Pass ieħor ‘il quddiem

1.    Tul din il-leġislatura mpenjajna ruħna sabiex inġibu fis-seħħ miżura li kienet ġiet dikjarata fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista.  Fil-punt 271 kien hemm stabbilit li għandha ssir liġi dwar il-parole.  Din ġiet deskritta bħala waħda li tkun amministrata minn ġudikant, sabiex dawk li verament jirriformaw ruħhom, jibbenefikaw minnha b’ħelsien qabel iż-żmien “bi prova”.  Dak li ġie dikjarat, nhar il-Ġimgħa 27 ta’ Jannar 2012 daħal fis-seħħ permezz tal-liġi dwar il-Ġustizzja Riparatriċi (Kap. 516 tal-Liġijiet ta’ Malta).  Il-proċess biex dan ġie konkluż u magħluq ma kien wieħed faċli xejn.

2.    Ma kienx hekk għax ħassejt li m’għandix nillimita l-liġi għall-parole biss, imma li għandha tinkorpora fiha punti oħra li hemm bżonn tagħhom jekk irridu nibdlu verament mill-qiegħ dan is-settur.  Il-mira prinċipali tal-liġi mhix dik li tara persuni kkundannati jinħelsu qabel, iżda li tassigura li min qiegħed fil-Faċilità Korrettiva ta’ Kordin jingħata l-possibilità li jirriforma ruħu.  Għalhekk imxejna ‘l quddiem sabiex din fil-liġi jkun hemm strutturi u mekkaniżmi differenti minn dawk li għandna llum.  Miżuri li jibnu lilhom infushom fuq il-fus li l-parole, ir-remissjoni u l-possibilità ta’ maħfra Presidenzjali jitilqu fuq żewġ punti: l-ewwel, li min qiegħed fil-Faċilità jrid jirriforma ruħu; u t-tieni, li l-vittma tar-reat hija kkunsidrata u nfurmata b’dan.

3.    F’dawn is-snin sar xogħol, u xogħol tajjeb, mingħajr ħafna daqq ta’ trombi imma b’enfasi diretta li dak li qiegħed jiġi prospettat isib il-qafas legali u amministrattiv preparat.  Fil-fatt fuq dan, fi Frar 2009 ġiet ippubblikata “White Paper dwar il-Ġustizzja Riparatriċi” li fiha dan il-qafas legali tqiegħed għall-konsultazzjoni.  Proċess ta’ konsultazzjoni li k ien immexxi mis-Sur Joe Gerada, li ħa ħsieb li jiltaqa’ ma’ kull min wera x-xewqa li jikkontribwixxi.  Fuq din il-ħidma ġie mfassal rapport li ġie pubblikat u mqiegħed fuq il-website tal-Ministeru.  Wara dan, ġiet imwaqqfa task force oħra interna sabiex l-abbozz ta’ liġi jiġi debitament finalizzat.

4.    Waqt li dan kien qiegħed isir, il-Ministeru insegwitu għal rapport intern li ġie kummissjonat, kien ippreżenta numru twil ta’ rakkomandazzjonijiet amministrattivi.  Għal dan tqabbad grupp ta’ persuni magħmula minn diretturi fiċ-Ċivil u persuni li għandhom esperjenza fil-management.  Dan kellu l-inkarigu li jagħti pariri fuq x’għandu jiġi preparat għal-liġi, kif ukoll sabiex il-Faċilità tiġi mħaddma aħjar milli kienet.  Dan ir-rapport tlesta wkoll u beda jiġi implimentat.

5.    Għalhekk saret sistema ġdida ta’ management.  Inħatru numru ta’ uffiċjali fis-sigurtà, fl-operat u fil-kura u reintegrazzjoni.  It-tieni, inħatar koordinatur għall-edukazzjoni sabiex ikunu offruti opportunitajiet edukattivi.  Dan ġieb ir-riżultat tiegħu billi fis-servizzi mogħtija, issa qed ikun hemm lezzjonijiet fuq suġġetti varji fil-jiem kollha tal-ġimgħa, inkluż is-Sibt il-jum kollu.  B’dan għalhekk mxejna konkretement biex fil-Faċilità jkun hemm skola li tiġbor u tikkordina s-servizzi edukattivi kollha mogħtija lill-priġunieri bi struttura għaliha.

6.    Ma’ dan ukoll twaqqaf dipartiment kompletament ġdid sabiex ikun jista’ jħaddem aħjar il-liġi, dak tal-Probation u Parole.  Dipartiment li ser iservi, l-ewwel, sabiex jara li l-parole titħaddem tajjeb bl-istrutturi neċessarji ta’ parole officer; u t-tieni, li tibda taħdem Unità għas-Sapport lill-Vittmi tar-Reat.  Tul dan il-perjodu numru ta’ Probation Officers ġew in kuntatt dirett ma’ dan bi preparazzjoni barra minn pajjiżna, kif ukoll li rajna li nżidu numru ta’ uffiċjali tal-Probation.

7.    Din l-istruttura sejra tħaddem direttament il-mekkaniżmu legali tal-medjazzjoni bejn min wettaq id-delitt u min kien il-vittma – dan dejjem fuq bażi volontarja u b’parti sħiħa mal-programm li jiġi mfassal għar-riforma tal-priġunier.  Hemm ferm iktar miżuri li qegħdin jidħlu fis-seħħ f’dan il-pass, fosthom dak li għandu x’jaqsam mar-remissjoni, li diġà ktibt dwarha.  Li nista’ ngħid huwa li dan huwa proġett importanti ħafna għal pajjiżna, li bih nittama li jonqsu l-persuni li jidħlu iktar minn darba fil-Faċilità għax ikunu rrifurmaw ruħhom.  Proġett li huwa ta’ pjaċir għalija li narah magħluq u li ser jitlaq jimxi ‘l quddiem.

Il-kwistjoni tar-remissjoni

1.    Tul dan is-sajf li għadda qam dibattitu dwar l-għoti tar-remissjoni lill-persuni li jkunu qed jiskuntaw piena karċerarja.  Din mhix sistema legali ġdida, anqas ma hija waħda li ġibt fis-seħħ jien, imma ilha hemm għal dawn l-aħħar tmenin sena.  Ir-remissjoni hija mod ta’ kif il-leġislatur introduċa mekkaniżmu li jekk persuna ġġib ruħa tajjeb ġewwa l-ħabs allura, kif inhija llum, terz tal-piena tagħha tinħafrilha.  Dan l-istrument ġie introdott hawn f’pajjiżna wkoll wara li kien daħal f’diversi oħra fl-1931.  Anqas konna qegħdin nivvintaw ir-rota, imma segwejna l-esperjenzi ta’ Stati oħra meta konna għadna kolonja u mhux pajjiż indipendenti.

2.    Biss stranament, tul ix-xhur sħan ta’ Lulju, Awissu u Settembru diversi kitbu u tkellmu bħallikieku dan kien xi pass kompletament ġdid.  Xi wħud, forsi sforz ta’ ċirkostanzi iktar strambi, ippruvaw jgħidu li anzi huwa l-Ministru nnifsu li joqgħod jaħfer lil dak u lill-ieħor, skont kif jidhirlu hu.  Dawn il-vuċijiet ippruvaw iressqu argumenti li ma qatt ma jistgħu jagħmlu sens billi, appuntu, dan il-mekkaniżmu ilu jeżisti u jitħaddem għal għexieren ta’ snin.  Kull min jaf ftit is-sistema karċerarja jaf li sallum, appena xi ħadd jintbagħat il-ħabs, ikun infurmat mill-ewwel li jekk iġib ruħu sewwa, terz tas-sentenza tinħarfilu kważi kompletament b’mod awtomatiku.

3.    Kull min huwa Ġudikant fil-Qrati tagħna, kull min huwa avukat jew prokuratur legali jaf b’dan, u jaf is-sistema kif taħdem.  Kulħadd jaf li l-liġi ma tagħmilx distinzjoni bejn dak u l-ieħor u kull min jinstab ħati u jintbagħat il-ħabs, ikun x’ikun id-delitt li kkommetta, jibbenefika.  Dawn jafu wkoll li ftit tas-snin ilu saret kawża kostituzzjonali, li ntrebħet, fuq x’jiġri meta persuna fil-ħabs terġa’ tikkommetti, twettaq, tagħmel delitt ieħor.  Għal snin twal, l-awtoritajiet kienu jressqu lil dik il-persuna quddiem il-qorti akkużata bid-delitt “il-ġdid” li tkun wettqet u jitneħħilha mill-ewwel il-benefiċċju tar-remissjoni.  Din is-sentenza kostituzzjonali però biddlet kollox billi ddikjarat li b’dan il-mod qed jingħata lok li dak li jkun qed jingħata żewġ pieni għall-istess delitt u allura wieħed irid jagħżel – jew tressqu quddiem il-qorti, inkella tneħħilu r-remissjoni minħabba d-delitt.  Billi ħafna drabi r-reat sussegwenti li jkun twettaq ikun ta’ iktar gravità, allura ġustament l-awtoritajiet tal-ħabs jagħżlu li jipproċedu billi jressqu lil dik il-persuna quddiem il-qorti u għalhekk ir-remissjoni ma tkunx tista’ tintmiss.  Din hija s-sistema li għandna s’issa.

4.    Fil-ħidma lejn l-Att dwar il-Ġustizzja Riparatriċi, li issa waslet fl-aħħar qegħdin, wara tmenin sena, nistabbilixxu miżuri ġodda li jibdluha.  Li kien verament interessanti kien il-kuntrast ċar fil-midja bejn dak li kont, u issa finalment jidher li mxejna fuqu, u dak li żbaljatament kien qed jingħad li qed nippermetti li jsir.  Ngħid dan għax b’dan l-abbozz qed nieħdu miżuri li jibdlu s-sistema tar-remissjoni mill-qiegħ.  Qed nieħdu l-pass illi min jibbenefika mir-remissjoni jrid jaħdem għaliha billi jsegwi d-direzzjonijiet li jagħtih Bord apposta, l-Offender Assessment Board, biex jirriabilita ruħu.  Jekk jaħdem għaliha iva jibbenefika, imma jekk le allura r-remissjoni ma tingħatax.

5.    Mhux biss, imma għall-ewwel darba qegħdin indaħħlu fis-seħħ Bord ieħor fuq ir-remissjoni li qabel ma kienx jeżisti.  Dan ser ikollu numru ta’ funzjonijiet, però l-iktar importanti huwa li l-Bord ser ikun qed jara li l-pjan ta’ kura jiġi segwit u, jekk jaqbel, japprova r-remissjoni; u t-tieni, li l-Bord ser ikollu għall-ewwel darba d-dritt li jimponi kundizzjonijiet fuqha.  B’dawn il-passi nħoss li qed isir sforz dirett sabiex is-sistema tiġi ssudata u ma tibqax awtomatika.  Dan kien ċar fid-dibattitu parlamentari.  Tant kien ċar li Membru fuq in-naħa tal-Oppożizzjoni qajjem l-oġġezzjoni tiegħu u nsista li r-remissjoni tibqa’ waħda awtomatika.  Kien għalhekk kompletament żbaljat min allega li jew ma jiena qed nagħmel xejn jew inkella li ma rridx nikkontrolla s-sistema.

6.    Tant l-impressjoni li ngħatat kienet għal kollox dik li mhix li skantajt kif, anke proprju fil-jum tal-operazzjoni tiegħi (kif wara skoprejt) kien hemm min ħeġġiġni nieħu l-pożizzjoni li kont diġà ħadt sitt xhur qabel!  Ma hemmx dubju li dan it-tibdil ser ikun hemm reżistenza għalih, bħalma jiena ċert li jrid jieħu l-ħin tiegħu biex jindara.  Nittama però li ma jkollix min jinsisti miegħi li għandi mmur lura minn dan il-pass.  Jekk irridu li iktar persuni li jispiċċaw ikkundannati l-ħabs jagħmlu ħilithom sabiex jirriformaw ruħhom, m’għandniex inċedu għal dan.  Illum nafu li għalkemm hemm faċilitajiet ferm aqwa minn qabel, jekk ma jkollniex dawn il-mekkaniżmi ġodda, ser nibqgħu kif konna.