L-impatt fuq is-sistema

1.    Fil-bidu ta’ Ottubru, wara li l-Parlament f’Lulju kien approvah, daħal fis-sistema legali tagħna l-kunċett tad-divorzju.  Mhux ser nidħol fil-merti jew fid-demerti ta’ dan.  Dak sar qabel u wara r-referendum.  Illum il-poplu ddeċieda u l-maġġoranza tal-membri tal-Kamra ttrasformaw dan f’liġi.  Liġi li bdiet tiġi applikata fl-ewwel xahar tagħha, fil-Qrati tagħna, minn diversi persuni.  Diġà hemm ukoll każijiet li ġew preżentati u oħrajn li ġew jew waslu biex jiġu deċiżi.  Is-sistema bdiet taħdem u minn hawn ser naraw il-vantaġġi u l-iżvantaġġi legali tagħha.

2.    Fil-liġi li ġiet approvata hemm, mingħajr ma nkun dettaljat, bażikament erba’ toroq li fihom jidħol fin-nofs id-divorzju.  Hemm, l-ewwel, talba li ssir minn parti waħda, fejn jingħad li l-partijiet ilhom mifruda erba’ snin; it-tieni, talba li ssir miż-żewġ partijiet fiż-żwieġ fejn jaqblu li ilhom mifruda; it-tielet talba ssir billi f’kawża ta’ separazzjoni li hija diġà preżentata u pendenti quddiem il-Qorti tiżdied magħha t-talba għal divorzju u r-raba’, meta parti jew oħra tkun trid tibda l-proċess tad-divorzju billi jmorru l-ewwel fil-medjazzjoni u wara f’kawża.  Għalhekk quddiem il-Qorti daħlu każijiet varji f’dawn it-toroq legali.

3.    Fil-preżent, il-volum tax-xogħol m’huwiex wieħed għoli u dan għal żewġ raġunijiet.  L-ewwel il-kwantità, in-numri għadhom baxxi u t-tieni, l-konċentrazzjoni tal-każijiet huma marbuta ma’ jew talbiet fejn parti trid tiddivorzja u l-oħra le u dawk fejn jaqblu t-tnejn fiż-żewġ każijiet għax għamlu erba’ snin separati.  Dawn il-każijiet, fil-maġġoranza tagħhom m’għandhomx ikunu daqshekk ikkumplikati u għalhekk m’għandhomx l-istess sitwazzjoni bħal dik  f’kawża normali ta’ separazzjoni.  Apparti dan daħlu wkoll numru li rikbu fuq kawża ta’ separazzjoni li hija diġà pendenti u dawn ukoll mhux ser iżidu fil-volum tax-xogħol legali billi l-kawża hija mibnija.  Huma dawk li jmorru għall-medjazzjoni li wieħed jista’ jara li jista’ jkollhom impatt fit-tul.

4.    Issa, matul ix-xhur tas-sajf kien hemm min ħaseb li fl-ewwel perjodu kien ser ikun hemm kwantità kbira ta’ każijiet.  Saret kritika u kien hemm min ipprova jmaqdar is-sistema tal-Qorti tal-Familja u fl-istess ħin ipprova jargumenta li l-kawżi ser idumu għax ma hemmx min jieħu ħsiebhom.  F’dan il-perjodu ma ħassejtx li għandi nikkummenta pubblikament proprju għax hu diffiċli li wieħed jipprevedi x’ser jiġri fil-futur.  Ħadt ħsieb li l-amministrazzjoni tkun ippreparata, issegwi jum b’jum sabiex tieħu l-miżuri li jkun hemm bżonn.  Dan għax ir-riżorsi tal-Istat iridu jiġu użati tajjeb u b’mod bilanċjat.  Id-divorzju huwa ġdid, huwa parti mis-sistema u allura jrid jitħaddem però daqshekk ieħor il-każijiet l-oħra jridu jiġu ttrattati bl-istess sforz.

5.    Żammejt din il-pożizzjoni wkoll għax kelli min jiġbidli l-attenzjoni għall-istatistika li wriet li l-kawżi tal-annullament, li huma kkumplikati u jridu aktar il-ħin tal-Qorti, naqsu.  Mis-soltu mitejn, daħlu madwar sebgħin.  Mhux biss, imma anke l-każijiet li ssoltu jmorru quddiem il-medjaturi raw ukoll tnaqqis, prinċipalment fil-każijiet fejn il-partijiet jippreżentaw abbozz ta’ kuntratt ta’ nutar.  Dawn, minn bejn wieħed u ieħor 450 każ niżlu għal 200 każ.  Apparti dan, fuq in-naħa l-oħra rajt li hemm ukoll il-kwantità ta’ kawżi li ġew terminati f’kemm ilha li daħlet fis-seħħ il-Qorti tal-Familja, sija dawk ta’ annullament, kif ukoll ta’ separazzjoni u ma’ dawn id-diversi każijiet ta’ medjazzjoni li ngħalqu tul is-snin, b’din is-sena 1,117 ġew konklużi sal-aħħar ta’ Settembru.  Ma’ dawn baqgħu jiġu deċiżi b’ritmu kostanti l-kwantità kbira ta’ rikorsi li jidħlu l-ħin kollu fuq kwistjonijiet ta’ manteniment, kura u kustodja u aċċess għall-minuri.  Għalhekk għalkemm id-diskors seta’ juri mod, il-fatti kienu u preżentement huma differenti.

6.    Il-pożizzjoni llum hija waħda li tindika li l-biżgħat li ntwerew u l-kritika li saret matul is-sajf fuq ħidmitna ma seħħewx.  Il-kawtela sarrfet sabiex ma niġrux u nagħmlu passi li flok jgħinu, jfixklu.  Daqstant ieħor bl-attenzjoni u l-kawtela neċessarja, s-settur partikolari jibqa’ taħt għajnejna sabiex naraw x’qiegħed jiġri.  Nemmnu li kull ġudizzju huwa prematur u rridu nħallu almenu iktar żmien biex nifhmu.  Dan aktar u aktar meta għandek, l-ewwel, il-fattur tal-impatt attwali fuq kif dak li sar fil-liġi ser attwalment jaħdem u jitħaddem; u t-tieni, sabiex wieħed jara l-Kumitat imwaqqaf fil-liġi, li għandu fuqu d-dmir li jibdel, x’emendi ġodda sejjer jagħmel.  Hu x’inhu, għall-ġid tas-sistema legali kollha kemm hi, wieħed għandu jara l-impatt tagħha u jaħrab milli jipprova jġibha ballun politiku.

Kif naqbad nirringrazzja?

1.    Bħal sajjetta fil-bnazzi, tul dan is-sajf sibtni rrid nikkumbatti għal saħħti.  Kont għadni kif spiċċajt l-aħħar laqgħa tal-Kabinett tal-1 ta’ Awissu u ħarist li nipprova niddedika ftit siegħaT kuljum sabiex nirkupra u nerġa’ nġib lura lili nnifsi wara xhur ta’ impenn li l-kriżi Libjana ġiebet magħha.  Mis-17 ta’ Frar (jum twelidi) 'l hawn, kont impenjat Sibt u Ħadd, sija hawn kif ukoll barra minn xtutna.  Sibtni f’laqgħat xejn faċli, mdawwar minn persuni li ma kienux fehmu mill-ewwel l-effett u l-impatt tal-eventi fil-Libja.  Esperjenza unika li xi darba forsi għad nikteb dwarha.

2.    Ma kellhiex tkun.  Minflok nistrieħ kelli nissottometti ruħi għal operazzjoni – waħda xejn faċli, li però jidher li għaddiet b’wiċċ il-ġid hi wkoll.  Għaddejt ġimgħat l-Isptar Mater Dei, sija qabel kif ukoll wara.  Sibtni fost l-iktar persuni dedikati, jikkurawni u jassiguraw li jsir dak li kien hemm bżonn.  Fis-swali li kont fihom sirt naf ħafna bnedmin b’esperjenza li ħadu ħsiebi sew.  Kelli x’niffaċċja.  Sija bl-istat ta’ saħħti, kif ukoll bid-diversi kwistjonijiet oħra li qamu tul is-sajf.  Uħud serji mod, uħud mod ieħor li kkonfrontajt, però żgur mhux forsi kelli l-konfort ta’ diversi mediċi u infermiera li raw li ma jkun jonqosni xejn.  Wara ftit issib lilek innifsek f’familja waħda sħiħa.  Issir taf lil ta’ madwarek u huma jsiru jafuk aħjar.

3.    Ma nafx kif naqbad nirringrazzja lil dawn il-bnedmin ġentili fl-Isptar, li meta tkun ġewwa fih tirrealizza kemm huwa attrezzat tajjeb, sija fl-esperjenza tal-bnedmin kif ukoll fl-apparat mill-iktar modern u avvanzat.  Bħal ma anqas ma nista’ noqgħod lura milli nirringrazzja lid-diversi persuni li b’xi mod jew ieħor bagħtu jawgurawli fejqan.  Diversi ġew jarawni l-Isptar, speċjalment qabel l-operazzjoni billi wara ma kellix saħħa sabiex inkompli magħhom.  Stajt nara u nħoss b’idejja u b’qalbi x-xewqat sbieħ tagħhom.  Verament ma nafx kif naqbad nirringrazzjahom.  Bħal ma anqas ma nista’ noqgħod lura milli nirringrazzja lil diversi li, għalkemm ma ġewx, però talbu għalija.  Nemmen fit-talb u fis-saħħa li dan għandu, iktar u iktar illum meta naf kif stajt inkun u f’dak li jien.

4.    Verament ma nafx kif naqbad ngħid “grazzi” lil kwantità kbira ta’ persuni li sabu lill-familjari tiegħi, staqsew għalija u wrew li kienu inkwetati għal dak li kelli fiċ-ċirkostanzi.  Illum għadni naħdem mid-dar għax waqaft għal ġimgħa biss wara l-operazzjoni u għalkemm qed nagħmel ħilti, xorta waħda hemm it-trapass taż-żmien li bilfors irid jgħaddi minn fuqi.  Però, anke jekk għadda ż-żmien, għadni sallum nirċievi kartolini, telefonati u messaġġi mingħand diversi persuni ta’ rieda tajba.

5.    Għad fadlilna quddiemna x’naħdmu u x’nagħmlu.  Dan iqawwili dejjem iktar qalbi fil-volontà li nkomplu nibdlu dan il-pajjiż.  Fortunatament għalija, drajt ħajti nitla’ għat-telgħa fid-diversi sitwazzjonijiet diffiċli li sibt ruħi fihom.  Il-ġenituri tiegħi ħadu ħsieb li ngħix fil-ħajja u mhux il-bogħod minnha.  Għad għandi diversi riservi ta’ enerġija li bihom irrid nagħti l-kontribut sabiex il-pajjiż u l-poplu li jgħix fih ikompli jieħu benefiċċju.  Qatt ma kont xi konservattiv u rrid inkompli f’din il-linja ta’ tibdil li naf li minnu sar il-ġid.

6.    M’għandix indiema mill-ħidma li wettaqt f’dawn is-snin, iktar u iktar f’dawn l-aħħar xhur.  Issa, iktar u iktar li għandna l-aħbar li l-gwerra ċivili fil-Libja intemmet.  B’demokrazija fil-Libja ser jikber dan il-poplu u dan ser iservi, l-ewwel ta’ iktar paċi u stabilità, u t-tieni, tixrid ikbar tal-ġid komuni.  Prospetti għall-futur li jridu jiġu meħuda u sfruttati b’attenzjoni.  Grazzi mill-ġdid u nittama li mill-Ħadd li ġej nerġa’ naqbad din it-triq regolari ta’ kitba u riflessjoni.



CARMELO MIFSUD BONNICI

Concepts and misconceptions

Monday, June 27, 2011

It is indeed unfortunate that the prodigious increase in the variety and accessibility of the means of mass communication that we are now witnessing has not been accompanied by a parallel refinement in the ethic of always relaying the truth. The channels through which ascertained facts and reasoned opinions can travel freely and immediately are often being used to convey half truths and well-crafted spin. What should have been carriers of information have become, sometimes, purveyors of malicious or negligent misinformation.

In politics as in war, truth very often becomes an early casualty. Truth falls foul also of commercial interests. “Populist” television programmes or sensational reporting in newspapers, motivated by the urge to attract a larger audience or readership, may lead some to discard many or all inhibitions concerning the proper way of presenting facts and opinions.

In a free and democratic society, the unimpeded flow of information and dialogue is essential. The citizen participates and exercises judgement on the basis of the information supplied and the opinion that s/he then forms on the basis of fact and argument. Nothing could be more damaging to the proper functioning of a democracy than the distortion of information and artful sophistry hammered into the minds of its citizenzry. Prejudice and bias are not put right or counterbalanced by opposite prejudice and slant. Pluralism in the sources is essential but, at times, not enough. Lies in response to lies do not establish the truth. Striving towards objectivity is imperative on all suppliers of information.

Sources of objective information and straightforward expression of reasoned opinion are essential. It would be naïve were one to imagine that, in merely exposing a prevailing lack of respect for truthful information, one would chastise the whole milieu of the media and bring it to order. Many, perhaps a substantial majority of people in the media, would genuinely aspire to conform to the norms.

What is, however, wrong on the part of the community at large is to accept as inevitable the trend towards subjecting truth to political or party interest and personal or entity profit: it is defeatist to be cynically resigned to deceit. Manipulation of facts and argumentation should be exposed: as a service to democracy and our image as a nation.

We are a stable and safe country. Our crime rate is one of the lowest. We have freedom of expression and association, not only in theory but also in practice. We enjoy the rule of law and full respect for human rights. Some institutions that guarantee this state of affairs receive less than fair treatment and they are patently not in a position to respond. When criticising Parliament, the courts of law, the police, the army, one should exercise extra scruple in establishing the facts. These institutions are not immune from comment and, indeed, in our republic should receive the full benefit of critical judgement on the part of the media as indeed of all citizens.

Negligent reporting and unfair and biased treatment of these emblematic institutions damage our image as a nation with consequnces on our tourism and foreign investment as well as our national self-respect. At times, ammunition is provided for snide remarks from other competitor countries.

It is pre-eminently a matter of principle: How can democratic government (“of the people, by the people, for the people”) achieve its best potential if the people are inundated with falsehoods, half truths and inaccurate statements, which, in their multitude and immediacy, are difficult to rebut. We (using the plural to encompass the whole of the country) have to be vigilant and arm ourselves with critical judgement which can winnow the wheat from the chaff. As in all matters, law presupposes a majority of people exercising self restraint: law can be enforced against an exceptional minority of transgressors. The larger the majority of providers of correct information and reflected upon opinion, who have subjected themselves to self regulation, the wider the area of liberty. Truth makes us free.

It used to be said that one should not expose the sins of the king. That was wrong and harmful. The men and women in authority should feel as if they were living in glasshouses.

Let their vices be known but let us not try to invent more vices than are extant. We should not be afraid to keep in check those who have been entrusted with some power in this state. On the other hand, let us not create the impression that the state of Denmark is rotten when, taken as a whole, warts and all, Malta is a country of which one is proud.


Dr Mifsud Bonnici is Minister of Justice and Home Affairs.

Asylum office is step forward

Sunday, June 19, 2011 , by

Carm Mifsud Bonnici

Since Malta joined the EU on May 1, 2004, at least two major steps forward towards European integration have been made, namely accession to the Schengen area and the adoption of the euro as our national currency.

The Ministry for Justice and Home Affairs was a major stakeholder with respect to Schengen accession. Today, it has the honour of seeing another initiative in which it played a leading role come to fruition – the inauguration of the European Asylum Support Office in Malta.

The unanimous decision for the European Asylum Support Office to be located in Malta was taken on November 30, 2009, at the Justice and Home Affairs Council, pursuant to a proposal by the Commission to establish such an office.

The Commission proposal itself was in direct response to the European Pact on Immigration and Asylum, which provided for the establishment of a European support office with the task of facilitating the exchange of information, analyses and experience among member states, and developing practical cooperation between the administrations in charge of examining asylum applications.

In fact, the European Asylum Support Office will seek to facilitate, coordinate and strengthen practical cooperation among member states on the many aspects of asylum, as well as to provide operational support to EU members subjected to strong pressure on their asylum systems.

Needless to say, Malta stands to benefit from such provisions, particularly in the context of the renewed migratory flows being experienced this year as a result of the crisis in Libya. Indeed, the European Asylum Support Office is expected to take an active and leading role in future intra-EU resettlement initiatives.
The European Asylum Support Office is expected to initially employ 40 persons at its premises in Marsa, with the staff complement increasing gradually to between 80 and 100 by 2013. Apart from the obvious economic benefits, Malta naturally stands to gain in enhanced exposure and status that inevitably follow in the wake of the setting up of a prestigious EU agency.

Today’s inauguration of the European Asylum Support Office is therefore a historic occasion for Malta that provides further tangible evidence of Malta’s meaningful presence in the Europe Union.

This achievement has been made possible thanks to the dedication and hard work of many. Their efforts have paid dividends, and another step has been made in the process of European integration.

However, this is not only an achievement for Malta, but for the European Union as a whole. The establishment of the European Asylum Support Office constitutes recognition of the fact that asylum requires a Europe-wide approach, as opposed to a purely national approach, a point that the government has consistently stressed.

It is not sufficient for the European Union to set asylum standards while leaving member states alone to cope with the ­pressures involved; Europe’s approach must also be hands-on. This indeed is precisely what the European Asylum Support Office will set out to do.

The establishment of the European Asylum Support Office is particularly important in the context of current developments in the legislative sphere at the European level, as the European Union is working on the establishment of a Common European Asylum System.

De facto such a system can only yield the desired results if all the member states work together and if those facing disproportionate asylum pressures, like Malta, are provided with the necessary assistance in a spirit of solidarity.

Clearly, such actions do not only benefit individual member states, but also beneficiaries of international protection who have escaped persecution or violence in their countries of origin.

Our objective, as a Union, is to establish a Europe of asylum, and today marks a very significant step forward in that direction. I am proud of the key role that Malta is playing in this regard, a role fully consistent with the country’s excellent track record in the field of humanitarian assistance.

I, therefore, look forward to seeing the European Asylum Support Office expand its operational activities in the coming months. The government will continue supporting the office as necessary in order to ensure that our shared objectives are met.

Dr Mifsud Bonnici is Minister for Justice and Home Affairs.

Kumplikazzjonijiet politiċi attwali

1.    Diversi drabi, persuni f’dawn il-gżejjer isibuni u jqabblu ż-żminijiet tal-lum ma’ dawk passati.  Oħrajn jaraw l-eventi preżenti u jmorru lura sabiex iqabblu.  Għandhom ħafna raġun jagħmlu dan.  Meta wieħed jikkunsidra minn liema ilmijiet imqallba qed ngħixu fihom, aktar u aktar japprezza kemm hemm x’jiġi mqabbel.  Il-kriżi li għaddejja fil-Libja, il-problemi u l-kumplikazzjonijiet fix-xenarju finanzjarju qegħdin jagħtu huma l-elementi prinċipali li qegħdin ibiddlu l-kurrenti.

2.    L-eventi tad-dinja jaf ikollhom effetti varji fuqna.  Uħud jiġu bil-mod, jidħlu fina u daqqa nindunaw u daqqa le, però jeffettwawna fil-pożittiv jew fin-negattiv.  Dawn jieħdu dimensjoni partikolari li mhux dejjem napprezzaw biżżejjed fil-ħajja tagħna.  Dan għax, f’ħafna mumenti nħarsu lejn dak li huwa immedjat.  Dak li fih naraw elementi li d-dinja tista’ taqa’ u allura jridu risposta mill-ewwel.  Il-bniedem hu li hu – imperfett.  Jieħu deċiżjonijiet kif jaf – mhux dejjem tajba, però żgur li mhux perfetti.

3.    Ngħidu x’ngħidu, irridu naċċettaw li dawn il-Gżejjer għaddew u għadhom għaddejjin minn mumenti li bihom il-ħajja fihom qegħda tinbidel.  Il-gwerra ċivili ġewwa l-Libja hija ta’ impatt direttissimu fuqna fil-livelli soċjali, ekonomiċi, kulturali u ta’ stabilità.  Għal dawn l-aħħar snin kellna xenarju li kien jindika paċi u stabilità li mis-17 ta’ Frar li għadda ma baqagħlniex iktar.  Il-pajjiż ġar tagħna, fejn baħar biss jifridna, daħal f’konflitt imdemmi intern li mhux ser ikun faċli għalih li joħroġ minnu.  Il-qtil ta’ Libjani minn Libjani oħra, sija fuq naħa kif ukoll fuq oħra, ma tantx ser jitfejjaq malajr.  Dawk li raw membri ta’ familthom jinqatlu m’humiex ser jinsew malajr.  Anqas, fuq in-naħa l-oħra, ma nistgħu naħsbu li meta parti tegħleb lill-oħra l-infrastruttura, l-ekonomija u t-turiżmu ser jergħu lura għan-normal malajr.

4.    L-ekonomija waqfet kompletament ġewwa l-Libja.  Il-pajjiż, bl-isparar fuq xulxin, tkisser.  Djar, stabbilimenti u moskej ġew distrutti u hemm bżonn li jerġgħu jiġu mibnija mill-ġdid.  Ikun xi jkun ir-riżultat finali, huwa ċar li l-moral, l-għaqda nazzjonali, kull forma ta’ patrijottiżmu ġew imkissra u mdgħajfa konsiderevolment.  Anke jekk fix-xhur li ġejjin terġa’ tibda tirrenja xi forma ta’ paċi u stabilità, xorta waħda l-pajjiż ser jieħu snin twal sabiex jerġa’ jibda jieħu lura l-potenzjal sħiħ tiegħu.  Dan lilna qiegħed u ser ikompli jeffettwana fid-dimensjonijiet sħaħ tal-ħajja normali tagħna.

5.    Il-Libja hija żgur ta’ nkwiet kbir.  Daqshekk ieħor huwa ta’ nkwiet dak li qiegħed kontinwament iseħħ fid-dinja tal-finanzi.  L-arrest u r-riżenja tal-President tal-International Monetary Fund (IMF) huwa biss l-aħħar xena minn din l-istorja li ma tridx tieqaf.  Id-dinja għaddejja minn diffikultajiet enormi.  Fil-Mediterran stess, b’dak li qed naraw ġewwa l-Greċja u l-Portugall, jindikaw kemm il-katina ekonomika teffettwa naħa u oħra tal-globu.  Iktar ma l-ekonomija dinjija ddum biex tiġi lura fuq saqajha, iktar se nittardjaw biex nerġgħu naraw tkabbir li jagħmel il-ġid.  Tkabbir li jirnexxilu jkun xprun ta’ bidliet soċjali li permezz tagħhom iktar bnedmin jgħixu fid-dinjità, ‘l bogħod mill-faqar u l-miżerja li għadhom jgħixu fihom.

6.    Dawn huma żewġ fatturi kbar li għandna quddiemna u rridu naffrontaw kontinwament u immedjatament.  Il-mewġ huwa qawwi, u għalkemm huwa minnu li għandna l-ankra politika u ekonomika tal-Unjoni Ewropea, xorta trid kaptan tajjeb biex imexxi.  Il-kurrenti qegħdin verament jinbidlu, jikbru u jitolbu tweġibiet.  F’dawn it-tlett snin, il-poplu għandu quddiemu prova ċara li l-Prim MInistru Lawrence Gonzi kien kapaċi jaffronta, jikkonfronta u jmexxi ‘l quddiem kontra dawn l-eventi.  Il-pajjiż għandu mument ta’ taqlib soċjali u ekonomiku kbir quddiemu.  Fortunatament quddiem dawn il-kumplikazzjonijiet politiċi attwali għandna persuna kapaċi.  Bniedem ta’ kalibru, stabilità, viżjoni u valur li jkomplu jassiguraw il-paċi u l-istabilità tagħna biex inkomplu niżviluppaw fit-tajjeb.


Dan l-artikolu deher fil-ħarġa ta' Il-Mument ta' nhar il-Ħadd

Pożizzjoni kostruttiva

1.    Il-bieraħ fakkarna għas-sitt darba l-mewt tal-Papa Ġwanni Pawlu t-Tieni, li seħħet nhar it-2 ta’ April 2005.  Qisu verament il-bieraħ li rajna dan il-bniedem, tant ċar fl-ideat, fil-viżjoni u fil-missjoni diretta lejn is-sewwa, il-paċi u l-ġustizzja, jitlaq minn din id-dinja lura lejn il-Missier li ħalaqna.  Il-memorja tagħna għadha ħajja, mimlija mhux biss b’immaġini impressjonanti , imma iktar minn hekk bis-sens u s-sustanza li huwa kien kontinwament jgħid.  Kliem Karol Wojtyla miktuba, miġbura u mismugħa jibqgħu xrar li jħajruk taħseb, tirrifletti u tinbidel fil-ħajja tiegħek, speċjalment f’dawn il-jiem tant determinanti fil-futur ta’ pajjiżna, tal-Mediterran u tal-Ewropa.

2.    Dak li kompla jiżviluppa f’din l-aħħar ġimgħa ta’ din il-gwerra ċivili jkompli jissoda diversi punti mil-linja politika li pajjiżna ħa lejn soluzzjonijiet bejn il-partijiet.  Il-konflitt imdemmi qiegħed ma’ kull siegħa jibdel ix-xenarju f’attakki mill-art u ta’ avvanzi u rtirati min-naħa u minn oħra.  Hemm sitwazzjoni ta’ tkissir ferm iktar qawwi fil-pożizzjonijiet ta’ dawk li jappoġġjaw it-tmexxija l-antika u dawk li qegħdin jidħlu għal dik li qed tipprospetta ruħha bħala l-ġdida.  Dawk madwar Tripli qed isibu ruħhom abbandunati minn iktar uffiċjali għolja, minn tnaqqis li gwerra ġġib fl-ikel, fil-kwalità tal-ħajja u qed jinżlu fil-livell ta’ dawk li qed jikkumbattu magħhom.

3.    L-istess dawk madwar Benghazi, li l-mewġa inizjali tagħhom li dehret tant diretta, issa qed narawhom imorru lura, jitolbu aktar “assistenza” militari li fl-aħħar tal-ġurnata twassal għal iktar komplikazzjonijiet.  Iż-żewġ naħat, li bdew b’bilanċ kompletament differenti favur min kellu l-aktar armamenti militari b’saħħithom, qed naraw wara tant ġimgħat li qed jilħqu lil xulxin.  Il-vjolenza ma twassalx lejn soluzzjonijiet, imma lejn aktar diffikultajiet li ser ikunu ferm iktar diffiċli sabiex jiġu solvuti matul is-snin li ġejjin.  Biss, dan l-istrument brutali, li l-bnedmin jaħsbu li bih ser jeliminaw avversarju, jekk jibqa’ għaddej ser jeqred it-tessut neċessarju li jwassal lejn ftehim.

4.    Pajjiżna kien, għadu u jibqa’ parteċipant kostruttiv fid-dimensjonijiet politiċi tiegħu.  Jekk naqbdu dak kollu li ngħad u sar minna naraw li kontinwament avvanzajna l-bżonn li l-poplu Libjan isib soluzzjoni li twasslu lejn Stat demokratiku, fejn jagħżel direttament hu lil min imexxih.  Żammejna l-vuċi tagħna soda fil-fora internazzjonali u Ewropej f’din il-linja.  Imxejna ‘l quddiem mingħajr ma ppruvajna niżżattu f’dak li ma jesagħniex, jew li nippruvaw nidhru iktar bravi minn diversi Stati oħra fid-dinja kollha.  Għalhekk fid-direzzjonijiet leġittimi li ttieħdu min-Nazzjonijiet Uniti, li biż-żewġ riżoluzzjonijiet 1970 u 1973 stabilixxew azzjoni diretta fuq il-mexxejja Libjani, pajjiżna bħall-bqija tal-komunità mondjali, segwa.

5.    Mhux biss, imma żammejna ruħna impenjati fid-direzzjoni umanitarja tagħna.  Gwerra, u hemm bżonn li kulħadd jifhem li hemm gwerra ċivili għaddejja, li qegħda tħalli warajha bnedmin feruti bl-effett tas-saħħa tal-armamenti moderi tal-lum, titlob assistenza.  Qed nagħtu u ser nibqgħu nagħtu għajnuna f’mediċini għal dawk li qed jikkumbattu għal ħajjithom fl-isptarijiet, li qed joperaw b’diffikultà kbira.  Dan il-konflitt militari, sfortunatament uħud jinjoraw l-effett tiegħu.  Jaħsbu li dan huwa xi forma ta’ xeneġġjat, ivvintat politikament u li wara ftit, wara li jwarrbu l-ġurnalisti ser naraw dawk li huma mejta mal-art, jerġgħu jqumu.

6.    Hemm bżonn li nifhmu aħna wkoll li l-konsegwenza ta’ din il-gwerra għamja hija dik ta’ persuni li jaħarbu għal ħajjithom.  L-aħħar fituri juru li madwar erba’ mija u ħamsin elf (450,000) persuna ħarbu lejn il-fruntieri varji tal-Libja.  Min ħarab lejn it-Tuneżija, min lejn l-Eġittu, l-Alġerija, n-Niġer, iċ-Chad, is-Sudan, l-Italja u oħrajn lejn pajjiżna.  Din hija l-konsegwenza inevitabbli ta’ dak li huwa għaddej, li tista’ tieqaf meta l-partijiet iduru madwar mejda u jsibu ftehim li jwassal għal pajjiż ġdid.  U min jaħseb li hemm bnedmin li flok jagħżlu li jsalvaw ħajjithom, ikomplu joqogħdu għall-balal tal-mewt, qed jilludi ruħu.

7.    Pajjiżna jibqa’ mpenjat li jassisti u jagħmel il-parti tiegħu bil-pożizzjoni kostruttiva li huwa diġà ħa.  Il-vuċi tar-raġuni tagħna mhix ser tispiċċa f’dan il-konflitt, imma għandha tkompli tinstema’.  Għalhekk nibqgħu determinati li nagħtu sehemna sabiex dan il-konflitt jispiċċa malajr kemm jista’ jkun, b’soluzzjoni li twassal lejn bidu ġdid.  Wieħed demokratiku li l-poplu Libjan, permezz tal-mexxejja tiegħu, jasal għalih.  Aħna, fl-esperjenza tagħna, nafu li mingħajr paċi, mingħajr ġustizzja, ma jistax ikollok protezzjoni tad-drittijiet umani, stabilità u ekonomija soda li tiġġenera xogħol u livell ta’ ħajja.  Għalhekk ser nibqgħu impenjati f’din il-pożizzjoni kostruttiva.

L-ewwel pass

1.    Fi tlett xhur rajna tibdil ta’ taħt fuq fi tlett pajjiżi Mediterranji importanti.  Mexxejja li kienu hemm għal snin twal twarrbu wara li ġew kontestati, filwaqt li ieħor għadu qiegħed hemm.  Kull poplu mexa u rreaġixxa b’metodi u mekkaniżmi differenti mill-ieħor.  Illum tnejn minnhom, it-Tuneżija u l-Eġittu, qabdu l-linja tad-demokrazija.  Sa fejn jirnexxilhom jaslu, fl-aħħar tal-ġurnata, huwa l-futur li jrid jgħidilna.  Li huwa evidenti però hu li l-poplu ma jridx ikollu dak li kellu fil-passat.

2.    L-Eġittu, li jibqa’ pajjiż li għandu sehem determinanti fl-influwenza li jibgħat għar-reġjun, huwa pajjiż b’popolazzjoni numeruża u mimli bi storja li tifirdu minn oħrajn.  Immexxi fil-passat mill-Farawni, għadu jħaddan fih din it-tradizzjoni, din l-importanza u l-għarfien li s-saħħa u l-influwenza politika, soċjali, kulturali u ekonomika hija wirt li jżomm naturalment u mingħajr sforzi.  Hemm għarfien tal-Istat, tas-servizz tiegħu u ta’ kif il-poter għandu jkun għad-disposizzjoni tal-proxxmu.

3.    Ir-referendum li nżamm is-Sibt u l-Ħadd li għadda seta’ ġie injorat sforz dak li qiegħed iseħħ fil-Libja, però huwa ta’ importanza kbira.  L-ewwelnett huwa espressjoni ta’ vot popolari.  Dawk il-protesti ġew issa trasformati f’deċiżjoni li ħadd ma jista’ jmeri.  It-tieni, kien pass vitali sabiex il-poplu jingħaqad f’tama waħda ta’ bidla.  L-aspirazzjonijiet ta’ bnedmin li jridu ugwaljanza, ġustizzja u libertà qegħdin joħorġu.  It-talba tagħhom għax-xogħol u distribuzzjoni aqwa tal-ġid ekonomiku hemm qegħda.

4.    It-tmexxija ta’ Hosni Mubarak kellha stabilità, però l-prezz tagħha sarraf f’diviżjoni kbira.  Qasma fil-ġid finanzjarju, fid-drittijiet u l-protezzjoni legali, fil-lingwa u fl-edukazzjoni.  Għandek fatturi li rridu naraw kif ser jiġu kkunsidrati minn gvern futur.  Minn popolazzjoni ta’ ħamsa u tmenin miljun, għandek disgħin fil-mija jgħixu fil-faqar, li mhux naqas, imma kiber fil-livell.  Għandek nofs il-poplu kompletament illitterat, għandek għoxrin fil-mija li huma nsara Kopti emarġinati f’qasma reliġjuża li ġiet strumentalizzata minn Mubarak u l-kumplikazzjoni ta’ lingwi ta’ gruppi oħra ta’ Eġizzjani, bħal-lingwi tal-berberi, tal-bedwini fil-punent tas-Saħara, il-lingwa Nubjana mitkellma fil-parti ta’ isfel u dik il-lingwa Kopta li hija parti mil-liturġija nisranija li għadhom ma ġewx rikonoxxuti bħala parti mit-tessut uffiċjali.

5.    L-Eġittu ta’ għada, dejjem jekk irid jibni pedament ġdid, anzi kompletament ġdid, għandu jassigura l-paċi u l-ġustizzja.  Però jrid ukoll jikkonċentra iktar fis-sehem li jista’ jkollu fil-pożizzjoni strateġika tiegħu.  Jekk ikun hemm demokrazija vera, allura din teffettwa l-pajjiżi tal-Magħreb, ta’ taħt l-Eġittu u l-Ġordan, il-Lebanon, il-Libja u Iżrael.  Jekk dan il-pajjiż daqshekk popolat isir pro-attiv, ser jinfluwenza u fl-istess ħin ikun fattur ta’ stabilità aqwa.  Ir-referendum li seħħ nittamaw li biddel, però m’għandux ikun pass uniku, imma l-bidu ta’ passi kbar oħra li jwasslu lejn aktar demokrazija.