TAMIET IT-TAMBARA

1. Għaddejjin minn perjodu mimli bi sfidi ġodda. Uħud konna ħsibna li ser jintrikbu fl-aħħar elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew, imma llum fhimna li morna f’oħrajn. Kien hemm diversi li emmnu f’dak li seta’ jsir, b’fidi, fiduċja u speranza. Oħrajn le. Kien hemm politiċi varji fl-Ewropa li tkellmu u użaw il-ħsieb li l-votant għandu jittama f’futur aqwa milli għandu. Kemm dawn seħħilhom hija ħaġa oħra. Sija dawk li xeħtu u esprimew l-opinjoni tagħhom, kif ukoll dawk li jmexxu. Mhux kulħadd irreaġixxa l-istess. Uħud aċċettawhom; oħrajn le.

Franza

2. Dan ħareġ iktar fiċ-ċar f’dan il-pajjiż viċin tagħna, bħalissa mmexxi mill-President tar-Repubblika Emmanuel Macron. Ir-riżultat m’għoġbux tant li ddeċieda kif jista’ jxolji l-Parlament u jsejjaħ elezzjoni ġenerali. Fit-30 ta’ Ġunju, bħallum ġimgħa, jinxeħtu l-ewwel voti. Sejħa elettorali li hija skabruża minnha nfisha. L-iktar għax ħadet lil diversi b’sorpriża. Iż-żieda tal-vot fuq il-Partit tal-lemin estrem, Rassemblement National, u t-tnaqqis qawwi f’dak ta’ Macron wassal għal dan. Wassal iktar sabiex ix-xenarju politiku nqaleb. Fuq naħa sabiex il-partit moderat u attent ta’ Les Republicains isib ruħu maqsum, bil-kap Eric Ciotti (1965) jiddikjara fil-11 ta’ Ġunju li lest li jidħol f’alleanza mal-lemin estrem tar-Rassemblement National u diversi ma jaqblux u jesiġu li jitkeċċa mill-partit. Fuq l-oħra, ix-xellug li ddeċieda fl-istess jum li jingħaqad fi Front Popolari, b’ġabra ta’ persuni fl-estrem u l-moderati bħal Oliver Faure (1968) tal-Partit Soċjalista. X’ser jiġri ma nafux, imma dak li jseħħ ser ikollu effett qawwi fl-Unjoni Ewropea.

Rebbieħa

3. Fil-fatt, kif jikteb tajjeb The Economist ta’ din il-ġimgħa, hemm din it-tendenza li ssejjaħ elezzjoni meta titlef fl-elezzjonijiet Ewropej jew amministrattivi. Mill-istess, l-ewwel jingħad hekk: “Politicians defiantly demanding voters either back them or sack them is one of those gory European specialities.” (Li politiċi jisfidaw u jesiġu mill-votanti li jew ikunu warajhom inkella jneħħuhom hija speċjalità Ewropea kerha.” U wkoll: “The early-election gambit is called upon because it does sometimes work.” (Is-sogru li tmur għal elezzjoni bikrija ċertu drabi jaħdem.) Jiġu ċitati diversi eżempji li marru naħa jew oħra. Imma l-fatt jibqa’, fih innifsu, mimli sogru. L-ewwel, għax id-deċiżjonijiet għall-futur iridu jittieħdu malajr. It-tieni, għax jista’ jkun li flok wieħed jimxi ’l quddiem jispiċċa verament barra mill-poter.

Ir-Renju Unit

4. Dan huwa aktar u aktar ikkumplikat għax ftit wara, fl-4 ta’ Lulju, ser ikun hemm vot, ukoll imsejjaħ “malajr”, mill-Prim Ministru tal-Partit Konservattiv Rishi Sunak (1980) proprju wara telfiet elettorali amministrattivi qawwija. Deċiżjoni forsi wkoll mistennija minn uħud, imma li ċertament ser tiftaħ il-bieb għal bidliet fil-Gvern. Waħda li minnha, Keir Starmer (1962), mexxej tal-Partit Laburista Ingliż ser isib ruħu fir-responsabbiltà li jmexxi lil pajjiżu ’l quddiem. Il-pożizzjoni li sejra tiżviluppa biċċa biċċa hija dik marbuta ma’ kemm ser tkunlu l-maġġoranza fil-Parlament. Diversi huma l-ispekulazzjonijiet, imma ċertament ser ikun hemm bidla. F’dan ukoll hemm vuċi popolari li xebgħet mill-ħmerijiet li rat f’dawn l-aħħar snin.

Fl-Ewropa

5. Dan kollu huwa iktar determinanti f’dak li ġej fl-għażliet fix-xenarju tal-Unjoni Ewropea. Fuq naħa d-deċiżjonijiet marbuta mal-kompożizzjoni tal-maġġoranza politika li ser tingħaqad mal-Partit Popolari Ewropew biex tmexxi, u fuq l-oħra l-għażliet tal-uffiċjali. Il-kompromessi li ssoltu jakkumpanjaw dawn il-mumenti ser ikunu iktar interessanti u diretti għalina. L-iktar għax fuqhom jiddependi jekk tiġix konfermata jew le Roberta Metsola, li ġiet diġà konfermata mill-Partit Popolari Ewropew bħala l-kandidata tiegħu. Imma mhux biss. Il-karigi l-oħra, fosthom determinanti, ser ikun min jidħol fis-siġġu ta’ Josep Borrell (1947) bħala dak li huwa kkunsidrat bħala l-Ministru tal-Affarijiet Barranin. Dak li ser isir f’dawn l-elezzjonijiet, direttament dawk Franċiżi, huwa ta’ piż. Nittamaw li l-Unjoni Ewropea tibqa’ forza li tieħu deċiżjonijiet politiċi tajba.

Hemm ħafna

6. F’dan kienu u jibqgħu jkunu ħafna dawk li jtambru favur futur aħjar. Dawk li jitkellmu u jimbuttaw lejn iktar forom varji ta’ tamiet. Kemm minnhom iżommu l-kelma, jew ikunu fil-pożizzjoni li jibqgħu magħha, jiddependi mill-elettorat. F’dan, kemm votanti li jemmnu u jagħtu l-kunsens tagħhom. Fix-xhur li ġejjin ser naraw kemm dak kollu li ngħad jiġix materjalizzat. Iktar u iktar meta kull politiku jagħraf li mingħajr it-tamiet ta’ futur aħjar ma jkollux u la viżjoni u wisq inqas programm lejn il-futur. Ninsabu verament fi żminijiet diffiċli u ikkumplikati iktar mis-soltu, imma dan ma jneħħilniex il-bżonn li nħarsu ’l quddiem b’tama. Nibqgħu, f’dan, fost dawk li jtambru sabiex l-affarijiet isiru sewwa u f’pajjiżna jkun hawn verament it-tama għal ħajja aħjar milli għandna.

DAQT MAGĦNA

1. M’aħniex ’il bogħod. Ftit ġimgħat oħra u nkunu msejħa nagħmlu l-għażliet tagħna. L-elezzjoni għall-Parlament Ewropew, li tieħu l-iktar importanza nazzjonalment, u dawk tal-Kunsilli Lokali, li fil-fatt jibqgħu l-iktar determinanti. Il-bnedmin iħarsu ’l bgħid minn xtutna f’dak li jkun għaddej fi Brussell. Mhux dejjem jieħdu pjaċir b’dak li jisimgħu u jaraw u li, fl-aħħar tal-ġurnata, ser ikollhom ifendu għal miegħu. Imma f’dak lokali għandhom il-vantaġġ li qegħdin jiltaqgħu, jekk iridu, kull ġurnata ma’ dawk li qed jingħataw ir-responsabbiltà li jmexxu. F’kull naħa, f’kull vot, hemm prijoritajiet varji.

Fuq livell lokali

2. F’dak li seħħ, u f’dik li hija l-politika nazzjonali tal-Gvern fil-konfront tal-Kunsilli Lokali, hemm linja inqas ambizzjuża. Hemm iktar il-ħsieb li għandhom il-fakultà li jamministraw, imma mhux neċessarjament li jimmaġinaw. Il-prospetti futuri, f’ċertu sens huma iktar marbuta ma’ dak li kien hemm qabel. Nirranġaw dak li għandna. Inwaqqgħu u nerġgħu nibnu. Niżbgħu u nibdlu l-kuluri, fl-għarfien ukoll li hemm ħafna li tneħħa minn idejhom. Toroq isiru, jinqalgħu u jerġgħu jsiru, mhux bi pjan mal-istess Kunsill, imma skont ma l-Gvern Ċentrali jiddeċiedi. Inkella ta’ permessi għall-bini ta’ kostruzzjoni li qed isiru mingħajr kontroll u wisq inqas konsultazzjoni. Fejn il-pożizzjoni tiġi finalment imposta u l-Kunsill, flok Gvern Lokali kif suppost hu, isir għaqda non-governattiva. F’sitwazzjoni ġenerali fejn il-prijoritajiet fil-lokalità mhux dejjem qegħdin jidhru, imma minflok, jintilfu.

Lejn fejn sejrin

3. F’dan hemm fuqna iktar piż u responsabbiltà meta sija l-Kunsilli Lokali, kif ukoll id-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea kienu, u f’ħafna nittama li għadhom, parti integrali mill-viżjoni tal-Partit Nazzjonalista. Obbligi u dmirijiet li għandna sabiex nagħżlu iktar triqitna. Nagħżlu independentement minn dak li qiegħed jingħad minn ħaddieħor. U dan jgħodd sija fuq livell lokali, kif ukoll fuq dak Ewropew. M’għandniex niġu f’dan “ikkundizzjonati” mill-arja jew l-ambjent politiku li nbena madwarna. Għandna iktar li rridu nħarsu lejn il-futur li ġej għal pajjiżna u għall-poplu tagħna. Jingħad x’jingħad minn ħaddieħor, hemm linji tagħna li rridu nimxu fihom u lejhom. Prijoritajiet differenti, mhux opposti, u anqas neċessarjament kontrastanti, imma li huma l-iktar għal qalbna.

Deċentralizzazzjoni

4. F’dan iktar fil-Kunsilli Lokali fejn il-linja tagħna kienet dik li temmen f’inqas poteri konċentrati f’idejn il-Gvern Ċentrali. Iktar poteri meħuda u mogħtija f’idejn il-bnedmin li jgħixu u jqumu mal-persuni fil-lokalità. Dan il-vantaġġ dejjem ġie rikonoxxut sa minn żminijiet passati. U fil-fatt wieħed għandu jgħid li d-deċiżjoni politika li tibni l-Kunsilli Lokali ħadmet. Diversi huma l-lokalitajiet li mxew passi kbar ’il quddiem, li ma kienux jagħmlu kieku baqa’ kollox kif kien qabel. Kollox jiddependi minn fejn ġej jew sejjer il-Ministru tat-Trasport jew dak tax-Xogħlijiet. Biss issa dan il-momentum politiku naqas u qegħdin fil-fażi fejn qed namministraw mill-ġdid dak li konna qegħdin f’dawn l-aħħar snin. Xejn differenti, xejn ġdid, u l-isfidi sabiex il-poter jgħaddi iktar f’idejn dawk li huma l-kunsilliera eletti direttament minna.

Fuq livell Ewropew

5. F’dan iktar ukoll hemm il-bżonn li nħarsu ’l quddiem sabiex nagħrfu x’ħadem għalina f’dawn is-snin, u dak li le. Nevalwaw fejn hemm bżonn nibdlu. Sija fil-proċess metodoloġiku ta’ kif jittieħdu d-deċiżjonijiet u kif dawn jiġu ikkomunikati, kif ukoll fid-djalogu li għandu jakkumpanja sija qabel, kif ukoll wara dak li jkun sejjer isir. Strutturi li hemm bżonn li jinbnew aħjar. Mhux biss, imma iktar fit-teħid, fl-aġenda parlamentari, ta’ dak li jkun ser jiġi diskuss u wara li jiġi fil-ministeri kollha. Bħalissa huwa kważi esklussivament li l-Prim Ministru jiġi biex iwettaq dan. Ħafna drabi, biex jingħad kemm aħna tajba u l-Oppożizzjoni inqas. Mentri f’dan il-ftuħ lejn id-dibattitu bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra bi proposti varji li dan iwelled, qiegħed jitħalla mhux utilizzat.

Valuri

6. F’dan iktar hemm il-kwistjoni tal-valuri u l-prinċipji etiċi li qegħdin jipprevalixxu fl-Unjoni Ewropea. Fejn hemm forma ta’ alleanza, jew aċċettazzjoni stramba, li fiha l-valuri Nsara ma jissemmewx. Qisu xi żball, jew li mhuwiex diskors politikament aċċettabbli li jsir. Fejn diversi politiċi li huma Nsara kommessi qed isibu ruħhom emarġinati, jekk mhux ridikolati. Qisha l-Unjoni Ewropea trid tafferma ruħha fid-dinja stramba tal-ateiżmu, li messejna qabel, fi żmien fejn rajna traġedji varji. Indipendentement minn dak li qed jingħad f’dan minn oħrajn, jien ngħid li huwa iktar dmir tagħna li nasserixxu li l-Ewropa mingħajr valuri u l-kultura Nisranija tagħha ma tkunx dik li hi għaliha nfisha u fil-pożizzjoni tagħha fix-xenarju internazzjonali.

Forsi wkoll aħjar għalina

7. F’dan ukoll, forsi mhux neċessarjament, hemm min jadvoka direttament jew indirettament li l-fatt li naqsu l-partiti tal-Insara, Kattoliċi, qed ikollu dan l-effett. L-aġenda Ewropea kienet tkun iktar differenti kieku hemm iktar il-pożizzjoni li partit li jesprimi, fil-moderazzjoni sekulari tiegħu politika ispirata minn dawn il-valuri, imexxi. Nistaqsi iktar: kif f’pajjiżi oħra fejn qiegħed jinħass iktar il-bżonn tagħhom mill-istess elettorat, hemm linji differenti? Kif aħna, li fil-maġġor parti tiegħu l-elettorat fuq iż-żewġ partiti huwa mibni fuq dawn l-ideat, isib li ma jiġux magħduda fuq skala u politika nazzjonali u Ewropea? Il-politika f’pajjiżna trid iktar diskussjoni. Trid għalhekk, f’dan, iktar bnedmin impenjati sabiex jagħrfu dak li sejrin għalih. L-elezzjonijiet daqt huma magħna, u f’dan nittama li pajjiżna jara iktar politiċi impenjati sabiex iwasslu l-aġenda fil-lokalità u fl-Ewropa b’aktar viżjoni ċara u diretta għalina.