DEMOCRACY IN AMERICA

1. Fl-1835, Alexis de Tocqueville (1805-1859) stampa ktieb b’dan it-titolu De la demoratie en Amerique. Dan il-politiku u osservatur mill-iktar attent għal dak li kien għaddej fi żmienu ħalla warajh ktieb mill-iktar interessanti. Mhuwiex dak li huwa magħluq f’perjodu partikolari, imma huwa wieħed li, taqrah meta taqrah, fih issib minjiera ta’ għerf u gwida. Mhux biss ta’ informazzjoni fuq dak li l-pajjiż kien, fi proċess liberu qiegħed jinbena fuqu, imma wkoll fuq direzzjonijiet li kull min irid imexxi poplu sewwa għandu jieħu. De Tocqueville seta’ jħalli dan warajh għal kellu mħallta tajjeb fih il-kwalitajiet li jiġu minn storiku, ġurista u politiku. Kien jaf x’inhuwa jgħid u kellu wkoll viżjoni li diversi li jridu jibdlu jistgħu jieħdu minnu.

Jibqa’ rilevanti

2. F’dan kien il-bniedem li sostna li dak li kien ġara matul, u l-ideali tar-Rivoluzzjoni Franċiża, ma kellhomx jintesew imma jitkomplew u jitwettqu b’attenzjoni sabiex il-pajjiż jiġi modernizzat. Proprju b’dawn l-ideali li seta’ jifhem aktar dak li ra u osserva fid-diversi Stati tal-Amerika li huwa mar fihom. Kitba li, għalkemm voluminuża, timmerita li tinqara minn dawk li jixtiequ jaqbdu, jew diġà qabdu, it-triq lejn il-ħajja pubblika. M’hemmx paġna waħda li ma timlikx b’ideat u riflessjonijiet. De Tocqueville kien f’dan ukoll konvint li d-direzzjonijiet żbaljati li qabbdet ir-Rivoluzzjoni Franċiża ġew proprju minħabba l-fatt li kien hemm diversi deputati nieqsa mill-esperjenza u l-formazzjoni politika. Kitbietu, kif ukoll dak sussegwenti, L’Ancien Regime et la Revolution, fl-1856, jindikaw li kien jara l-proċess demokratiku bħala wieħed neċessarju u inevitabbli. Dan għad-differenza ta’ awturi u politiċi oħra intelliġenti bħal François Guizot (1787-1874), li waslu għal pożizzjonijiet differenti.

Proprju f’dan

3. F’dan iktar u iktar hemm ir-realtà sħiħa ta’ dak li dan il-bniedem kien identifika. Il-bżonn, f’kull żmien, li soċjetà tagħraf: l-ewwel, li għandha verament bżonn il-politiċi u li dawn ikunu iffurmati kulturalment u storikament sabiex hija timxi ’l quddiem; u t-tieni, li m’għandhiex tibqa’ tistenna, imma li hija stess għandha dmir li tassigura li jkollha proċess jew sistema ta’ proċessi sabiex jiġu kkultivati. Il-bnedmin jistgħu jitwieldu b’diversi talenti u wkoll ambizzjonijiet, imma jridu aktar. Diversi drabi hemm l-element ta’ vanaglorja li jimbotta xi persuni ’l quddiem. Imma hemm aktar. Hemm ukoll dawk li jsibu ruħhom fil-pożizzjoni inevitabbli li jekk iridu jaraw bidliet, jifhmu loġikament li jridu jieħdu sehem huma stess. Imma f’din il-ġenerazzjoni, u dan f’diversi Stati fid-dinja, qegħdin insibu li l-medja, li tant għandha responsabbiltà, li in ġenerali qed tressaq ’il quddiem persuni biex jibdew il-karriera. Dawk li jitħalltu mal-artisti li inevitabbilment naraw fil-films. Dawk li għalkemm ikun ovvju li ma jkunux ippreparati, jibdew jiġu jidhru li huma. Dawk li jgħidulhom x’jgħidu, anke jekk ma jkunux jafu x’inhuma jgħidu. Idoqqu d-diska, qishom politiċi iffurmati u tajba, meta fil-fatt mhumiex. Din hija proprju l-pożizzjoni llum, bil-konsegwenzi sħaħ tagħha.

Partit Demokratiku

4. F’dan huwa iktar ċar dak li seħħ u li qiegħed fil-fatt għaddej fl-Istati Uniti tal-Amerika. Ċertament fuq livell superjuri, imma li huwa quddiem tagħna punt ta’ konsegwenza. Il-pożizzjoni kienet u għadha għaddejja tbaqbaq fuq jekk il-President attwali Joe Biden għandux ikompli jkun il-kandidat għall-Partit Demokratiku jew għandux jirtira. Diversi, fuq in-nuqqasijiet fiżiċi tiegħu, jidher li qegħdin jitolbuh biex jirtira lura mill-ġirja sabiex tiġi magħżula persuna oħra. Oħrajn mhumiex tant konvinti minn dan u jippreferuh jibqa’ hemm. Huwa stess jinsisti li jrid jibqa’. F’dan mhuwiex faċli u f’ħafna Biden, li għandu esperjenza politika akbar u aqwa minn ta’ diversi, jista’ jkollu aktar raġun. Huwa jaf x’hemm, jaf l-istat preżenti tal-Partit Demokratiku, jaf dak li sar b’mod żbaljat minn Donald Trump u jaf ukoll li huwa verament kapaċi jiqaflu.

Dak li seħħ

5. Biss, is-sitwazzjoni ġiet issa ulterjorment ikkumplikata bl-attentat fuq il-ħajja tal-ex-President Donald Trump, li seħħ ftit jiem ilu. Wieħed li huwa gravi ħafna fih innifsu. Sija fil-fatt li persuna bħalu kienet esposta b’dan il-mod, kif ukoll għall-fatt li s-servizzi ta’ sigurtà ma kinux kapaċi jikkuntrastaw dan l-attentat qabel. Ċertament, il-pożizzjoni politika f’dan inbidlet sew. Iktar u iktar fid-dawl li wħud qed jaraw li ġie salvat għax huwa msejjaħ għal opri oħra. Żgur mhux forsi hemm dubju li dan ser ikun l-ogħla punt fil-kampanja tiegħu huwa u sejjer tul dawn il-jiem lejn il-Konvenzjoni tal-Partit Repubblikan. Kemm din ir-rankatura tibqa’ sejra sal-aħħar ta’ Novembru, meta jkun hemm il-vot, wieħed għad irid jara. Kull jum fil-politika, kif illum nafu iktar, jista’ jibdel il-perkors tal-affarijiet.

Ix-xenarju

6. Dak li ġej f’dak il-pajjiż, li bit-tajjeb u bil-ħażin tiegħu, baqa’ tul dawn is-snin l-iktar demokratiku, għad irridu naraw. Ser ikun hemm bżonn ta’ deċiżjonijiet politiċi attenti, u ċertament, iktar għaqlin. Il-futur ta’ dak il-pajjiż, u f’ħafna, anki tad-dinja, jiddependi fuq dawk l-għażliet. Iktar u iktar jekk flok ikollna passi lura lejn il-paċi, ikollna minflok iktar konfrontazzjoni. Għażliet li jiddependu minn kemm il-bnedmin fil-politika f’dak il-pajjiż jagħrfu jieħdu. Deċiżjonijiet li fl-aħħar mill-aħħar jiddependu fuq il-formazzjoni politika tagħhom. Dawk sija fil-Partit Demokratiku, kif ukoll f’dak Repubblikan. F’dan, ċertament kien ikun iktar interessanti Alexis de Tocqueville x’kien jikteb issa, wara kważi mitejn sena, dwar id-demokrazija fl-Amerika. Nistgħu biss nittamaw li d-deċiżjonijiet ikunu tajba u jwasslu lejn paċi f’dinja mimlija nkwiet.

SINJALI TAŻ-ŻMINIJIET

1. Fil-kitbiet tal-istoriku u politiku Francois Guizot (1787-1874) hemm wieħed iddedikat lill-istorja taċ-ċiviltà fl-Ewropa. Kitba mill-iktar interessanti u li għandha ħafna x’wieħed jifhem, jassorbi u jirrifletti dwaru. B’mod partikolari fl-argumenti tiegħu dwar ir-rivoluzzjoni morali li l-Kristjaneżmu wettaq. L-ewwel, fit-twemmin li l-bnedmin huma ugwali; u t-tieni, fil-proċess tal-ideat tagħhom sabiex is-soċjetà tinbidel għall-aħjar. Huwa jgħid hekk: “How many centuries, what infinite events passed away before the regeneration of the moral man by Christianity exercised upon the regeneration of the state its great and legitimate influence.” (Kemm sekli għaddew, kemm ġraw eventi qabel ma seħħet ir-riġenerazzjoni tal-bniedem fl-intern tiegħu permezz tal-Kristjaneżmu; dik l-influwenza li ġiet eżerċitata sabiex ġiet riġenerata l-importanza u l-leġittimità tal-Istat).

Fil-Qalb

2. Huwa jinsisti iktar fuq dan fil-kontinwazzjoni ta’ kitbietu, għax kif jispjega tajjeb, dan kollu seħħ: “Because it changed the internal man, creeds, sentiments; because it regenerated the moral man, the intellectual man.” Il-bniedem inbidel minn dak li kien qabel mertu ta’ dawn l-ideat. Bidla li salvat l-għerf passat u li fuqu wkoll bniet sabiex joħroġ iktar it-tajjeb. Bidla li seħħet fis-sħiħ fl-Ewropa, li aħna parti minnha. Dan huwa punt ulterjuri li sibtu żviluppat f’dak li kiteb iktar viċin tagħna l-Papa Benedittu XVI fil-ktieb La Vera Europa. Identità e Missione (2021), f’ġabra ta’ ideat u kitbiet li dan il-bniedem daqshekk intelliġenti ħalla warajh. Fejn hemm numru ta’ punti li filwaqt li jitilqu minn riflessjoni fuq il-Vanġeli, jeħduna lejn iktar riflessjonijiet dwar dak li ninsabu fih fl-Unjoni Ewropea.

Fil-preżent

3. Dan huwa iktar rilevanti proprju f’dawn il-jiem li sejrin lejn l-elezzjoni biex jiġu eletti l-membri parlamentari Ewropej. Rilevanti għax wieħed jifhem li ninsabu f’dibattiti elettorali fejn il-vot ser jiġi espress mhux tant f’dak li għandha bżonn l-istess Unjoni, imma f’dawk il-kunsiderazzjonijiet nazzjonali. F’diversi pajjiżi, tagħna inkluż, hemm ċertu “falliment” fil-fatt li m’aħniex niddiskutu prijoritajiet Ewropej. Qegħdin, minflok, inħarsu lejn dawk nazzjonali u nesprimu vot skont dak li qiegħed jiġri fil-pajjiż. Il-linja mhix x’ġie mwettaq f’dawn l-aħħar ħames snin f’dak il-Parlament. Jew aħjar, x’seta’ twettaq aħjar jew b’mod differenti, imma dak fuq it-territorju nazzjonali. Dan, minnu nnifsu qiegħed isarraf f’iktar dibattitu bejn dawk li jridu u dawk li ma jridux iktar Unjoni Ewropea. Fid-dawl tal-ħsieb evidenti li dan tant mhuwiex isir, jew aħjar ma sarx dibattitu Ewropew sija fil-parlamenti nazzjonali, kif ukoll anki, jekk sar, kien hemm min ta linja prerogattiva għalih.

X’tip ta’ Ewropa

4. Il-kunċett sħiħ tal-Unjoni Ewropea huwa frott il-partiti taċ-ċentru moderati. Huwa frott tal-ħsieb ta’ dawk li kienu u għadhom verament Demokratiċi Nsara. Il-partiti tal-lemin-lemin qegħdin jiddistingwu ruħhom, ngħid jien żbaljatament, bħala dawk li huma kontra. F’din il-linja m’hemmx użu tar-raġuni jew moderazzjoni imma l-kontra: dik li tieħdok sabiex iżżarma dak li qiegħed diġà jaħdem, imma ċertament li mhuwiex jitħaddem biżżejjed tajjeb minn kull Stat. Iktar u iktar minn dawk li ma kinux jew mhumiex kapaċi jassorbu l-fondi u jimplimentaw regoli li jaqblu politikament fuqhom. Il-problemi fl-Unjoni qegħdin, f’dan, jirriduċu ruħhom f’dan in-nuqqas amministrattiv. Fejn qiegħed jonqos l-ispazju għal viżjoni politika li tkompli fis-sewwa dan il-proġett li wettaq il-ġid u għadu kapaċi jwettqu.

Joseph Ratzinger (1927-2022)

5. Fil-ktieb li semmejt, fost ħafna ħsibijiet oħra li jimmeritaw ċertament riflessjoni minn dawk li jridu jieħdu sehem fid-dibattitu Ewropew, huwa jgħid hekk: “In base a ciò che è stato spiegato sin qui diventa chiaro che non tutta l’unificazione politica ed economica che si realizza in Europa può già sinificare, in quanto tale, il futuro dell’Europa. Una mera centralizzazione delle competenze economiche o legislative potrebbe anche portare a un rapido declino dell’Europa se, per esempio, sfociasse in una tecnocrazia il cui unico criterio fosse la crescita dei consumi.” (Abbażi ta’ dak li ġie spjegat sa issa, hawn isir iktar ċar li mhux kull unifikazzjoni politika u ekonomika li sseħħ fl-Ewropa hija biżżejjed għall-futur tal-Ewropa. Li wieħed iħares biss lejn ċentralizzazzjoni tal-kompetenzi ekonomiċi u leġislattivi jista’ wkoll iwassal lejn deklin rapidu tal-Ewropa jekk, per eżempju, tikber iktar it-teknokrazija, li fiha, il-kriterju bażiku jkun iż-żieda fil-konsum.)

Il-periklu

6. Dan huwa proprju l-punt li ninsabu fih. Preżentement il-linja politika hija aktar meħuda lejn li jkollna amministraturi tajba, iktar milli li jkollna politiċi ta’ viżjoni. L-Ewropa taċ-ċentru forsi mhix tifhem li altru minn spjegazzjoni ta’ dak li ser isir fil-punti leġislattivi u ekonomiċi, hemm bżonn ta’ iktar Politika. Qegħdin, f’ħafna, marbuta ma’ kunsiderazzjonijiet teknokratiċi. Qegħdin fl-influwenza li żviluppat li dawk li huma kkunsidrati bħala “teknokratiċi” jistgħu jmexxu l-Ewropa aħjar minn dawk li llum huma l-politiċi. Direzzjonijiet għall-agħar u mhux dejjem għall-aħjar. Iktar u iktar għax il-poplu kapaċi, minn dejjem, jivvota u jkun wara politiku, anke jekk mhux awtentiku, u anke jekk falz, imma jsibha ferm iktar diffiċli jkun wara teknokrata.

Id-Dibattitu

7. F’dan huwa ċertament iktar ta’ kumplikazzjoni dak li sejrin għalih. Hemm politika li qegħda tħares mil-lum għal-lum, fejn il-futur irid ifendi għal rasu. Politika li tikber iktar proprju f’soċjetà fejn il-qari huwa assenti u l-miżuri favur tiegħu daqstant ieħor. Kont nippreferi naqra, fil-programm elettorali tal-partiti verament Ewropej, li għandu jkollna politika favur il-kotba, u mhux tħares lejhom bħala “sempliċi” industrija. Li jkollna politika li tħares li kull ċittadin ikun infurmat w iffurmat iktar sabiex ikollna demokrazija aqwa. Għalkemm ktibt dwar dan il-Ħadd li għadda, f’La Stampa ta’ nhar is-Sibt sibt artiklu ta’ Giuseppe Laterza (1957) li fih jikkonkludi favur il-ktieb billi jappella hekk lill-Gvern Taljan: “Le propongo di uscire dalla logica di brevissimo periodo che ha ispirato purtropo fin qui buona parte della classe dirigente italiana e di investire sui libri come condizione essenziale per dare un futuro migliore al nostro paese.” (Nipproponi li wieħed joħroġ mill-politika tal-lum għal-lum, li sfortunatament sa issa ispirat parti sew mill-klassi li tmexxi, u li tibda tinvesti fil-kotba bħala kundizzjoni essenzjali biex jingħata futur aħjar lil pajjiżna.)

Fejn sejrin

8. F’dan huwa iktar ċar li fis-sinjal taż-żminijiet, jekk irridu futur u tisħiħ tal-Unjoni Ewropea rridu naħdmu lejn politika aqwa u ta’ vera. Waħda li tħares mhux lejn dinja teknokrata ta’ amministraturi, imma li titmexxa minn bnedmin li għandhom kultura u ideat. Ma jidhirx li ser tkun din il-bażi tal-għażla f’Ġunju li ġej. Imma xorta, l-argument irid isir. Iktar u iktar meta f’ħafna ser ikun hemm iktar minn dawk li żbaljatament jargumentaw kontra tagħha. Pajjiżna għandu jikber f’dan. Għandu jifhem is-sinjali taż-żminijiet u jinvesti f’ġenerazzjonijiet futuri.