26.2.26

UNJONI EWROPEA - DIRETTIVI

33528. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Kultura, l-Artijiet u l-Gvern Lokali: Jista’ l-Ministru jgħid x’direttivi tal-Unjoni Ewropea ġew jew mistennija li jiġu implimentati mill-Ministeru tiegħu matul l-ewwel sitt xhur tas-sena 2026 u liema huma dawk li għadhom pendenti sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

 

07/01/2026

 

ONOR. OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor. Interpellant għall-ewwel sitt xhur tas-sena 2026, ma hemm ebda Direttiva tal-Unjoni Ewropea b’terminu ta’ traspożizzjoni li jaqa’ f’dan il-perjodu u li taqa’ taħt ir-responsabbiltà diretta tal-Ministeru għall-Kultura, Artijiet u Gvern Lokali. M’hemm ebda direttiva li għadha pendenti sal-ġurnata li qed tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari.

 

Seduta Numru 436

23/02/2026

UNJONI EWROPEA - DIRETTIVI

33527. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, l-Enerġija u l-Indafa Pubblika: Tista’ l-Ministru tgħid x’direttivi tal-Unjoni Ewropea ġew jew mistennija li jiġu implimentati mill-Ministeru tagħha matul l-ewwel sitt xhur tas-sena 2026 u liema huma dawk li għadhom pendenti sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

 

07/01/2026

 

ONOR. MIRIAM DALLI: Ninforma lill-Onor. Interpellant li m’hemmx direttivi li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Ambjent, l-Enerġija u l-Indafa Pubblika u li d-data ta’ skadenza għat-traspożizzjoni tagħhom taħbat fl-ewwel sitt xhur tas-sena 2026.

 

Seduta Numru 436

23/02/2026

L-UMILTÀ TAL-IŻBALL - Apprezzament - Sur Laurence Grech, ex-Editur tas-Sunday Times of Malta

1. Tul din il-ġimgħa li għaddiet, pajjiżna tilef bniedem li serva lill-poplu u lid-demokrazija tagħna. Persuna ffurmata u ppreparata fit-toroq twal li l-ġurnaliżmu kostanti, attent u assidwu jixraq li fil-fatt jagħti u jingħata. Laurence Grech kien proprju dan. L-Editur li lħaqt u segwejt fil-kitbiet u d-direzzjoni li s-Sunday Times of Malta kienet tieħu. Kien ċar u kellu boxxla morali soda. Daqshekk ieħor formazzjoni klassika marbuta mal-letteratura u l-kultura. Attent f’dak li huwa għaddej u ma jiġrix jikkundanna imma jħares fit-tul. F’dak li qiegħed jikteb u f’dak li ser iseħħ ma kienx jiġri. F’ħafna, il-kredibilità u l-fatt li l-gazzetta għadha tinxtara huwa tiegħu wkoll.

Kostanti

2. F’dan kien dritt iħares li ma jkunx hemm tibdil fil-linja politika tal-gazzetta. Kontinwazzjoni mal-passat tagħha u fl-istess ħin ftuħ għall-isfidi tas-soċjetà li bdiet il-proċess li ġiebha fejn aħna llum. Kellu valuri li ħaddan u assigura li ma jkunx differenti milli hu. Wisq anqas ipprova jintgħoġob, inkella li jweġġa’ lill-oħrajn. Ħareġ gazzetta mill-fosdqa antika tagħha sabiex tkun iktar waħda viċin iċ-ċentru politiku moderat. Dan għax f’qalbu kellu l-importanza tal-umiltà f’dak li wieħed ikun qiegħed jaffronta. Qalb miftuħa, u li kien deċiż li jgħallem u li jgħaddi kemm seta’ lil dawk li kienu madwaru. Ma kellux suppervji, wisq inqas arroganzi. Ried li jwettaq dmiru b’determinazzjoni u b’dożi sbieħ ta’ umiltà.

Intelliġenti

3. Kien jifhem dak li qiegħed isir, u fl-istess ħin kien kapaċi japprezza dak li l-klassi politika qed tipprova twettaq. L-iktar l-għarfien li l-bniedem jiżbalja, u ħafna. Il-kawtela intelliġenti tiegħu assiguratlu l-għeruq ta’ tjubija li kellu. Mhux ser iċedi malajr il-punt imma fl-istess ħin jagħraf il-preġudizzji u l-ġudizzji veloċi li ċerti drabi jakkumpanjaw lill-bnedmin. F’ħafna ftakart f’dak li qrajt reċentement fil-ktieb ta’ Gianrico Carofoglio (1961), Elogio dell’ignoranza e dell’errore, meta kiteb hekk: “La buona politica ama gli errori intelligenti, quelli che, riconosciuti ed emendati, migliorano la comprensione e l’azione. Un criterio valido per valutare lo spessore e l’intelligenza di un politico (ma, a ben vedere, di chiunque) consiste nel porgli qualche semplice domanda sugli errori che ha commesso.” (Il-politika t-tajba tħobb l-iżbalji intelliġenti, dawk li, meta aċċettati u emendati, jwettqu aħjar l-għarfien u l-azzjoni. Kriterju validu biex tqis il-konsistenza u l-intelliġenza ta’ politiku (imma, fil-fatt, ta’ kull persuna) jikkonsisti f’li tressaqlu domandi sempliċi fuq l-iżbalji li kien wettaq.)

Dak li kien

4. Fis-servizz iebes u xejn faċli ta’ Editur huwa assigura li jiġu mistoqsija d-domandi sempliċi u diretti fuq l-iżbalji li saru. Biss kellu fih diġà l-għarfien li waqt li jwettaq dan, li l-iżball huwa uman, u li huwa neċessarju, fl-iżvilupp tas-soċjetà demokratika. Mhux biss, iżda d-domanda sempliċi kienet issir proprju f’dak l-isfond uman. Mhux forma ta’ argużin modern, jew ġustizzjier, imma uman ma’ uman, li wara għandu l-obbligu jirrapporta lura lill-qarrejja dak li ntqal. F’dan ġieb ħafna rispett, u rari kont tarah issib politiċi javversawh jew jikkunsidrawh żleali jew “għadu”. Kont taf fejn hu u fejn hija l-gazzetta, u għalhekk stajt tkellmu jew tirrifjuta u ma tkunx waqgħet id-dinja.

Ir-Raba’ Kolonna

5. F’dan kien dak li assigura iktar rispett lejn ir-Raba’ Kolonna tad-demokrazija tagħna. Parti wkoll ma’ żmien fejn kien akkumpanjat minn numru ta’ Edituri ta’ gazzetti oħra li kellhom l-abbiltajiet tagħhom. Kien parti minn ġurnaliżmu matur u li mhuwiex mibni fuq sensazzjonaliżmu temporanju. Dan seta’ jwettqu u jbasktu għax ma waqafx jifforma u jistruwixxi ruħu. F’dan kien iħobb lil dawk li jsegwu politika ta’ kultura u japprezzahom. Kien kapaċi wkoll jgħid le lil ċerti pressjonijiet li l-bnedmin jivvintaw b’għaqal u anki b’diplomazija kbira. Meta huwa ma baqax Editur, il-gazzetta, inevitabilment, tilfet il-wirt u l-arti li kien bena. Però għal ulied is-sewwa kien stabbilixxa mudell ta’ kif timxi fit-triq tal-ġurnaliżmu modern. Wieħed li f’dan għandu jingħata ġieħ kif verament mistħoqq.

Napprezzaw

6. F’dan ngħid li għandna napprezzaw ferm iktar lill-ġurnalisti, lill-Edituri li aħna għandna fil-pajjiż u fil-Partit tagħna. Is-sagrifiċċji li jsiru minnhom huwa ftit ikkunsidrat. Ħafna ħin iebes, u anki l-għarfien li jridu jkunu skomdi f’dak li jiktbu u jikxfu. Ir-rapporti u l-mod ta’ kif dawn jinkitbu mhumiex tazza ilma. Jitolbu l-attenzjoni u r-rispett tagħna. L-iktar, f’dan il-perjodu, is-sostenn kostanti tagħna. Hemm bżonn li bħala pajjiż, u ngħid aktar bħala Partit, infakkru u ninsistu li l-gazzetti huwa fl-interess kollettiv tagħna li jinxtraw u jinqraw. Bnedmin jiktbu fuq bnedmin oħra biex jinfurmaw daqshekk ieħor bnedmin oħra. Bnedmin li fl-umiltà tal-iżball jifhmu aktar xi tfisser li tkun għas-servizz siewi tal-oħrajn.


F'GĦELUQ IS-SNIN

1. Il-bniedem, tul triqtu, ftit drabi jista’ jsib kejl, jew aħjar jaqta’, fejn ser jispiċċa f’ħajtu. Jibda biss jaf, xejn iktar. Jimxi fil-passi tal-ħajja. Daqqa naħa u daqqa oħra, ifittex li jkun għal, u lejn dak li jara ’l quddiem. Mhux dejjem fil-ferħ li wieħed jixtieq. Forsi aħjar li jittama li jkollu imma fid-dmir li jkun dak li ġie maħluq għalih. Kemm, f’dan, il-bniedem jistaqsi tant domandi lilu nnifsu u lill-ħajja stess sabiex jifhem aktar. Daqqa jaħseb li qabad tarf sew ta’ dak li għaddej minnu u daqqa inqas, imma bil-paċi f’qalbu forsi jħossu li miexi lejn dak li jara li jwettaqlu l-ġid. Proprju għalhekk il-qari fih valur, għax jgħinek tgħarbel, anki meta kollox jidher ikkumplikat. Daqshekk ieħor il-kitba li kull nhar ta’ Tlieta tmexxina, daqqa għalikom u daqqa aktar għalija, imma f’din l-eżistenza personali nammetti li hi ta’ saħħa.

Romano Guardini (1885-1968)

2. Filosfu, teologu, saċerdot Ġermaniż u kittieb ta’ diversi kotba mill-isbaħ li qrajt. Fost dawn id-diversi, fl-introduzzjoni tal-ktieb tiegħu The Conversion of Augustine (1960) jikteb, b’tant sens, hekk: “Books do not come into existence as their authors want them to, but rather as they want to.” (Il-kotba ma jiġux fl-eżistenza kif l-awturi tagħhom iriduhom li jiġu, imma iktar kif jiddeċiedu huma stess li jiġu.) Naħseb f’dan daqshekk ieħor il-bniedem u daqshekk ieħor l-artikli li nikteb. Hemm parallelliżmi ta’ livelli varji. Min ħalaqna, min rabbiena, forsi xtaqna naqbdu triq u niżviluppaw il-kitba tal-ħajja tagħna mod u morna ieħor. Inkella aħna stess irridu triq u nsibu li minflok qbadna, mingħajr ma nafu oħra, jew aħjar, naħsbu li sejrin tajjeb u niskopru aktar tard li forsi mhuwiex proprju l-każ. Imma hekk hu għalija u għal kulħadd.

Gianfranco Carofiglio (1961)

3. Forsi aktar determinanti u li fil-fatt ispirani jinsab f’dan il-ktieb ta’ dan l-awtur, ex-maġistrat u ex-politiku Taljan bit-titlu Elogio dell’ignoranza e dell’errore (2024). Ktieb li diġà, mit-titlu tiegħu, wieħed isib li jrid jikkonfronta iktar lilu nnifsu. F’dak li huwa u f’dak li jixtieq għalih innifsu bħala l-bniedem. Dak li fi ktieb mimli b’ideat, mhux neċessarjament kollha li wieħed jaqbel magħhom, imma tajba. L-awtur f’mument, waqt li jfakkar f’dak li l-isportiv u atleta Dick Fosbury (1947-2023) irnexxilu jibdel kif jaqbeż u b’hekk rebaħ, jgħid li huwa fil-fatt tana: “Una grande lezione sul cambiamento: quando hai un problema che non riesci a risolvere, prova a fare esattamente il contrario di come si è sempre fatto. Ignorando l’opinione degli altri, esperti inclusi.” (Tana lezzjoni kbira fuq il-bidla: meta għandek problema li ma jirnexxilekx issolvi, ipprova agħmel eżattament il-kontra ta’ dak li qabel dejjem għamilt. Warrab l-opinjoni tal-oħrajn, anke ta’ dawk li huma kkunsidrati bħala esperti.) Ideat diretti għal min, bħali, jrid li sseħħ il-bidla t-tajba.

Vuċi qawwija

4. F’dan iktar wieħed iħares sabiex jifhem jekk huwiex il-fatt li l-bniedem irid jirrepeti dak li dejjem wettaq biex fil-fatt jibqa’ fejn hu. Hemm diversi li jixtiequ l-bidla, imma jippreferu jibqgħu kif inhuma. Hemm iktar dawk li ma jridux jisimgħu kritika u oħrajn li jridu biss lil dawk li jibqgħu jxommu l-inċens li jingħatalhom. Iktar ma jgħaddi żmien iktar nagħraf kemm huma ftit dawk li huma ppreparati sabiex ikun hemm tibdil. Ngħid li draw kif inhuma u jidentifikaw ruħhom f’dak li jibqgħu jirrepetu aktar mill-kapaċità tagħhom li jinbidlu. Pajjiżna qisu hu aktar immexxi f’dan. Aktar ma nisimgħu l-kliem “progress”, “riformi” u “t-teħid ta’ deċiżjonijiet”, aktar nara li kollox ser jibqa’ l-istess. F’dan proprju għax qiegħed jiġi ttraskurat element essenzjali tal-ħajja.

David Petraeus (1952)

5. F’dan hemm l-element mhux apprezzat, imma neċessarju, tal-kritika. Dak li għal xi wħud hija żejda jew negattiva, però fil-verità hija importanti u essenzjali sabiex tmexxi ħajtek u pajjiżek. Veru li hemm min ma tantx togħġbu u kull ma twettaq għalih hu ħażin, imma hemm ukoll oħrajn li jridu li l-affarijiet ikunu aħjar u li jsiru proprju hekk, u jitkellmu għax iridu l-ġid. Min huwa fil-poter, xi drabi jippreferi biss lil dawk li jinċensawh. Imma tgħallimt nammira l-kontra. Carofiglio jgħidilna li Petraeus, li kien kmandant militari Amerikan importanti, meta kien iżgħar kien nominat bħala assistent tal-Ġeneral Jack Galvin (1929-2015). Hemm jingħad li ntqal hekk: “Costui, nel loro primo incontro, gli spiegò che la parte più importante del suo lavoro sarebbe stata criticare il suo capo. Petraeus protestò, in chiaro imbarazzo, ma Galvin fu irremovibile: “Il mio compito è comandare la divisione, il tuo è criticare me.” (Dan, fl-ewwel laqgħa li kellhom, spjegali li l-iktar parti importanti tal-ħidma tiegħu kienet dik li jikkritika l-kap tiegħu. Petraeus ipprotesta, imbarazzat kif kien, imma Galvin kien ċar u qallu: “Il-ħidma tiegħi hi li nikkmanda d-diviżjoni, tiegħek hi li tikkritikani.) Hemm l-awtur jgħid li dan il-messaġġ għaddielu t-tagħlima li mhuwiex biżżejjed li tittollera d-dissens, imma huwa ħafna iktar importanti li tesiġih. Parir uniku għalina.

Wara sittin sena

6. Ideat interessanti għalija, imma Carofiglio ma jafx li f’dan, illum nagħlaq madwar sittin sena espost fil-politika ta’ pajjiżna. Dan minn meta missieri ġie elett għall-ewwel darba fil-Parlament fl-1966. Ninsab magħkom f’dan il-proċess twil ta’ għarfien u esperjenzi varji li servewni sabiex nifhem iktar dak li l-bnedmin iridu f’dawn il-gżejjer. Kemm aktar huwa ċertament importanti u ta’ valur li taħdem u tistinka fil-politika għall-oħrajn. Kemm, ferm iktar, li tisma’ l-kritika li tingħadlek minnhom u tassigura li tibgħat il-messaġġ ċar li inti miftuħ għaliha. Missejt aktar magħha, bi pjaċir, is-Sibt li għadda f’tieġ, fejn min ġie jkellimna fehemnix, fl-awtentiċità tiegħu, kemm dan huwa minnu u kemm huwa neċessarju. Fakkarni f’dak li sar u dak li għad fadal xi jsir. F’dan għaraft iktar li sa issa wasalt fejn naħseb li naf. Però nagħraf iktar li fejn ninsab li sejjer, bħal dejjem, huwa biss iż-żmien li għad jurini. Nafda f’dak li tissudawni fih, u iktar nista’ nsellem u nirringrazzja lil dawk li jifhmu dan kollu u li jsostnu din il-linja politika li ħaddant u li għadni nħaddan.

UNJONI EWROPEA - DIRETTIVI

33526. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u x-Xogħlijiet Pubbliċi: Jista’ l-Ministru jgħid x’direttivi tal-Unjoni Ewropea ġew jew mistennija li jiġu implimentati mill-Ministeru tiegħu matul l-ewwel sitt xhur tas-sena 2026 u liema huma dawk li għadhom pendenti sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

 

07/01/2026

 

ONOR. CHRIS BONETT: Ninforma lill-Onor. Interpellant li d-Direttiva li d-data ta’ skadenza għat-traspożizzjoni tagħha taħbat fit-tieni nofs tas-sena 2026 hija s-segwenti:

DIRETTIVA DELEGATA TAL-KUMMISSJONI (UE) 2025/1801 tat-23 ta’ Ġunju 2025 li taddatta għall-progress xjentifiku u tekniku l-Annessi I u II tad-Direttiva (UE) 2022/1999 tal- Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar proċeduri uniformi għal kontrolli fuq it-trasport ta’

merkanzija perikoluża bit-triq.

23/06/2026

 

Din id-Direttiva għadha ma ġietx trasposta fil-liġi nazzjonali u għalhekk għadha pendenti.

 

Seduta Numru 435

18/02/2026

UNJONI EWROPEA - DIRETTIVI

33525. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura, is-Sajd u d-Drittijiet tal-Annimali: Jista’ l-Ministru jgħid x’direttivi tal-Unjoni Ewropea ġew jew mistennija li jiġu implimentati mill-Ministeru tiegħu matul l-ewwel sitt xhur tas-sena 2026 u liema huma dawk li għadhom pendenti sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

 

07/01/2026

 

ONOR. ANTON REFALO: Ngħarraf lill-Onor. Interpellant li l-Ministeru li tiegħu responsabbli bħalissa qed jaħdem fuq it-traspożizzjoni ta’ direttiva tal-UE fil-liġi nazzjonali u li hija li ġej:

 

Titolu tad-direttiva tal-UE

Data sa meta trid tingħalaq it-traspożizzjoni fil-liġi nazzjonali

 

 

DIRETTIVA TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2025/2449 tal-4 ta’ Diċembru 2025 li temenda d-Direttivi 2003/90/KE u 2003/91/KE fir-rigward tal-protokolli għall-eżami tal-varjetajiet tal-lift tal-Iżvezja, tal-kaboċċi għall-magħlef, tar-ross, tal-grupp tal-kaboċċi tal-weraq, tal-grupp tal-kaboċċi tat-Toskana, tal-grupp tal-kaboċċi Portugiżi (Tronchuda), tal-kaboċċi Ċiniżi, tat-tadam u tal-ispinaċi

 

30 ta’ Ġunju 2026

 

Seduta Numru 435

18/02/2026

UNJONI EWROPEA U L-KUNSILL TAL-EWROPA - LAQGĦAT

33524. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja u r-Riforma tas-Settur tal-Kostruzzjoni: Jista’ l-Ministru jgħid għal liema laqgħat attenda fi ħdan l-Unjoni Ewropea u l-Kunsill tal-Ewropa u dawk li mistenni jattendi għalihom f’dawn l-ewwel sitt xhur tas-sena 2026?

 

07/01/2026

 

ONOR. JONATHAN ATTARD: Għax-xhur li ġejjin, bħala prassi u sa fejn ikun possibbli, jien ser nattendi l-laqgħat kollha li jsiru fi ħdan l-Unjoni Ewropea u li jkunu intenzjonati għall-Ministri responsabbli mit-temi partikolari tal-portafoll ministerjali tiegħi.

 

Seduta Numru 435

18/02/2026

KANA

1. Wieħed mill-aktar angoli interessanti tat-Testment il-Ġdid huwa li t-tagħlim ma huwiex wieħed għarwien. Imdaħħal bħal xi preċetti jew avv...