1. Nifhem li dak li nikteb jaf ikun skomdu. Niskuża ruħi, u ngħid li mhuwiex intenzjonat għal hekk imma sabiex jingħad dak li naħseb li huwa parti mill-proċess lejn il-Verità. Għall-ġid nazzjonali, pajjiżna jixraqlu bidla mill-Gvern li għandu. Hemm passi li wieħed irid jikkunsidra f’din il-linja, dejjem sakemm mhuwiex xi ħadd li huwa komdu bir-raba’ leġislatura tal-Gvern preżenti. Ninsabu viċin daqskemm ninsabu ’l bogħod, imma l-borma diġà bdiet tagħli.
Il-Ħadd li għadda
2. Kif rajna l-Ħadd li għadda, hemm bżonn min jafferma lil ħaddieħor ċar u tond li huwa fil-poter, li mhuwiex temporanju u li sar permanenti. Nagħrfu f’dan kollu li qed isiru sforzi kbar biex jintbagħat messaġġ. Fuq naħa dawk li jridu jibqgħu fil-poter, u fuq l-oħra dawk li jriduh jew lura, jew fil-ġdid. Hemm ukoll sforzi oħra minn diversi biex ikun hemm bidla sħiħa, imma l-effett mhuwiex ikun fuq l-istess livell ta’ dak mistenni. Imma sa issa għadu marġinali.
Sustanza jew le
3. Kollox jgħodd f’kif issir il-politika u minn min issir. F’dan hemm metodi li jinżlu tajjeb mal-elettorat Malti u oħrajn li le. Fil-31 ta’ Diċembru ftakarna f’Marshall McLuhan, li miet fl-1980. Kien kiteb dan: “Politics will eventually be replaced by imagery. The politician will be only too happy to abdicate in favour of his image, because the image will be more powerful that he could ever be.” (Eventwalment il-politika ser tiġi mibdula mill-immaġini. Il-politiku f’dan ser ikun verament ferħan li jabdika favur l-immaġini tiegħu, għax l-immaġini ser tkun iktar b’saħħitha minn dik is-saħħa li qatt jista’ jkollu hu.) Minn dak li qiegħed nara, il-politika Maltija hawnhekk tinsab. Il-faċċata tidher aktar milli s-sustanza tagħha. Tħares u tibqa’ mmeraviljat, u meta wara tistaqsi għall-ideat, ma ssib xejn. Kif nafu, id-diskors fl-arja hemm jibqa’, mentri jidher ċar li l-poplu qiegħed ifittex il-fatti, ir-raġuni u l-proposti.
Lejn il-Verità
4. Fiż-żmien li ninsabu fih u fix-xenarju politiku preżenti hemm punt ieħor li jrid jiżdied fil-kalatura. Iktar u iktar f’dan fid-9 ta’ Jannar, il-jum li fih ftakarna f’Zygmunt Bauman, li kien ġie nieqes fl-2017. Dan is-soċjologu mill-iktar interessanti u bravu, fost ħafna kien qal hekk: “The Truth that makes men feel free is for the most part the truth which men prefer not to hear.” (Il-Verità li teħles lill-bniedem ħafna drabi hija dik il-verità li l-bnedmin jippreferu li ma jisimgħux.) Punt li l-istess George Orwell (1903-1950), li nfakkru mewtu fil-21 ta’ Jannar, kien qal: “If liberty means anything at all, it means the right to tell people what they do not want to hear.” (Jekk il-libertà tfisser xi ħaġa, allura hija dak id-dritt li tgħid lin-nies dak li ma jridux jisimgħu.) Dan kollu però jgħodd dejjem jekk il-bnedmin hux qed jisimgħu u jekk humiex jagħtu attenzjoni. Forsi, però, il-problema ġiet aktar il-kontra.
Persuni normali
5. Għax fil-prijoritajiet li għandna llum ninsabu f’taħwid. F’soċjetà li mhijiex l-istess kif kienet qabel, għalkemm tixtieq li tkun lura dak li kienet, hemm diffikultà ċara fil-komunikazzjoni. Min qiegħed fil-politika mhuwiex jifhem lil min irid li jagħtih il-kunsens. Jisqih immaġini, stampi ħelwin, imma mhux ideat veri, progressivi. Proprju għalhekk li l-votant mhuwiex isegwi u anqas jista’ jgħarbel lil min qiegħed jidher biex jirrappreżentah. Jekk huwiex tajjeb jew le. Jekk huwiex jgħid is-sewwa jew le. Għax f’dan direttament, kif qal is-Senatur Demokratiku Amerikan Brian Schatz (1972), il-politiku għandu jagħżel li jindirizza lill-bnedmin ħutu b’mod tajjeb: “Talk like normal people. It is not just that we are unable to reach people. It’s that people are unable to reach us.” (Tkellem bħall-bnedmin normali. Mhuwiex biss li m’aħniex kapaċi nilħqu lin-nies, imma huwa li l-bnedmin ma jistgħux jilħquna.)
Pass ieħor
6. F’dan għalhekk huwa iktar ċar li hemm linja li trid tinqabad. Ċertament McLuhan mhuwiex Bauman, u wisq inqas Orwell, imma huwa ċar li lkoll jaqblu. Il-politika t-tajba hija dik li ġġib lill-bnedmin f’daqqa u li trid tinbena mhux fuq il-paraventi, imma fuq il-Verità. Nispera f’dan li wieħed jifhem li biex ikun hemm pass ieħor ’il quddiem, il-pożizzjoni trid tinbidel. Mhux biex kollox jibqa’ l-istess, imma fil-bżonn iebes u diffiċli li ssir verament aħjar minn dik li hi. Dik hija ċertament l-isfida tagħna. Dik li nħares ’il quddiem sabiex sseħħ.
Showing posts with label Zygmunt Bauman. Show all posts
Showing posts with label Zygmunt Bauman. Show all posts
20.1.25
18.7.23
L-ARTI TAL-POSSIBBLI
1. F’parti mill-ktieb tiegħu In Search of Politics (1999), Zygmunt Bauman (1925-2017), is-soċjologu u filosfu Pollakk jagħmel il-punt li waqt li oħrajn għandhom iktar libertà fid-deċiżjonijiet tagħhom, il-politiku mhuwiex, anzi, marbut minn dawk pragmatiċi. Fejn irid jieħu l-linja ta’ dak li huwa sewwa, u fl-istess ħin, jagħraf fejn jista’ jasal. Jikkumbatti din il-marda li daħlet iktar: il-marda li fil-politika wieħed jagħmel mhux dak li huwa ta’ ġid, imma dak li jista’ jaħseb li jaqbel lilu. L-esperjenza politika, il-qari ta’ ħidmet il-bniedem jiftħu l-għajn ta’ dawk li jridu jkunu mexxejja ġusti. Dawk li jridu jrabbu iktar fihom l-għarfien ta’ dak li huwa bi dritt u dak li huwa bi pjaċir.
Il-vot tal-Erbgħa
2. Dan ġie iktar quddiemi tul din il-ġimgħa, fl-aħħar ġurnata meta vvutajna fuq il-mozzjoni mressqa mill-Oppożizzjoni. Quddiem din l-inabilità politika attwali li ma tifhimx x’kellha twettaq u x’għadha, fil-fatt, fil-ħin li twettaq. L-esperjenza fil-Kamra tad-Deputati u bħala membru tal-Eżekuttiv tal-pajjiż turik li hemm mumenti ta’ prinċipju u oħrajn fejn wieħed irid jasal f’kompromess. Hemm mumenti meta trid toqgħod pass lura u tagħraf li altru x’taħseb int, u altru x’inhuma jaħsbu ta’ madwarek fis-soċjetà. Altru dak li tgħidlek rasek, u altru dak li għandek quddiemek. Proċess li kont qiegħed nittama li wara seba’ xhur skorruti, ir-raġuni kellha tirbaħ. Kellha tegħleb kull forma ta’ idea jew preġudizzju. Anki jekk wieħed ried jagħmel il-punt li m’għandux ikollna daqshekk inkjesti, xorta dan ma kienx il-każ li fih twettqu.
Kull min imexxi jiltaqa’
3. Kull min, b’xi mod, mexxa pajjiż jew ministeru jaf li ser jiġi, jew diġà ġie, fil-mument meta jrid jagħżel. Meta jrid imexxi l-quddiem id-dipartimenti varji sabiex isiru dawn l-inkjesti. Xi drabi wieħed jitlaq mill-punt fl-għarfien sħiħ li jista’ jġib aktar dak li jista’ jkun għaddej għad-dawl tal-poplu u tal-gazzetti, li rari mhumiex formidabbli. Inkella li jimmaġina li b’daqshekk qiegħed jammetti. “Jaċċetta” li hemm dak li huwa żbaljat u ma ġiex ikkontrollat. Biss, hemm kunsiderazzjoni akbar, u dik hija l-fiduċja li l-poplu għandu bżonn biex jibqa’ jafda s-sistema u lil min imexxiha. Mhux biss, imma fiha wkoll l-effett salutari li l-ministru jkun qiegħed jiddistakka ruħu. Juri li huwa parti mill-elettorat, u jrid huwa wkoll ikun jaf iktar dak li ġara. Dan proċess li ħafna għaddew minnu, u fih skumditajiet politiċi varji, imma fl-esperjenza huwa wieħed li minnu titgħallem.
Ma kienx hemm bżonn
4. F’pajjiż “normali”, ma kienx hemm bżonn li l-Oppożizzjoni tasal biex tressaq mozzjoni parlamentari dwar dan. Ir-raġuni, li nagħrfu li ma tridx forza għax waħedha tirbaħ, kellha tkun diġà, minnha nfisha, biżżejjed. Fil-każ inkwistjoni, dan iż-żagħżugħ, membru onest u twajjeb tas-soċjetà tagħna, Jean Paul Sofia kien jixraqlu li mill-ewwel tittieħed deċiżjoni biex ikun hemm inkjesta mmexxija minn esperti fis-suġġett. Kien ikun iktar għaqli għal diversi raġunijiet, iktar u iktar mal-ġbir tal-fatti li, ħafna drabi, joħorġu aħjar meta t-traġedja tkun għadha kif seħħet. Imma anki kieku f’dan, meta ma ttiħditx, u ladarba l-inkjesta maġisterjali qegħda tieħu l-ħin tagħha, u terġa’ ma kinitx lesta wara sitt xhur, kien ċertament ferm iktar u iktar għaqli li ssir.
Seduta sofferta
5. Pajjiż immexxi mir-raġuni u mill-moderazzjoni kien jagħraf, fl-arti tal-possibbli, li kellu quddiemu l-bibien politiċi miftuħa. Kien, f’dan, ċertament iktar soffert u fil-livell ta’ “tortura” umana qawwija dak li rajna quddiemna fis-seduta ta’ nhar l-Erbgħa. Għax ladarba l-ġimgħa ta’ qabel, fis-seduta tal-Ħamis dedikata għall-Oppożizzjoni darba kull tlett xhur, dan kien dibattut. Hemm, il-pożizzjoni kellha diġà, minnha nfisha tiċċaqlaq mingħajr il-bżonn ta’ vot. Proprjament, anzi, il-Gvern kellu f’idejh l-għażla qabel li jġib il-mozzjoni tal-Oppożizzjoni għad-diskussjoni fl-aġenda normali parlamentari. Imma tant tħawdet il-pożizzjon, u tant l-arti tal-possibbli ma ġietx imħaddma, li ġejna fil-pożizzjoni traġika li rajna. Tgħid le, u tinsisti iktar li tiddikjara proprju dan quddiem il-familjari, li f’ġisimhom għandhom qalb tal-laħam, li però ngħatalhom hemm, ġo fiha, is-sejf tat-tradiment. Dan kien mill-iktar żbaljat, u ħadd ma jlum ir-reazzjoni tagħhom.
Effetti
6. Kien mill-iktar naturali li, l-għada, il-poplu ma setax jemmen kif deċiżjoni politika bħal din ma ġietx meħuda qabel kif kienet għadha f’pożizzjoni li ssir. Ma setax jemmen li l-punt wasal fejn wasal, u fehem li l-Istat Malti jixraqlu għaqal u direzzjoni fl-arti tal-possibbli li mhuwiex jara. Jekk, kif qed naraw, hemm terz tal-elettorat li qiegħed jinsisti li ma jiħux sehem fid-demokrazija tagħna u jivvota, b’dan mhux sejjer jonqos, imma jiżdied. Iktar u iktar meta l-bnedmin għarfu li din mhix deċiżjoni politika ta’ partiti, imma hija waħda mill-iktar umana. Il-kummenti u d-diskusjonijiet fi-toroq kienu ndirizzati lejn dan in-nuqqas ta’ għarfien li nkjesta mhix deċiżjoni żbaljata, imma waħda li tagħmel il-ġid. Waħda li tistabbilixxi, minnha nfisha, jekk id-deċiżjonijiet kinux korretti jew le.
Eżerċizzju fil-verità
7. Dan kien iktar għaqli u sewwa proprju għax m’għandniex nafdaw kollox fuq idea waħda, jew opinjoni legali marbuta mal-Kodiċi Kriminali, imma li tiftaħ ferm iktar l-orizzonti. Fir-realtà, wieħed jifhem ċar li min huwa fil-poter u r-responsabbiltà demokratika jrid ikollu l-verità spalla ma’ spalla miegħu. Mingħajrha, il-pajjiż ma jimxix ’il quddiem. Hija l-linja li turi l-livell għoli, jew baxx, tas-sistema kif imħaddma fiha. Anki jekk, kif qed naraw, il-verità mhix prijorità u hija skomda, xorta, politikament, kien jaqbel li ssir. Iktar u iktar quddiem din l-omm li qegħda tinsisti, ġustament, quddiem l-imħallef politiku. Il-pragmatiżmu politiku kien, u għandu, waħdu jmexxik ukoll għal dan. Il-fatti dawk huma, u l-poplu tkellem u għadu jinsisti li ssir inkjesta pubblika. Tajjeb li ssir fl-arti tal-possibbli, u dan l-iktar f’ġieħ is-sewwa u l-verità li tant għandna bżonn.
Il-vot tal-Erbgħa
2. Dan ġie iktar quddiemi tul din il-ġimgħa, fl-aħħar ġurnata meta vvutajna fuq il-mozzjoni mressqa mill-Oppożizzjoni. Quddiem din l-inabilità politika attwali li ma tifhimx x’kellha twettaq u x’għadha, fil-fatt, fil-ħin li twettaq. L-esperjenza fil-Kamra tad-Deputati u bħala membru tal-Eżekuttiv tal-pajjiż turik li hemm mumenti ta’ prinċipju u oħrajn fejn wieħed irid jasal f’kompromess. Hemm mumenti meta trid toqgħod pass lura u tagħraf li altru x’taħseb int, u altru x’inhuma jaħsbu ta’ madwarek fis-soċjetà. Altru dak li tgħidlek rasek, u altru dak li għandek quddiemek. Proċess li kont qiegħed nittama li wara seba’ xhur skorruti, ir-raġuni kellha tirbaħ. Kellha tegħleb kull forma ta’ idea jew preġudizzju. Anki jekk wieħed ried jagħmel il-punt li m’għandux ikollna daqshekk inkjesti, xorta dan ma kienx il-każ li fih twettqu.
Kull min imexxi jiltaqa’
3. Kull min, b’xi mod, mexxa pajjiż jew ministeru jaf li ser jiġi, jew diġà ġie, fil-mument meta jrid jagħżel. Meta jrid imexxi l-quddiem id-dipartimenti varji sabiex isiru dawn l-inkjesti. Xi drabi wieħed jitlaq mill-punt fl-għarfien sħiħ li jista’ jġib aktar dak li jista’ jkun għaddej għad-dawl tal-poplu u tal-gazzetti, li rari mhumiex formidabbli. Inkella li jimmaġina li b’daqshekk qiegħed jammetti. “Jaċċetta” li hemm dak li huwa żbaljat u ma ġiex ikkontrollat. Biss, hemm kunsiderazzjoni akbar, u dik hija l-fiduċja li l-poplu għandu bżonn biex jibqa’ jafda s-sistema u lil min imexxiha. Mhux biss, imma fiha wkoll l-effett salutari li l-ministru jkun qiegħed jiddistakka ruħu. Juri li huwa parti mill-elettorat, u jrid huwa wkoll ikun jaf iktar dak li ġara. Dan proċess li ħafna għaddew minnu, u fih skumditajiet politiċi varji, imma fl-esperjenza huwa wieħed li minnu titgħallem.
Ma kienx hemm bżonn
4. F’pajjiż “normali”, ma kienx hemm bżonn li l-Oppożizzjoni tasal biex tressaq mozzjoni parlamentari dwar dan. Ir-raġuni, li nagħrfu li ma tridx forza għax waħedha tirbaħ, kellha tkun diġà, minnha nfisha, biżżejjed. Fil-każ inkwistjoni, dan iż-żagħżugħ, membru onest u twajjeb tas-soċjetà tagħna, Jean Paul Sofia kien jixraqlu li mill-ewwel tittieħed deċiżjoni biex ikun hemm inkjesta mmexxija minn esperti fis-suġġett. Kien ikun iktar għaqli għal diversi raġunijiet, iktar u iktar mal-ġbir tal-fatti li, ħafna drabi, joħorġu aħjar meta t-traġedja tkun għadha kif seħħet. Imma anki kieku f’dan, meta ma ttiħditx, u ladarba l-inkjesta maġisterjali qegħda tieħu l-ħin tagħha, u terġa’ ma kinitx lesta wara sitt xhur, kien ċertament ferm iktar u iktar għaqli li ssir.
Seduta sofferta
5. Pajjiż immexxi mir-raġuni u mill-moderazzjoni kien jagħraf, fl-arti tal-possibbli, li kellu quddiemu l-bibien politiċi miftuħa. Kien, f’dan, ċertament iktar soffert u fil-livell ta’ “tortura” umana qawwija dak li rajna quddiemna fis-seduta ta’ nhar l-Erbgħa. Għax ladarba l-ġimgħa ta’ qabel, fis-seduta tal-Ħamis dedikata għall-Oppożizzjoni darba kull tlett xhur, dan kien dibattut. Hemm, il-pożizzjoni kellha diġà, minnha nfisha tiċċaqlaq mingħajr il-bżonn ta’ vot. Proprjament, anzi, il-Gvern kellu f’idejh l-għażla qabel li jġib il-mozzjoni tal-Oppożizzjoni għad-diskussjoni fl-aġenda normali parlamentari. Imma tant tħawdet il-pożizzjon, u tant l-arti tal-possibbli ma ġietx imħaddma, li ġejna fil-pożizzjoni traġika li rajna. Tgħid le, u tinsisti iktar li tiddikjara proprju dan quddiem il-familjari, li f’ġisimhom għandhom qalb tal-laħam, li però ngħatalhom hemm, ġo fiha, is-sejf tat-tradiment. Dan kien mill-iktar żbaljat, u ħadd ma jlum ir-reazzjoni tagħhom.
Effetti
6. Kien mill-iktar naturali li, l-għada, il-poplu ma setax jemmen kif deċiżjoni politika bħal din ma ġietx meħuda qabel kif kienet għadha f’pożizzjoni li ssir. Ma setax jemmen li l-punt wasal fejn wasal, u fehem li l-Istat Malti jixraqlu għaqal u direzzjoni fl-arti tal-possibbli li mhuwiex jara. Jekk, kif qed naraw, hemm terz tal-elettorat li qiegħed jinsisti li ma jiħux sehem fid-demokrazija tagħna u jivvota, b’dan mhux sejjer jonqos, imma jiżdied. Iktar u iktar meta l-bnedmin għarfu li din mhix deċiżjoni politika ta’ partiti, imma hija waħda mill-iktar umana. Il-kummenti u d-diskusjonijiet fi-toroq kienu ndirizzati lejn dan in-nuqqas ta’ għarfien li nkjesta mhix deċiżjoni żbaljata, imma waħda li tagħmel il-ġid. Waħda li tistabbilixxi, minnha nfisha, jekk id-deċiżjonijiet kinux korretti jew le.
Eżerċizzju fil-verità
7. Dan kien iktar għaqli u sewwa proprju għax m’għandniex nafdaw kollox fuq idea waħda, jew opinjoni legali marbuta mal-Kodiċi Kriminali, imma li tiftaħ ferm iktar l-orizzonti. Fir-realtà, wieħed jifhem ċar li min huwa fil-poter u r-responsabbiltà demokratika jrid ikollu l-verità spalla ma’ spalla miegħu. Mingħajrha, il-pajjiż ma jimxix ’il quddiem. Hija l-linja li turi l-livell għoli, jew baxx, tas-sistema kif imħaddma fiha. Anki jekk, kif qed naraw, il-verità mhix prijorità u hija skomda, xorta, politikament, kien jaqbel li ssir. Iktar u iktar quddiem din l-omm li qegħda tinsisti, ġustament, quddiem l-imħallef politiku. Il-pragmatiżmu politiku kien, u għandu, waħdu jmexxik ukoll għal dan. Il-fatti dawk huma, u l-poplu tkellem u għadu jinsisti li ssir inkjesta pubblika. Tajjeb li ssir fl-arti tal-possibbli, u dan l-iktar f’ġieħ is-sewwa u l-verità li tant għandna bżonn.
Subscribe to:
Posts (Atom)