KIEN ILU JWISSINA

1. Konna nisimgħuh u ma konniex nagħtu biżżejjed piż għal dak li kien qiegħed jgħidilna. Smajnih imma ma ħadniex ħsieb nagħtuh ir-raġun. Anzi, kif jiġri, diversi drabi ġie njorat għax dak li kien qiegħed jgħidilna ma kienx idoqq għal widnejna. F’ħafna kien vuċi fid-deżert politiku u mondjali. Anki dawk stess li kellhom id-dmir li jsegwuh, huma wkoll għażlu li jibqgħu pass lura. Biss, illum wara sena mill-mewt tiegħu, wieħed irid iħares lura mill-ġdid u jifhem kemm huwa kellu raġun. Mhux minnu naqas. Semma leħnu mal-irjiħat u mal-irkejjen kollha tad-dinja.

Għaddiet sena

2. Fil-21 ta’ April tas-sena li għaddiet ġie nieqes il-Papa Franġisku. Ta’ tmienja u tmenin sena ġie msejjaħ lura lejn il-Ħallieq tagħna lkoll. Wara ħajja ta’ ħidma favur il-bniedem, favur dawk li huma l-inqas fis-soċjetà. Wieħed li fil-kariga kkarga ferm iktar il-vuċi tiegħu. Altru tkun Isqof, altru Kardinal u altru Papa. Bergoglio ħa ħsieb jitkellem u jwassal il-messaġġ tiegħu fuq kull livell. Dak spiritwali, dak pastorali u dak politiku. B’kull mezz possibbli. Kull forma ta’ komunikazzjoni li hemm fid-dinja sabiex il-vuċi tas-sewwa tasal fejn għandha tasal.

Enċikliċi

3. Infakkar fid-diversi enċikliċi li ħa ħsieb li jiġu ppubblikati. Huma f’idejna. Uħud qrajnihom, oħrajn le, imma l-verità hija li għadhom rilevanti sal-lum. Jixraq li jinqraw mill-ġdid proprju għax huma mimlija b’għerf u sustanza. Il-Papa Ljun XIV deher li fehem aktar dan u diġà qiegħed jitlob li fil-Konċistorju li ġej, il-Kardinali jiflu sew l-enċiklika Evangelium Gaudium. Dan sabiex jiġu segwiti l-linji pastorali li huwa indika għalina. Messaġġi ċari, sija fir-rilevanza, kif ukoll li dawn mhumiex parti mill-passat remot, imma mill-preżent attwali. F’dan nibqgħu nifhmu li Franġisku għadu magħna u kliemu huwa ta’ gwida li jesiġu mingħandna li naqrawhom sew. Fortunatament il-Knisja għad għandha l-għerf li ma tagħmilx dak l-iżball li tiskarta u tinsa, imma tagħti piż u rilevanza.

Fid-dinja politika

4. Il-Papa Franġisku kien vuċi qawwija favur il-paċi fid-dinja. Waħda li tħares fl-istorja u tiddikjara li ma hemmx ġid mill-gwerer. F’dinja li flok qed insolvu l-kunflitti, qed nieħdu ħsieb li nkattruhom. Dawk li l-aktar jippontifikaw favur kemm iġibu t-tmiem, huma dawk li bħalissa qegħdin iżiduhom. Ninsabu f’xenarju internazzjonali fejn kull skuża hija tajba sabiex jintużaw l-armamenti. Dawk ta’ kull tip. Li ma tantx jiswew, bħal dawk li l-Ukrajna tuża, jew dawk l-iktar li jiswew, bħal dawk li qed tibgħat l-Istati Uniti. Hemm min jiddefendi u hemm min qiegħed jattakka sew. Hemm min jiddikjara li ser isolvi u hemm min iktar jikkumplika. Il-verità hija li dħalna f’dinja fejn ma hemmx kap jew kuda. Diversi jafu b’dan. Ħafna inkwetati, oħrajn jistennew il-mument opportun biex jintervjenu. Xenarju mill-iktar ikrah, u fil-preżent, kważi permanenti. Ħadd ma jista’ jsib tarf ta’ dak li ninsabu fih.

It-Tielet Gwerra Mondjali

5. Papa Franġisku kien iddikjara diversi drabi li d-dinja qabdet it-triq għat-Tielet Gwerra Mondjali. Qabel ħafna, jien inkluż, forsi rajnih qiegħed jesaġera. Illum però l-pożizzjoni hija differenti ferm. Bi Presidenti bħal Donald Trump fuq naħa, u Vladimir Putin fuq in-naħa l-oħra jew flimkien miegħu, ma hemmx wisq possibilità li l-affarijiet jinbidlu. Meta taġixxi militarment huwa dejjem perikoluż. Ferm u ferm iktar meta tidħol fil-kunflitt mingħajr ma tifhem il-kuntest u l-konsegwenzi tal-aġir sħiħ tiegħek. Tidħol mingħalik li ser issolvi, u minflok, tikkumplika l-affarijiet inti stess. Nibqa’ skantat kemm il-bnedmin idumu biex jifhmu li d-diskors vojt hekk jibqa’: diskors vojt. Iktar minn hekk, dak tar-raġuni u bis-sens, flok imexxuh u jiddependu minnu, jiskartawh.

Ninsabu wieqfa

6. Bħalissa, u iktar minn qatt qabel, ninsabu wieqfa f’xenarju fejn il-gwerra fl-Iran ma tista’ tissolva b’xejn. Ikun aħjar jekk jieqfu l-messaġġi fuq il-medja soċjali u jingħata spazju lid-diplomazija. Xi żball kbir għandna ftit jistgħu jagħrfu. Dikjarazzjoni li ser tinqered ċiviltà ma tagħmel xejn salv li tiftaħ il-bieb sabiex jitħajru oħrajn li jsegwu. Ħadd m’għandu jilludi ruħu. Is-soluzzjonijiet ser jonqsu u l-kumplikazzjonijiet ser jiżdiedu sew. Iktar u iktar meta l-prezzijiet taż-żejt u tal-gass qed jitilgħu u ser jibqgħu jitilgħu. Hija d-daqqa vera li l-poplu Amerikan diġà qiegħed iħoss, u dan, il-Gvern tal-Iran jafu. Huma diġà batew, u m’għandhom l-ebda diffikultà li jgħaddu lill-oħrajn mill-istess tbatija. Proprju għalhekk li d-dinja ser tara l-Istrett ta’ Hormuz iktar magħluq, u miegħu bastimenti wieqfa, jew milquta, jew distrutti. Xenarji xejn sbieħ li qed jassiguraw li l-ħajja tkompli togħla.

Wara dan

7. F’dan kollu, u waqt li naraw li lanqas il-kunflitt fl-Ukrajna mhu ser jieqaf, nistgħu nifhmu li sejrin lejn perjodu itwal ta’ gwerra u fejn l-armi ser jidħlu biex jippruvaw isolvu dak li ma jistax jiġi solvut. Bdiet triq soda li sakemm ma jkunx hemm bidla fil-mexxejja u fil-mentalità, l-affarijiet hekk ser jibqgħu. Forsi l-elezzjonijiet li ġejjin f’dak il-pajjiż ser jibdlu l-imħuħ. Min jaf jekk tirbaħx ir-raġuni jew tibqax telliefa, vittma tal-ġenn uman. Jekk le, nistgħu biss niftakru f’dak li Franġisku kien qalilna. Kien wissiena sew u ma tajniex kasu. Illum ninsabu fi kliemu.

F’din is-Sena

 

 

1.    Nammetti li ħarist ‘il quddiem tul is-sena li għaddiet lejn din li fiha nkunu nistgħu nisimgħu u niċċelebraw festa sabiħa bħal din.  Imma ma kellux ikun.  Hemm toroq għalina li għandna naċċettaw li għandna nieħdu.  Forsi għad ma wasalx il-mument li noħorġu minn dan id-deżert li ninsabu fih.  Għadu mhux il-waqt li nerġgħu ngħixu lura mingħajr ir-restrizzjonijiet fil-libertà li għandna fil-preżent.  Li fil-fatt inkunu nistgħu niċċelebraw u noħorġu l-vari tagħna lura biex nittamaw li jaffermaw il-preżenza tagħhom fostna, kif kienu.  Li nerġgħu nisimgħu u naraw il-murtali, il-briju tal-baned, il-ferħ ġenwin u d-dmugħ li jitwieled f’għajnejn il-bnedmin.

 

Parti minn dak li aħna

 

2.    Dan kollu huwa fortunatament kollu parti minn dak li aħna.  Partijiet essenzjali sabiex nassiguraw li ma nkunux differenti, imma li għandna nibqgħu li aħna.  Nistennew lura l-mument, imma fl-istess ħin nassiguraw li ma ninbidlux.  Inżommu sod, nippreservaw dak li jagħmilna.  Għax dan jista’, minflok, ikun mument meta naħsbu mill-ġdid dak kollu li kellna u konna wkoll ma napprezzawx biżżejjed.  Dan tul din is-sena li għaddiet u dik li ser tiġi aktar fuqna, sakemm is-sena li ġejja niċċelebraw id-19 ta’ Marzu.  Kif ngħidu, u għandna nitolbu iktar: reġġagħna għal dak li konna.  Mhux talli m’għandniex naqtgħu qalbna, talli għandna nissudaw iktar sabiex nifirdu dak li jagħmel il-ġid minn dak li jwettaq id-deni.  Forsi nittama inqas, ferm inqas piki inutli li jafu jwassluna fejn m’għandniex inkunu.  Iktar għaqda u koperazjoni biex inqajmu lura mill-ġdid fit-tajjeb li hemm.

 

Nużaw iż-żmien

 

3.    Hemm min, l-ewwel jaġixxi, u wara jaħseb fuq dak li jkun wettaq.  Hemm oħrajn li ma jaħsbux, u jsegwu biss dak li jkunu għamlu ta’ qabilhom.  Imma l-passi t-tajba jsiru, ħafna drabi, billi naħsbu sew qabel naġixxu.  Naħsbu b’attenzjoni u nidħlu fil-kalma neċessarja għat-twettiq ta’ programmi għal festi fejn il-bnedmin jiċċaqilqu u jibdlu ħajjithom.  Għandna għal darb’oħra mument u opportunità unika.  Iktar u iktar dawk li huma segwaċi u devoti ta’ San Ġużepp.  Dan il-qaddis, fil-Vanġeli diskorsi mingħandu m’għandniex, imma esegwixxa atti determinanti biex jipproteġi lil Sidna Ġesù Kristu u lil Ommna Maria Santissima.  Fis-“servizz ta’ sigurtà” li kellu mal-arkanġli u in ubbidjenza tagħhom.

 

Is-sena li għaddiet

 

4.    Tul is-sena li għaddiet ersaqt iktar viċin tiegħu, għalkemm mhux daqskemm nixtieq.  Imma nammetti li l-ktieb ta’ Donald Calloway, Consecration of Saint Joseph, wassalni ħafna.  Għalkemm għamilt ħilti biex naqrah biċċa biċċa, xorta meta kien lest, ħassejt il-vojt tiegħu.  Bqajt u għadni ndur lejh u nirrifletti.  Fuq il-partijiet sħaħ li jduru f’moħħi tul il-qari waqt il-quddies.  Kif ukoll fil-ħajja ta’ kuljum.  Kelli, f’dan, l-għażla li jew naqrah mill-ġdid, inkella li nsib ktieb ieħor “aqwa” minnu.  Insib fonti oħra ta’ għerf.  Fittixt u ma kienx faċli, għax dak il-kittieb ħabib ta’ pajjiżna dar ħafna punti.

 

Ktieb ieħor

 

5.    F’dan il-proċess sibt, però, ktejjeb li komplieni fit-triq li kont bdejt.  Għalkemm ħassejt li wasalt, erġajt imbuttajt ruħu sabiex imxejt pass ieħor.  Kont segwejt lill-Kardinal Gianfranco Ravasi f’diversi programmi u dibattiti.  Moħħ ċar u kapaċi jispjega dak li jidher kumplikat f’termini sempliċi.  Il-kitbiet tiegħu huma varji, imma ma kont xtrajt jew qrajt xejn minnhom.  Proprju għalhekk li bdejt, u l-ewwel ktieb li deher quddiemi kien dwar San Ġużepp.  Titolu sempliċi, imma dirett: Giuseppe.  Il Padre di Gesù.  Sibtu u xtrajtu.  Ma bdejtux kif wasal, imma l-fatt li l-festa kienet ġejja, tlaqt naqrah.  Ma ddispjaċieni xejn, u għal dawk li jridu jkunu jafuh iktar, tajjeb li jaqrawh.

 

Kontinwazzjoni

 

6.    Fir-realtà sarraf għalija passi ta’ kontinwazzjoni fuq dak li kont qrajt qabel.  Mexxieni sabiex nifhem ferm iktar fil-fond numru ta’ punti li Donald Calloway ħallieli, u dan minkejja l-isforzi li għamel.  Fil-fatt ħassejt li qiegħed iwieġeb sew għall-proċess li nsir naf iktar.  Fid-dawl li napprezza dejjem iktar li hemm aktar li t-teoloġiċi qed jiskopru.  Dan huwa li l-Kardinal jispjega fl-introduzzjoni li hemm bżonn li ssir b’dan il-mod: “Con un occhio all’universo biblico e un altro alle traccie culturali che nei secoli lo hanno recepito e tradotto” (B’għajn lejn l-univers bibliku u lejn it-traċċi kulturali l-oħra li fis-sekli rċevewh u ttrasmettewh).  Fuq dawn l-aspetti li huwa jikkonċentra l-isforzi tiegħu.

 

Recepito e tradotto

 

7.    Il-kittieb, filwaqt li jitlaq mill-Vanġelu ta’ San Mark, jeħodna fl-għelieqi tar-riċerka li daħal fihom huwa li jinsisti li l-istudju storiku dwar il-preżenza ta’ Sidna Ġesù Kristu f’din id-dinja ma tistax tiġi mifruda minn oħra.  Kif speċjalment marbuta mal-istudji arkeoloġiċi li mexxewh f’ħajtu.  Kif ukoll fil-frott tal-qari estensiv li għamel sabiex skopra diversi dokumenti oħra li jindikaw u jiftħu bibien oħra sabiex wieħed jifhem iktar.  Dokumenti li mhux ser issibhom faċli.  Fil-fatt, il-ktieb fih l-aktar partijiet rilevanti, is-sustanza, ta’ dan il-proċess ta’ ħsieb u riflessjoni li huwa għamel fuq San Ġużepp.  Fl-istess ħin ippreserva dak li mill-paġni varji li studja għandhom jiġu trasmessi.  Dan dejjem fit-triq sabiex wieħed jifhem iktar sew il-figura silenzjuża u diskreta tal-kustodju tar-Redentur u Salvatur tagħna.

 

Patris Corde

 

8.    Din il-kitba fiha iktar rilevanza għalina llum wara l-ittra appostolika tal-Papa Franġisku.  Min jaqraha jsib iktar x’jifhem u japprezza dwar San Ġużepp.  Però, dan jibqa’ dejjem parti minn proċess.  Parti minn triq biex wieħed jiskopri u jifhem aktar.  Fil-fatt, huwa josserva li l-Evanġelisti Mattew u Luqa l-iktar li jsemmuh.  Biss, “tell us very little, yet enough for us to appreciate what sort of father he was, and the mission entrusted to him by God’s providence” (jgħidulna ftit, imma biżżejjed biex napprezzaw ferm aktar x’missier kien u l-missjoni li l-Providenza fdatlu).  Mhux biss, imma wkoll fuq is-sehem determinanti tal-Papiet f’din it-triq.  Huwa jgħid: “My Predecessors reflected on the message contained in the limited information handed down by the Gospels in order to appreciate more fully his central role in the history of salvation” (Dawk li ġew qabli rriflettew fuq il-messaġġ li l-informazzjoni limitata li l-Vanġeli għaddewlna sabiex japprezzaw fis-sħiħ is-sehem ċentrali tiegħu fl-istorja tas-salvazzjoni).

 

Napprezzawh

 

9.    Kitbet il-Kardinal Ravasi hija interessanti u frott ir-riċerka akkademika sabiħa.  Papa Bergoglio jħares f’direzzjoni oħra, għax jgħidilna li kiteb din l-ittra sabiex wieħed iżid fl-imħabba lejn dan il-qaddis kbir, kif ukoll sabiex nitolbuh jinterċedi għalina u li nimitaw il-virtujiet u l-ħeġġa tiegħu.  Tul din is-sena forsi jkun siewi jekk din l-ittra tiġi mxandra aktar.  Jekk tinqara fuq il-mezzi tax-xandir.  Jekk tiġi mibgħuta fid-djar ta’ diversi li ċertament japprezzaw u jifhmu aktar l-importanza ta’ San Ġużepp.  Ħidma li għandha tkun determinanti f’din is-sena li għaddejjin minnha.