6.    Il-bidla vera fi ħdan il-Partit Laburista trid timxi fuq dan l-għarfien.  Fuq il-bżonn li jkollu mekkaniżmu ta’ awtokritika kredibbli, li minnha joħroġ ċar li kapaċi jieħu l-kritika u jattakka l-argument, u mhux lil min iressaqha.  Dan fil-miftuħ, proprju għax dak li ġara seħħ, l-ewwel fid-dlam, imma llum qiegħed barra għad-dawl.  Din mhix linja, proċedura unika għal dan il-partit, imma mill-istorja sservi lil kull min jgħaddi mill-istess eventi politiċi.  Anki jekk m’aħniex parti mill-intern ta’ dak il-partit, huwa xorta fl-interess tad-demokrazija f’pajjiżna li jseħħ.  Is-soċjetà Maltija għandha interess tkun taf x’ġara verament.  Għandha dritt li tingħad il-verità u l-fatti biex tkun tista’ tiġġudika.  Iktar u iktar min ivvota għalih fl-2017.

 

Mumenti ta’ verità

 

7.    Fil-politika hemm kontinwament il-kuntrast bejn it-tajjeb u l-ħażin.  Bejn dak li huwa fatt u dak li huwa gideb.  Imma jkun hemm fih appuntamenti ma’ mumenti deċiżivi li jew isawwru jew ikissru.  Meta wieħed irid jafferma linja ta’ prinċipju mhux ta’ pragmatiżmu.  Tul din il-ġimgħa kellna proprju din l-isfida li l-proposta għal-leġislazzjoni tal-abort ressqet.  Il-Partit Nazzjonalista wera biċ-ċar, f’dan l-appuntament, li l-passat ġie superat.  Wera li ħa iktar lezzjonijiet min-nuqqasijiet strateġiċi, tattiċi u metodoloġiċi li għadda minnhom.  Għax aħna f’dan il-partit biex inservuh fil-valuri u l-ideat tiegħu.  M’aħniex, u m’għandniex id-dritt li nibdlulu dak li huwa u dak li, anki jekk ma kienx jeżisti, kien jiġi ffurmat mill-ġdid mill-bnedmin f’din is-soċjetà.

 

Partit wieħed

 

8.    Il-Partit Nazzjonalista huwa wieħed Demokratiku-Kristjan.  Din hija l-verità.  Kull min jidħol fih għandu jagħraf dan il-fatt.  U proprju għax huwa hekk, fin-natura sħiħa tas-sens u sustanza tiegħu li jagħti spazju parteċipattiv lil kull membru tiegħu.  Kull bniedem li jidentifika ruħu u jingħaqad fil-partit huwa importanti.  It-talenti ta’ kull wieħed minna huma neċessarji.  Dawk passati, dawk preżenti u dawk li qegħdin jiffurmaw ruħhom.  Il-memorja kollettiva tagħna hija wirt u minjiera unika.  Dak li ngħad fil-passat minn politiċi li ngħaqdu f’dinja oħra u dak li għadhom ħajjin magħna jrid jiġi kultivat.

 

Fil-preżent

 

9.    Bħal m’għandna nassiguraw li dawk li huma attivi llum, jinġiebu f’daqqa.  Meta titlef komponenti tal-mużajk għax tiddeċiedi li taqlagħhom inti stess, l-esperjenza politika turi li huwa diffiċli li twaħħalhom lura.  Imma proprju għalhekk li huwa fid-dmir tagħna li nġibu lura u nifhmu iktar.  Għax għandna f’dan obbligu morali li, l-ewwel, nibqgħu naħdmu f’din l-għalqa diffiċli; u t-tieni, li nassiguraw li naħdmu iktar flimkien, anke jekk ikkumplikati jew imnaffra.  Għandna dan id-dmir naturali, imma iktar għax hemm bżonn bidla fit-tmexxija tal-Gvern.  Hemm neċessità qawwija li s-sewwa terġa’ tieħu t-tmexxija, u dak li huwa maħmuħ u mdardar jiġi mnaddaf.  Għandna, għalhek, iktar u iktar id-dmir morali li jekk irridu nservu sewwa lil dan il-poplu, inkunu dak li aħna verament.

 

 

 

Fost l-aqwa mħuħ

1.    Naf li nqastek.  Snin ilu kont iktar attent u assidwu li nsegwi kitbietek.  F’dawn il-jiem erġajt bdejt it-triq lura biex nipprova nżomm ma’ dak li kont intrabatt li nagħmel ħafna snin ilu.  Dik id-direzzjoni li tgħinni nħib għal-lingwa nazzjonali kitbietek.  Proġett ambizzjuż.  Wieħed ikbar milli ħsibt, imma li jrid isir.  Ikbar, għax kitbietek, qaddis kbir, fihom ħafna iktar milli jidhru fi ktejjeb.

 

2.    Issa, iktar minn qabel, waqt dan il-perjodu twil u mimli kumplikazzjoni ta’ din il-pandemija, kelli tulu l-ħin naqra ktejjeb sabiħ dwarek, San Anselmo.  Wieħed miktub minn Gil R. Evans, Professoressa tal-punt fl-Università ta’ Cambridge.  Dak li jġib it-titolu sempliċi u li jitkellem waħdu: Anselm.  Kont, fil-fatt, ilni li xtrajtu, u kien jinsab jistenna li jmiss lilu fuq l-ixkafef ta’ dawn is-snin fil-librerija fejn kien qiegħed jiġbor ftit trab iktar milli kellu fuq il-parti ta’ fuq.

 

3.    Imma l-mument kien tajjeb li reġa’ ġie f’idejja.  Il-21 ta’ April, jiġri x’jiġri, jibqa’ għalija jum speċjali, proprju għax huwa l-jum li l-Knisja għażlet meta niċċelebraw il-festa ta’ dan il-qaddis.  Waqt li sibt ruħi msakkar id-dar, ċertament ukoll bil-kompliċità sħiħa tiegħu, dan il-ktieb qrajtu f’ġimgħa.  Fih, ħarist lura lejn kitbiet varji, passati.  Lejn dak li saħħarni warajh.  Lejn dak li sibt tant ta’ għajnuna fi triqti.  Dik li nittama li hija hi li tmexxini lejn is-salvazzjoni.

 

4.    Mort lura biex nerġa’ napprezza lil dan il-bniedem, li kitbietu huma oriġinali f’kull sens.  It-talbiet tiegħu huma mill-isbaħ.  Illum nifhem iktar kemm, f’dawn is-snin, influwenzani bihom.  Kull waħda mimlija riflessjonijiet mill-iktar diretti għal qalb u moħħ il-bniedem.  Għandu dawk miktuba għall-ħbieb u dawk għal dawk li mhumiex.  Għandu diversi għall-qaddisin varji.  Imma dik diretta lejn il-fundatur tal-Ordni fiha elementi iktar fondi.

 

5.    Anzi, elementi iktar personali.  Waqt li jfaħħar ħidmet, b’imħabba qawwija diretta lil San Benedittu jistqarr, b’kuntrast, in-‘nuqqasijiet’ tiegħu.  Waqt li jkellmu direttament, personalment, bil-kunfidenza.  Filwaqt li jarah bħala mexxej tajjeb u għalliem ġentili, jakkuża ruħu bi tlett dgħjufijiet.  Ngħid jien, inġustament, għax ebda persuna ma tista’ tkun imħallef tajjeb fil-kawża tagħha.  L-ewwel: li mhuwiex suldat qalbieni u tajjeb tas-sewwa.  It-tieni: li mhuwiex dixxiplu sura tal-għalliem tiegħu.  It-tielet: li mhux denju li jkun membru tal-Ordni li huwa fih.

 

6.    Jgħid hekk: “No, you see rather a false monk, lost to all virtue, dominated by a crowd of vices, burdened with a weight of sin.”  Le, għandek quddiemek patri falz, li tilef il-virtujiet kollha, dominat b’folla vizzji, mgħobbi b’mażżra ta’ piż ta’ dnubiet.  Imma f’dan jitolbu iktar mill-qalb sabiex ikun il-protettur kostanti tiegħu.  Jitolbu jieħdu għar-rebħa li twasslu għall-kuruna tal-vittorja.  Il-bniedem li jafda verament lilu nnifsu fir-regoli li Benedittu waqqaf b’tant għaqal u attenzjoni.

 

7.    San Anselmu jibqa’ f’dan iktar il-bniedem tad-dinja teoloġika u dik filosofika.  Mitlub fil-Latin.  Studjuż ta’ kitbet Aristotile u l-Platoniżmu ta’ Santu Wistin sabiex ikompli jfittex fil-fond ġewwa fih.  Għamel, f’dan il-proċess, ħbieb varji u kitbietu nqraw sew fi żmienu.  Kienu jistaqsuh, jikkonsultawh, u huwa jwieġeb.  Jassigura li qiegħed iwieġeb għall-bżonnijiet ta’ min iħabbatlu l-bieb.  Ma jaħrabx, imma jindirizza direttament.  Persuna attenta, dinamika u li kapaċi jżomm il-punt tas-sewwa, ikunu xi jkunu l-konsegwenzi għalih innifsu.  Ma jċedix għal dak li m’għandux.  Għal dak li jmur kontra dak li l-Fundatur għaddielu.

 

8.    Kien, u baqa’ dawl u fonti ta’ għerf.  Jemmen, sabiex maż-żmien, fl-esperjenza tal-ħajja, fit-tagħlim kostanti, jifhem u mhux jipprova jmexxi ruħu l-kontra.  Kiteb, f’dan, trattati mill-aqwa, bħall-Proslogion.  Fih ‘jipprova’ Quod Vere Sit Deus (Alla jeżisti verament).  Wieħed li anki fl-aħjar tal-ħakma Komunista Sovjetika kien jiġi studjat.  Studjat, analizzat, apprezzat u li kien jimmarka fl-influwenza ta’ dawk li kienu jipprofessaw l-ateiżmu.

 

9.    Kien, f’dan kollu, deċiż li jgħix ħajja qaddisa.  Il-Fidi tikber jekk tingħta l-ħajja tal-imħabba għall-bniedem.  Il-ħidma t-tajba hija essenzjali biex turi s-sinċerità fid-dispjaċir ta’ dak li sar ħażin.  Deċiż li jagħmel ħiltu biex jinqata’ mid-dinja li tiġbdu lura biex jaħseb u jikteb.  Diversi minn kitbietu, kif nafu, tant kien apprezzati u mfittxija, li għalkemm kien għadu mhux lest kompletament, trattat il-kapitoli kienu jkunu diġà mxerrda.

 

10.  Dan, il-Professoressa Evans tmexxina iktar fih.  Hija, li speċjalizzat fit-teoloġija medjevali, f’kapitoli qosra imma studjati, tiġbor is-sustanza u ma tħalli xejn essenjali barra.  Jista’, għal xi wħud, jiġi kunsidrat bħala ktieb ta’ introduzzjoni u riflessjoni.  Imma fih iktar.  Għax tħajrek, kif irnexxilha miegħi, biex terġa’ tmur lura taqra dak li kont qrajt snin ilu, u tħares lejh mill-bidu b’lenti differenti.

 

11.  Meta, fis-snin passati, Anselmo daħal għandi, mingħajr ma kont ħsibt ġejt introdott formalment għalih.  Fil-mitt paġna ta’ kitbietha din il-mara, li mhix Kattolika, imma ċertament milquta, tagħlaq hekk: “In reading Anselm we are in the presence of not only a man of quite exceptional holiness and deep spirituality, but also one of the best minds of the western world.  He stood far above his contemporaries in the subtlety and clarity of his thinking and in his capacity to see new solutions to old difficulties.”[1]  “Waqt li naqraw kitbet Anselmu nsibu ruħna fil-preżenza mhux biss tal-bniedem ta’ spiritwalità u qdusija eċċezzjonali, imma ta’ wieħed mill-aħjar imħuħ tal-punent.  Kien ‘il fuq mill-kontemporanji għall-preċiżjoni, attenzjoni ta’ ideat ċari u fil-kapaċità li jsib soluzzjonijiet ġodda għal problemi antiki.” 

 

12.  Inħajrek taqra dan il-ktieb sabiex imexxik iktar tfittex kitbietu.  Esperjenza unika ma’ moħħ uniku.

 

 

---

[1] Paġ. 108

Aħseb il-ħażin biex it-tajjeb ma jonqosx

 

1. Pajjizna jrid jerġa’ jibda jħares ‘il quddiem.  Għandu bżonn ideat differenti, bnedmin b’viżjoni ċara fejn għandna nħarsu li nkunu.  Bnedmin ġejjin minn toroq u esperjenzi varji tagħhom.  Dawk li fiż-żmien li ġej għalina kapaċi jagħtu lill-poplu serħan il-moħħ.  Li jikseb lura l-kapaċità li jaħdem biex id-diffikultajiet tiegħu ma jiżdidux, imma jonqsu.  Issa, iktar minn qabel, għandna naħsbu sew f’dak li jixraq lil dan il-poplu twajjeb u ħawtiel.  Issa, aktar minn qabel, irridu nutilizzaw aħjar l-għodda li għandna għad-dispożizzjoni tagħna.  Nipparteċipaw attivament fejn illum għandna l-ispazju politiku li fis-sekli li għaddew ma kellniex.  Fl-istess ħin nirrealizzaw li ħafna mill-proġetti qed isiru mertu tal-fondi mill-Ewropa, li dħalna fiha mertu tal-Partit Nazzjonalista.

2. Tul dawn il-jiem infakkru s-sbatax-il anniversarju minn meta pajjiżna sar membru sħiħ tal-Unjoni Ewropea.  Dik id-deċiżjoni kienet kontestata.  Illum, fortunatament, hawn qbil li kienet waħda tajba għalina.  Waħda li mexxiet ‘il quddiem lill-poplu sabiex ngħollu ‘l fuq il-ġid komuni tagħna.  Sabiex ikollna ambjent soċjali, ambjentali, kulturali, politiku u ekonomiku aħjar.  Il-politiċi mexxew, u magħhom diversi bnedmin f’setturi varji ħadu f’idejhom u assiguraw li l-aġendi importanti għalina jitmexxew.  L-esperjenza fiha x-xogħfi tagħha, imma fuq kollox hija pożittiva.  Imxejna, imma hemm ferm aktar fejn nistgħu nimxu.  

Viżjoni

3. Għandna bżonn inkun iktar membri attivi u pro-pożittivi f’dak li jgħodd għalina, iż-żona tal-Mediterran u l-kollaborazzjoni attiva ma’ membri tal-parti t’isfel tal-Ewropa.  Preżentement pajjiżna, bil-Gvern li għandu mimli b’dellijiet u aġir żbaljat, ma jistax iwettaq dan.  Tilef il-kapaċità u l-abbiltà li jkun vuċi kredibbli, li għandu l-piż morali li jċaqlaq fejn irid.  Inżilna verament ‘l isfel fl-iskala tar-rispett li l-kelma tagħna tingħata.  Dik hija r-realtà, u min jargumenta l-kontra jkun qiegħed jidħak bih innifsu.  Biex nistgħu nerġgħu naraw il-futur irridu bidliet maturi, maħsuba u li huma bażati fuq kontenut kredibbli.  Kif żviluppaw l-affarijiet, biex nirbħu lura l-fiduċja hemm bżonn bidla mhux fin-nies fi ħdan il-Partit Laburista, imma fil-partit li jmexxi ‘l-pajjiż.

Ġid rajna

4. Rajna ħafna ġid, ċertament, mill-Unjoni Ewropea.  Ma nistgħux naqblu fuq kollox.  Mhux kull ma jingħad huwa fih innifsu tajjeb, jew kapaċi jservina ta’ ġid.  Imma meta hekk ikun, x’saħħa għandna biex ngħidu ‘le’, u x’saħħa iktar għandna jekk irridu li jinqabdu direzzjonijiet oħra?  Kemm aħna llum f’pożizzjoni li nassiguraw li l-aġenda tagħna tinstema’?  Kemm hemm il-paċi u s-serenità fil-Gvern preżenti biex iħares ‘il quddiem f’dak li jrid, u mhux jibqa’ jkun reazzjonarju għal dak li l-aġenda oħra jridu?  Kemm hemm dik l-imġieba morali tajba u korretta fl-affarijiet tal-Istat, kif kienu jgħidu: “la questione morale”?

Fruntieri ġodda

5. Għandna f’dan nagħrfu li l-Unjoni Ewropea tħares dejjem iktar lejn fruntieri ġodda.  Tistabbilixxi hija stess aġenda mondjali.  Ibda mill-kwistjonijiet kumplikati dejjem iktar marbuta mal-intelliġenza artifiċjali (AI).  Żona dejjem importanti għalina, speċjalment fil-valuri etiċi tagħna, li ma jibqgħux biss prinċipji, imma jsiru realtà.  Fil-viżjoni tagħna tal-bniedem u dak li m’għandux jiġi f’iskjavitù u kontroll.  Fil-vantaġġ li nieħdu sehem attiv, u jkollna vuċi loġika u attenta fil-kapitolu.  Kif intqal tajjeb minn The Economist: “When the European Union comes up with some new tech regulation, it can quickly spread around the world.  Global companies adopt its typically strict rules for all their products and markets in order to avoid having to comply with multiple regimes.”

L-Ambjent tagħna

6. Iktar determinanti f’dan kienet il-laqgħa li nżammet tul din il-ġimgħa, Leaders’ Summit on Climate, immexxija mill-President tal-Istati Uniti tal-Amerika, Joe Biden.  Ġew mistiedna 40 mexxej mid-dinja.  Dan għal numru ta’ prijoritajiet.  Anzi, iktar ċar, fit-triq lejn il-laqgħa li ser issir fi Glasgow f’Novembru, magħrufa bħala COP26.  Hemm id-dikjarazzjoni indikat hekk: “The Summit will underscore the urgency and the economic benefits of stronger climate action.”  Ma stennejtx li niġu mistiedna bħala pajjiż, però nittama li kien hemm min segwa d-diskorsi u d-dikjarazzjonijiet ta’ diversi għall-ġid futur tagħna.

Turiżmu

7. Tul din il-ġimgħa, il-Partit ħabbar lista ta’ inizjattivi fis-settur tat-turiżmu.  Pass għaqli għal diversi raġunijiet, immexxija ‘l quddiem mill-Kap tal-Partit Bernard Grech.  Kif?  Għax għandna fi ħdanna bniedem bħall-Viċi Kap Robert Arrigo li jaf sew is-suġġett.  Għandu l-entużjażmu li għadna nżommu lkoll, u l-esperjenza politika.  Dak li nġieb ressaq lura għad-dibattitu kif nistgħu nerġgħu nġibu t-turiżmu lura fuq saqajh.  Pajjiżna ddependa sew fuqu għal snin.  Tlifna żewġ biljun ewro fi dħul tul il-pandemija, u rridu nagħrfu bil-għaqal kif nidħlu lura.  Ċertament, imma, dak li ngħad għandu warajh l-isfond kontinwu tal-fatt li aħna fl-Unjoni Ewropea.  Mingħajr il-mobilità u l-vantaġġi tas-sistema Schengen, ħafna ma setax iseħħ.

Saħħa politika tagħnaf

8. Pajjiżna jrid jifhem iktar li hemm ferm vantaġġi mill-Unjoni Ewropea, li nibqgħu niċċelebraw id-dħul u nirringrazzjaw il-viżjoni ta’ diversi mexxejja demokristjani.  Ma hemmx dubju li l-Partit Nazzjonalista kien determinanti biex għamilna dan il-pass.  Irid isarraf iktar fis-sod dak li kapaċi tagħmel minna u aħna wkoll lejha f’dak li hi llum.  Il-valuri u l-ideat li nħaddnu jridu jissarrfu aħjar.  Biss, biex dan isisr f’dan il-mument hemm bżonn Gvern li kapaċi jagħraf iħares ‘il quddiem u ma jkunx mifni u ppersegwitat mill-passat reċenti tiegħu.  Hemm bżonn li min ikun fil-kalma interna jieħu d-deċiżjonijiet it-tajba.  Li jkun hemm min jagħraf iktar li għandu jħaddan iktar miegħu nnifsu l-għerf ta’ missirijietna, li għandek taħseb il-ħażin, u mhux issir hekk, sabiex it-tajjeb ma jonqosx.

Il-bniedem jipproponi u Alla jiddisponi.

 

1.    F’din il-kriżi globali, wieħed ma jistax ma jsibx konfort f’kelmet dan il-qawl tagħna.  Fih ħafna sens u huwa lezzjoni għal kull min jaħseb li għandu tant saħħa li jista’ jipprevedi l-futur.  Is-saħħa tista’ tkun fiżika jew waħda politika, elettorali.  Imma min jiġbor fih l-esperjenza, min jgħaqqad ġewwa fih dak li jġarrab fis-snin, flimkien ma’ dak li jara lil oħrajn jgħaddu minnu, jew li qrahom, jifhem din il-lezzjoni tal-ħajja.  Jaf li jagħmel sens li tifhem il-limitazzjonijiet umani.  Tifhem aktar, speċjalment fil-politika, li hemm riħ li jvenven naħa u oħra.  Tifhem li ma tistax iddaħħal dan il-proċess kostanti ġewwa flixkun tal-ħġieġ, trasparenti jew mhux.

 

Mhux kull ma jleqq huwa deheb

 

2.    Bdejna din il-ġimgħa bl-istħarriġ tal-opinjoni pubblika, li kull xahar sar issa parti integrali mill-politika.  Ħafna saru jiddependu fuq dan.  Il-boxxla mhix jekk dak li qiegħed isir mill-Gvern huwiex tajjeb fih innifsu, imma jekk jidhirx hekk.  Anzi, iktar il-proċess li fih il-vleġġa trid issib kalamita oħra sabiex tassigura li dak li huwa żbaljat ma jidhirx.  Imma lkoll nafu li l-elettorat jista’ ma jarax illum, imma jaf jagħraf għada.  Dak li huwa miżmum lura minnu għax ma ġarrbux jew għax ma daħalx fil-fond tiegħu fit-telefonata, ma jfissirx li mhux ġej għada għalih.  Altru dak li wieħed jaħseb, u altru dak li fl-aħħar jinxeħet fil-boxxla.

 

Bil-jekk u bil-jewwilla ma timla ebda bixkilla

 

3.    Il-kawtela hija f’dan determinanti.  Il-ġudizzju politiku jiddependi fuq il-karattru tal-bniedem.  Fuq il-bilanċ li jieħu meta mmexxi bir-raġuni lejn dak li għandu jsir.  Proprju għalhekk li l-figuri tal-istatistika m’għandhomx ikunu l-ġudizzju finali.  Għandhom, anzi, ikunu l-indikaturi sabiex minnhom wieħed jibdel, jirfina u jsaħħaħ il-linja tal-ħidma tiegħu.  M’għandhomx iseru ta’ kundanni jew ċapċip, imma għarfien għaqli.  Iktar u iktar meta wara l-figuri ma hemmx l-ispjegazzjoni jew il-motivazzjoni tal-ġudizzju popolari.  Ċertament, wieħed irid ikun attent iktar li ma jispiċċax jieħu, f’kalkolu mhux infurmat, passi politiċi li flok iġibuh ‘il quddiem jeħduh lura.  Kawtela, attenzjoni u moderazzjoni jgħinu sabiex, kif jgħidu tajjeb, il-bajta isir tajjeb biex jittiekel.

 

Aħseb mitt darba iżda aqta’ darba

 

4.    Li wieħed idum, f’dawn iċ-ċirkostanti, mhuwiex ħażin.  F’kull stħarriġ ikun hemm dak li jinżel tajjeb, u dak li le.  Biss, meta wieħed jibda jħares lejn dan bħala pedament, jew pożizzjonijiet assoluti, jiżbalja.  Il-politika hija pendlu.  Daqqa tmur naħa, u daqqa tmur oħra.  Trid dożi ta’ paċenzja u sabar fil-frattemp.  Biss, dan m’għandux iżommok lura jew jaqtagħlek qalbek.  Il-proċess tal-bidla u dak tal-persważjoni ma jiġix, ċertament, f’daqqa.  Jiġi bil-preparazzjoni u anki b’metodoloġiji ġodda.  Jiġi bit-tkomplija ta’ politika bażata fuq il-fatti, fuq l-istatistika soċjali u ekonomika.  Jiġi fuq il-gwida tal-prinċipji.  Partit li jarmi dak li huwa biex jipprova jsir dak li mhuwiex jiġi mwarrab mill-elettorat.  Iktar u iktar meta l-votant ma jkunx jista’ jirrikonċilja dak li kien hemm fil-passat ma’ dak li jkun f’għajnejh qed jara fil-preżent.

 

Omm il-ġifa qatt ma tagħli

 

5.    Dak li għaddej, għal min huwa fil-politika, irid għalhekk jieħdu bħala parti mix-xenarju li qiegħed jiżviluppa.  Jekk jixħet lilu nnifsu lura jkun qiegħed jirreaġixxi ħażin.  Il-ħidma titlob li wieħed jiffaċċja l-kuntrarjetà kontinwament.  Mhux b’aġir reazzjonarju, imma fit-tul.  Għax biex wieħed jibdel, biex wieħed jagħraf l-għażliet it-tajba jrid ikollu dan il-kurrent avvers għalih.  Iktar ma l-isfida tkun qawwija, iktar dak li jsir wara jkun jimmerita l-isforz kollu.  Hemm it-taqbida li tagħti l-frott tagħha.  Għax mhuwiex biżżejjed li wieħed iħares li jkollu l-poter politiku f’idejh.  Huwa iktar bis-sens li, minn dik ir-responsabbiltà, tkun kapaċi twettaq il-ġid lill-poplu.  Partit politiku, kif jinxef mill-ħeġġa, kif jitgħażżen, isir bla ħila, beżżiegħ u skartatur.  Jitlef ir-raġuni tal-eżistenza tiegħu u jsir, fir-realtà, katavru politiku.

 

Iż-żmien isajru l-bajtar

 

6.    Kull partit fis-sekli jħaddan fih kurrenti varji.  Iħaddan fih alleanzi nterni, personali, jew ta’ ideat, imma dan ma jfissirx  nuqqas ta’ għaqda taħt il-bandiera tiegħu.  Ifisser iktar imħabba, impenn dirett lejn il-partit.  Fejn kull persuna li l-elettorat għażel jiġi aċċettat fl-abbiltajiet tiegħu.  Jiġi aktar gwidat, forsi wkoll ikkritikat, mogħti l-parir joqgħod lura, u jkollu l-assistenza biex isir strument aħjar għall-ġid politiku.  Partit mhuwiex żwieġ, imma jitlob livell tajjeb ta’ koperazzjoni.  Fejn mingħajr pre-kunċetti, preġudizzji jew antipatiji, wieħed jaħdem għal għan wieħed.  Iż-żmien huwa f’dan essenzjali fil-formazzjoni ta’ bnedmin li kapaċi li jaslu li jaħdmu flimkien u li jwettqu s-sewwa.

 

Li għadda nafuh, li ġej nobsruh

 

7.    Ċertament li f’dan kollu hemm proċess li l-poplu għaddej minnu.  F’mumenti ta’ kriżi nazzjonali, l-esperjenza politika hija, fid-dinja tal-bnedmin, li l-elettorat ikun tul tagħha ma’ min imexxih.  Wara li jgħaddi l-għawġ, l-arja taf tinbidel għax il-prijoritajiet ikunu differenti.  Dak li l-Prim Ministru Ingliż Winston Churchill għadda minnu huwa parti mill-istorja.  Il-poplu, f’dawn il-pożizzjonijiet, iħares li jivvota fuq dak li ġej, u mhux fuq li sejjer jew għadda.  Imma f’dan hemm dejjem il-varjabbli.  Hemm l-għarfien politiku.  Hemm id-diskors u l-passi li jridu jsiru.  Iktar attenzjoni lejn il-kalkolu politiku li jitlob tattika u strateġija.

 

Bil-qtajra l-qtajra timtela’ l-ġrajra

 

8.    Proprju għalhekk li hemm realtà li ħadd ma jista’ jaħrab minnha.  Preżentement, il-poplu qiegħed jifhem, bil-qatra l-qatra, kemm il-bnedmin li kienu fil-poter ħadu u ħaxxmu bwiethom.  Il-kwistjoni tal-korruzzjoni mhix titwarrab minnu.  Biss, mhix tittieħed fil-kuntest ġenerali tagħha bħala xi forma ta’ ‘prinċipju akkademiku’, imma fil-kuntest partikolari ta’ kemm il-ħajja tagħna setgħet tkun aħjar milli hija jew kemm tista’ tkun wara l-effetti devastanti tal-pandemija.

 

Meta tiġi, iftħilha l-bieb

 

9.    Il-poplu qiegħed jagħraf iktar li n-nies li ngħataw fiduċja qawwija, abbużaw u ħadu dak li ma kellhomx b’daqshekk iktar qawwa.  Il-miljuni li ssemmew huma veri, ittieħdu u għadhom jittieħdu, u proprju għalhekk iridu rimedju effettiv.  Fit-traskuraġni konvenjenti tal-Gvern, hemm bżonn bidla.  Dak li ttieħed irridu li jingħata lura.  Biss, biex dan ikun jista’ jseħħ, hemm bżonn, għall-kuntrarju tax-xewqat tal-Partit Laburista, partit politiku differenti li kapaċi, bid-difetti umani tiegħu, iwettaq dan.  Nafdaw fil-futur għax kif kienu jgħidu tant tajjeb missirijietna: il-bniedem jipproponi, imma Alla jiddisponi.

    

Mhux il-mument

1.     Fil-ġimgħat li għaddew ħareġ stħarriġ fl-Italja.  Wieħed immexxi mill-Istitut ISPI-IPSOS.  Wieħed interessanti iktar mis-soltu proprju għax differenti fil-mira tiegħu.  Wieħed bażat fuq kif it-Taljani jħarsu lejn il-politika barranija.  Dan, b’diversi domandi li saru, ħarġu numru ta’ punti bażati fuq min jinfluwenza l-iktar.  Liema pajjiż u liema politiku jaħsbu li jinfluwenza l-politika u l-ħajja soċjali u ekonomika tagħhom.  F’dan ħareġ li hija ċ-Ċina l-iktar, wara l-Istati Uniti tal-Amerika, fit-tielet post l-Unjoni Ewropea u wara l-Federazzjoni Russa.  Fost il-politiċi Angela Merkel b’25%, Papa Franġisku bi 15%, Joe Biden b’14%, Donald Trump u Vladimir Putin bi 12%.

 

Min jinfluwenza lilna

 

2.     F’dan naħseb li jkun ċertament iktar minn interessanti naraw u nqisu min jinfluwenza f’pajjiżna.  Hemm lok għal stħarriġ xjentifiku.  Għax għandna ideat ġenerali dwar il-punt.  Tistaqsi fit-triq jista’ jingħadlek l-Istati Uniti tal-Amerika, iċ-Ċina, l-Unjoni Ewropea, l-Italja, ir-Renju Unit jew xi pajjiż ieħor.  Għandi, però, iktar diffikultà biex naqtgħu lil liema politiku l-poplu ta’ dawn il-gżejjer jara li jinfluwenza l-iktar.  Jinfluwenza fil-politika barranija, sija internazzjonali u sija Ewropea.  Inkella, iktar direttament, f’dik tagħna.  Kemm Maltin u Għawdxin jisimgħu dak li dawn il-politiċi jgħidu, kemm jaqblu magħhom, kemm jaraw li għandna nieħdu jew nimitaw il-miżuri li jħaddnu?

 

Ftit snin ilu

 

3.     Ftit snin ilu, pajjiżna sab għad-dispożizzjoni tiegħu żewġ politiċi Ewropej jitkellmu f’mass meeting.  Il-Partit Laburista taħt Joseph Muscat kien stieden, u dawn aċċettaw li jiġu u jfaħħruh pubblikament.  Sija Matteo Renzi, li ġie apposta fil-gżejjer, kif ukoll Tony Blair, li kien tkellem b’messaġġ rekordjat, ħajru lill-elettorat jivvutalu.  Renzi, anzi, f’dak il-mument tkellem fuq l-importanza tal-lealtà u l-ħbiberija fil-politika.  Kienet sorpriża, għax konna ilna ma naraw politiċi ta’ dan il-kalibru fix-xena politika tagħna.  Ikolli ngħid li min ġabhom, għamel hekk għax kellu l-għarfien li politiċi barranin għandhom lieva fuq il-vot.  Mhux biss, imma dawn it-tnejn kienu, f’dak il-ħin, stmati u kkunsidrati bħala ċertifikati ta’ kredibilità, ta’ fiduċja, ta’ dawk li wieħed joqgħod fuhom.  Nammettu li għamlet effett, u ma nistgħux niċħdu li l-mossa politika rendiet ukoll.

 

Dawk li jinfluwenzaw

 

4.     Forsi l-argument seta’ kien, u dan fi żmien ilu, li pajjiżna kien isegwi iktar dak li għaddej fost il-politiċi Taljani.  Konna nafu b’isimhom, bil-fama tagħhom, imma direttament bid-diskorsi u bl-interventi ta’ kuljum.  Anzi, forsi iktar, li konna pajjiż li jagħraf b’piż ikbar janalizza l-politika barranija skont il-lenti u l-għarbiel li kien isir f’dak il-pajjiż.  Dan proprju għax il-mezzi ta’ komunikazzjoni tagħna kienu jirċievu l-istazzjonijiet Taljani.  Biss, illum, kif neħħejna l-aerial, daħlu stazzjonijiet oħra li magħhom ġiebu kurrenti ġodda.  Ġiebuna iktar viċin li nsegwu politiċi barranin oħra u l-politika barranija tagħhom.  Kemm dawn għandhom effett illum, u f’liema grad, wieħed irid iqis.  Imma hemm ċaqliq.

 

Ma nistgħux naħirbu

 

5.     Biss, f’dan, anki jekk wieħed irid iqis u jara, xorta hemm konsegwenzi li l-viċinanza tagħna twassal għalihom.  Dak li jseħħ f’dan il-pajjiż ġar, ngħidu x’ngħidu xorta ser imissna.  Żammejna magħhom, u huma magħna, rabtiet qawwija.  Fuq livelli varji.  Dawk kummerċjali, ekonomiċi, soċjali, kulturali.  Kemm qed inqisu u ngħarblu din l-influwenza fuq is-setturi msemmija hija ħaġa oħra.  Biss, nafu mill-esperjenza u l-istorja li kull bidla fit-tmexxija fl-Italja teffettwa lilna.  Mhux biss fil-kwistjonijiet kumplikati u mimlija sfidi tal-immigrazzjoni rregolari, imma anki fuq oħrajn.  F’numru ta’ punti niġu milquta fuq l-avvanz ekonomiku tagħhom.  Però wkoll fil-linji nazzjonali li l-ekonomija tagħhom jindirizzawha fiha.  U wkoll, forsi ftit iktar, f’liema reġjun jiddeċiedu li jinvestu u jaraw prijorità li jmexxu.

 

Bidliet varji

 

6.     F’dawn il-jiem qed naraw bidliet ġodda fil-politika Taljna.  Reġa’ hemm passi ta’ forom varji ta’ instabilità.  Diġà f’dawn l-aħħar snin rajna dan.  Il-Prim Ministru Giuseppe Conte daħal fis-siġġu fl-1 ta’ Ġunju 2018, b’maġġoranza stramba magħmula mil-Lega ta’ Matteo Salvini u ċ-Cinque Stelle ta’ Luigi Di Maio.  Fl-20 t’Awissu 2019, wara mozzjoni ta’ sfiduċja tal-Lega ġie ffurmat Gvern ieħor b’maġġoranza differenti.  Waħda mibnija miċ-Cinque Stelle u l-Partit Demokratiku ta’ Luca Zingaretti.  Ftit wara, f’Settermbru però, Matteo Renzi, li kien għal xi żmien segretarju tal-Partit Demokratiku u Prim Ministru tal-pajjiż, iddeċieda li jwaqqaf partit ġdid tiegħu, l-Italia Viva.

 

Bidla oħra

 

7.     Issa, però, f’dawn il-jiem Renzi ddikjara li l-partit u d-deputati tiegħu mhumiex ser isostnu iktar lit-tieni gvern ta’ Conte.  Ministri tiegħu rriżenjaw u nfetħet kriżi politika ġdida.  Waħda li qed thedded l-istabilità politika Taljana.  Dan f’żewġ direzzjonijiet.  L-ewwel: elezzjoni ġenerali, u dan jekk ma tinstabx maġġoranza fis-Senat, għax fil-Kamra tad-Deputati, il-Partit Demokratiku u ċ-Cinque Stelle għandhom biżżejjed siġġijiet.  It-tieni: elezzjoni ġenerali taf twassal għal gvern immexxi mil-lemin ta’ Matteo Salvini (ammiratur dikjarat ta’ Donald Trump), b’konsegwenzi xejn tajba.  It-tielet: bir-riskju qawwi li l-fondi Ewropej magħrufa bħala “New Generation EU” jdumu ferm iktar biex jibdew jintefqu u fuq prijoritajiet li jkunu jridu jiġu stabbiliti mill-ġdid.

 

Mossa irresponsabbli

 

8.     Fil-politika, kif naraw u nafu, jsiru ħafna passi f’direzzjonijiet varji.  Hemm min iqis l-interessi tiegħu, u hemm min dawk tal-pajjiż jew tal-partit.  Mhux dejjem ikunu tajba.  Anzi, kif nafu, f’dawn il-jiem, diversi, biex ikunu “ġodda” jew “differenti”, abbandunaw l-għaqal ta’ politiċi passati.  Proprju huwa l-każ f’dan il-pass ta’ Matteo Renzi u l-partit tiegħu.  F’dan il-mument ma tantx hemm prospetti tajbin għall-Italja u anke, indirettament, għalina.  Il-ġurnal Spanjol El Pais iddeskriva dan il-pass politiku bħala att ta’ irresponsabilità.  U wieħed jifhem, għax waqt li għaddejja din il-pandemija, u waqt li l-ekonomiji tal-Italja u fi ħdan l-Unjoni Ewropea marru lura, din mhux l-għażla t-tajba.

 

Indietro non avanti

 

9.     F’dan, għal dawk li għadhom ħbieb tiegħu, għandhom jagħrfu li l-effett tal-instabilità politika Taljana ser teffettwa lilna wkoll.  Iktar u iktar wara li qed naraw l-effetti negattivi tal-ħruġ tar-Renju Unit.  Ftit snin ilu, Matteo Renzi kien kiteb ktieb bit-titolu Avanti.  Wieħed li fih x’taqra, iktar u iktar illum li minn dak li qiegħed nara qiegħed jikkontradixxi lilu nnifsu f’passi varji.  Anzi, kitbietu tikkonvinċik ferm iktar li dan mhuwiex il-mument li ddaħħal pajjiż fi kriżi politika.  L-appell tagħna, ċertament, huwa li jerġa’ jaħsibha.  Kemm ser jagħti każ tagħna ħaġ’oħra.  Kif ukoll, x’ser iseħħ inkunu nafuh tul il-ġimgħa li ġejja.  Nittamaw li r-raġuni tirbaħ fuq l-interessi partiġġjani, għax mhuwiex il-mument li ssir elezzjoni ġenerali.