KAPITOLU 291 TAL-LIĠIJIET TA’ PAJJIŻNA – TALBIET TA’ PETIZZJONIJIET

2202. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista’ l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm tressqu talbiet ta’ petizzjonijiet taħt is-sistema kif inhi stabbilita fil-Kapitolu 291 tal-Liġijiet ta’ pajjiżna tul is-sena li għaddiet? Kemm minnhom daħlu direttament u elettronikament? Kemm minnhom ġew milqugħa u kemm ġew miċħuda?

01/11/2017

  ONOR. OWEN BONNICI:  Ninsab infurmat li b’kollox dahlu 34,379 petizzjoni. Is-segwenti tabella turi informazzjoni iktar dettaljata.

Decision	Online	Manual	Total
Accepted by BOP	9,996	5,543	15,539
Accepted Partially by BOP	388	485	873
Refused by BOP	7,090	8,857	15,947
Not Taken Cognisance Of	1,043	437	1,480
Pending Decision	27	513	540
Total Registered	18,544	15,835	34,379

Seduta  48

06/11/2017

ĦAL TARXIEN – TRIQ IL-FIERES – STAT U KUNDIZZJONI

2200. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista’ l-Ministru jinforma lill-Kamra f’liema stat u kundizzjoni tinsab Triq il-Fieres Ħal Tarxien u jekk kemm-il darba huwiex ser isir xi xogħol fuqha fil-futur?

01/11/2017

  ONOR. IAN BORG:  Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li se ssir spezzjoni fit-triq imsemmija biex ikun determinat il-kundizzjoni tagħha.

Seduta  48

06/11/2017

ŻEJTUN – TRIQ ALFREDO CACHIA ZAMMIT - XOGĦLIJIET

2199. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista’ l-Ministru jinforma lill-Kamra f’liema stadju tinsab it-tiswija ta’ Triq Alfredo Cachia Zammit Żejtun u jista’ jindika l-ispejjeż li ntefqu sa issa?

01/11/2017

  ONOR. IAN BORG:  Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li x-xogħol ta’ Transport Malta li jikkonsisti f’culvert għall-ilma tax-xita u l-bini mill-ġdid tat-triq beda ftit tal-ġranet ilu u sa llum intefqu madwar Eur 100,000. Ix-xogħol prinċipali li sar fix-xhur li għaddew kien qed isir mill-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma; u għal dan nitolbu jagħmel il-Mistoqsija lil Ministru kkonċernat.

Seduta  48

06/11/2017

RAĦAL ĠDID – TRIQ ĦAL LUQA – SPIŻA FINALI

2198. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista’ l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kienet l-ispiża finali sabiex Triq Ħal Luqa Raħal Ġdid tiġi rranġata?

01/11/2017

  ONOR. IAN BORG:  Ninforma lill-Onor. Interpellant li l-ispiza finali sabiex Triq Ħal Luqa, Raħal Ġdid tiġi rranġata kienet ta’ €351,729.51.

Seduta  48

06/11/2017

ĦAL TARXIEN – TRIQ PALMA – SPIŻA FINALI

2197. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista’ l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kienet l-ispiża finali fuq Triq Palma ĦalTarxien?

01/11/2017

  ONOR. IAN BORG:  Ninforma lill-Onor. Interpellant li l-ispiża finali fuq Triq Palma, Ħal Tarxien hi ta €120,348.85.

Seduta  48

06/11/2017

F’dinja oħra.

1.   F’din it-tieni ġimgħa ta’ dieqa, rajna għal darb’oħra ‘l-Gvern jagħmel ħiltu biex jaħrab ir-realtà.  Huwa ċar li l-ħsieb huwa li iktar ma jgħaddi żmien, iktar il-poplu ser jinsa, u allura ma hemmx bżonn li tiġi affrontata l-verità.  Kien hemm atti varji ta’ insensittività grossolana lejn dak li huwa għaddej.  Lejn il-memorja tal-persuna, ċittadina ta’ dawn il-gżejjer li tilfet ħajjitha.  L-ewwel, l-insistenza fuq il-familja li taqbel li jkun hemm premju għal min iwettaq dmiru u jikxef.  It-tieni, li l-Prim Ministru jaħrab f’pajjiż ieħor biex ikompli bl-iskema li jbiegħ il-passaporti, dik l-istess li smajna ħafna kritika dwarha.  It-tielet, li bil-fatti irrifjuta li jsir dibattitu parlamentari urġenti dwar l-akkadut.  Il-Gvern għandu jiġi reġistrat li naqas lil din il-familja li tinsab f’dan il-mument ta’ dulur, u li fih qed tifhem iktar li l-istat abbanduna lil ommhom.

L-Anti-Mafia

2.   Forsi hemm min jaħseb li s-sejħiet tal-Oppożizzjoni għar-riżenji huma parti minn xi attakk partiġġjan.  Fir-realtà hija talba bżonnjuża sabiex l-Istat ikollu l-għodda f’postha biex iwieġeb għal dan l-attakk faħxi.  Ma kontx ngħid li ser nara dawn l-eventi jseħħu f’pajjiż li The Economist sejjaħ din il-ġimgħa “Murder in Paradise”.  Wisq inqas li ser insib lili nnifsi, flimkien mal-Kap Dr Adrian Delia u l-Viċi Kap Dr Beppe Fenech Adami niltaqa’ mal-Kummissjoni Anti-Mafia Taljana, immexxija mill-Onor. Rosy Bindi.  Dak li smajt u dak li ġie diskuss ġieb lura quddiem għajnejja, l-ewwel id-diversi kotba li qrajt minn Giovanni Falcone, Giuseppe Ayala u Angelino Alfano dwar l-operat u l-konsegwenza tal-illegalità u l-kriminalità.  It-tieni, l-għarfien li l-istat demokratiku tagħna taħt din l-amministrazzjoni dgħajjef sew lilu nnifsu u m’għadux f’pożizzjoni li jikkumbatti.

L-ikreh żmien

3.   The Economist, fl-artikolu tiegħu jibda billi jikkwota dak li qal il-Kap tal-Partit: “The darkest moment in the country’s political history”.  Dan hekk huwa.  F’dik il-laqgħa, li nittama li ma tkunx l-aħħar waħda, fhimt u rajt ċar li l-Kummissjoni taf ferm iktar dwarna milli naħsbu.  Taf, imma m’għandniex min hawn qiegħed jifhem il-gravità tad-delinkwenza u l-pussess li dieħel.  Kien ċertament żball kbir li ħadd mill-Korp tal-Pulizija ma ltaqa’ magħhom. Nittama li xi ħadd fil-Gvern, li għadu qiegħed jgħix fid-dinja tagħna, fehem u ħa nota.  Jidher ċar li għandna bżonn li naġġornaw il-liġijiet tagħna biex nieqfu għal dan il-fenomenu.  Biex dan isir, il-Gvern irid jinżel lura u jifhem sewwa s-sinjali taż-żminijiet.  Għandi dubju kemm dan kapaċi jsir, jew kemm hemm min huwa lest li jaffronta din ir-realtà.

L-effett fuq is-sigurtà

4.   Il-pajjiż irid jifhem li l-aġenda nazzjonali tiegħu b’dan l-omiċidju nbidlet.  Irid isir aktar biex il-livell tas-sigurtà fit-toroq tagħna, għal dawk li jgħixu f’dawn il-gżejjer, jerġa’ jogħla ‘l fuq lejn dak li kien qabel.  Dan ifisser li l-istituzzjonijiet demokratiċi tagħna jridu jiġu ssudati, il-liġijiet tajba applikati u l-pratiċi tajba passati riapplikati.  Ma jistax issa, wara dak li ilu ġej is-snin taħt din l-amministrazzjoni, jitqiegħed taħt it-tapit.  Ma nistgħux naħarbu dak li huwa evidenti f’għajnejn u qlub in-nies.  Irid jiġi konfrontati.  Hawn wisq preferenzi u deċiżjonijiet politiċi żbaljati.  Hawn wisq kriminalità organizzata.  Hawn wisq korruzzjoni istituzzjonali.  Il-bieb fetħuħ beraħ.

L-effett ekonomiku

5.   Kien iktar ċar dak li rriżulta tul din il-ġimgħa fil-konferenza organizzata minn EY, imsejħa Malta’s Annual Attractiveness Event.  Fuq id-domanda dwar l-istabilità, it-trasparenza fl-ambjent regulatorju tal-isferi legali u politiċi, waqt li bejn l-2015 u l-2016 inżilna 15%, issa nżilna 12% oħra.  Jekk dan mhuwiex sinjal għal dawk li qed jgħixu f’din id-dinja u mhux f’oħra, ma nafx.  Dan ċertament ser iżid fil-gravità wara d-delitt politiku tas-sinjura Daphne Caruana Galizia.  Min kien ferħan u kuntent bil-miżuri tal-Budget għandu jifhem li jrid jibdel il-linja tiegħu.  Jekk jilludi ruħu f’dan, u jibqa’ għaddej, ikun qiegħed jiżbalja.  L-istrateġija ekonomika tagħna trid tiġi mfassla b’attenzjoni lejn is-sena li ġejja proprju minħabba dak li seħħ.

Niddefendu ‘s-soċjetà

6   Rajt, qrajt u smajt diversi jitkellmu fuq dak li seħħ.  Hemm min jaħseb li huwa aktar perfett mill-oħrajn, b’tali mod li jimmaġina li huwa biss għandu d-dritt li jitkellem fuq dak li ġara.  Biss, dawk li jgħixu fuq dawn il-gżejjer jafu li r-realtà hija li huwa l-Partit Nazzjonalista li, jingħad x’jingħad fuqu, huwa kapaċi jaqbeż u jiddefendi lis-soċjetà.  Huwa hu li għandu l-esperjenza, l-abbiltà u qiegħed diġà jwieġeb għas-sejħa.  Diġà fil-Parlament ngħadu messaġġi varji minn ħafna deputati mill-Oppożizzjoni, li ma qagħdux lura u stqarrew pubblikament il-pożizzjoni tagħhom. Pajjiżna qiegħed f’sitwazzjoni diffiċli u gravi ħafna.  Però dan ma jfissirx li m’hawnx diversi bnedmin ta’ rieda tajba li huma determinati li jikkumbattu għas-sewwa.  L-ewwel, sabiex jinstab min wettaq dan id-delitt tal-mistħija fuq persuna politika; u t-tieni, biex din is-soċjetà terġa’ tissoda primarjament it-tessut morali tagħha, u sekondarjament l-istituzzjonijiet li suppost jiddefenduha u li mhumiex.  Jekk, kif qed naraw, il-Gvern qiegħed jgħix fid-dinja tiegħu, aħna qed ngħixu mar-realtà vera ta’ pajjiżna.

Ma hemmx kliem.

1.  Ma hemmx kliem biex wieħed jispjega dak li ġara nhar it-Tnejn, 16 ta’ Ottubru f’pajjiżna.  Pajjiżna tilef.  Dan il-poplu qiegħed, ma kull ġurnata jifhem li huwa ġie ferut fl-iktar parti importanti fil-ħajja tiegħu.  Direttament fit-tessut demokratiku u f’dak soċjo-ekonomiku.  Jingħad x’jingħad, jinkiteb x’jinkiteb, ħadd ma jista’ jaħrab mill-fatt li l-Istat Malti tilef il-battalja sabiex iżomm u jipproteġi l-ħajja ta’ persuna li ddominat ix-xenarju politiku għal dawk l-aħħar snin.  Ma hemmx skuża politika jew mill-aspett ta’ sigurtà li wieħed jista’ jaċċetta.  Il-pajjiż huwa tellief.

Daħlet realtà ġdida

2.  Jingħad x’jingħad, ir-reputazzjoni tagħna ser tkompli tieħu daqqa ta’ ħarta kbira.  Kienet parti mill-kontenut, mis-sustanza demokratika tagħna li nuru li għandna tant tħaddim tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem li kellna ġurnalista, opinjonista tal-kalibru tagħha.  Li kellna din il-persuna li setgħet tkompli dan fil-libertà u fis-sigurtà li konna kapaċi niggarantixxu u noffru.  Dan illum m’għadx nistgħu ngħiduh.  M’aħniex iktar fil-pożizzjoni li konna.  Minflok, daħlet realtà ġdida.  Daħlet issa li m’għadniex iktar fl-istess abbiltà li kellna.  Il-forzi tal-ordni m’għadhomx iktar organizzati u b’saħħtihom b’mod li jżommu dan milli jsir.

Inżilna pass ‘l isfel

3.  Id-demokrazija tagħna niżlet pass kbir ‘l isfel.  Ġejna fl-iskala ta’ stati oħra li fihom, ġurnalisti varji u li dejqu b’kitbiethom sabu ruħhom vittmi innoċenti ta’ delitti.  Spiċċaw inqatlu.  Ħajjithom tneħħiet.  Il-pinna u l-vuċi tagħhom ġiet eradikata minn wiċċ id-dinja.  Nafu li minkejja dak li ngħidu meta ġurnalista prominenti, bħal ma kienet, tinqatel bil-mod li ġiet maqtula, ma jkunx hemm ħafna li jieħdu eżempju minnha.  Il-biża’ tidħol.  Dawk li qabel setgħu jagħmlu kuraġġ biha ser joqogħdu lura.  Biex stat jerġa’ jibni l-ambjent u ċ-ċirkostanzi biex ikun hemm il-kontra jrid jgħaddi ħafna żmien.  Dik kienet il-pożizzjoni li kellna qabel xi ħadd ikkommetta dan id-delitt faħxi u mill-agħar.

Il-kriminalità kibret

4.  Hemm delinkwenza varja.  Hemm bnedmin li jikkommettu delitti f’ċirkostanzi varji u differenti.  Huma gravi.  Speċjalment meta dawn jiġu kommessi b’mezzi daqshekk koroh daqs dawn li qegħdin naraw.  Il-verità hija li tul dawn is-snin rajna wisq delitti li twettqu permezz tal-użu ta’ bombi mwaħħla f’karozzi.  Għal dan ma kienx hemm risposta tal-Istat.  Għal dan huwa iktar evidenti llum li s-settur tal-kriminalità akkwista spazju li fih jista’ jopera b’ferm iktar libertà milli kellu qabel.  Id-delitti li twettqu għadhom, sfortunatament, sallum mhux solvuti.  Issa għandna preċedent ieħor, iktar serju, iktar gravi.  Huwa delitt li twettaq fuq persuna li kienet prominenti fil-ħajja politika tagħna.  Proprju għalhekk li din mhix delinkwenza ordinarja, imma hija waħda politika.

Delitt politiku

5.  Għalhekk dan huwa delitt politiku.  Twettaq fuq persuna li kellha tiġi protetta.  Twettaq għax it-tessut demokratiku u dak tal-forzi tal-ordni ma marx ‘il quddiem, imma lura.  Ir-realtà politika turi li ma żidniex tul dawn is-snin, imma naqqasna proprju minħabba żewġ fatturi importanti.  L-ewwel: mhix prijorità fil-ħidma tal-Gvern li jdaħħal iktar kultura demokratika.  It-tieni: l-għażliet li saru fil-persuni li tneħħew u dawk li tqegħdu ma kinux, kif qed naraw, fl-abbiltà u l-kapaċità li jwieġbu għall-isfidi li għaddejjin minnhom illum.  Qegħdin fejn qegħdin proprju għax ġie traskurat u abbandunat dak li huwa d-dmir u d-dover, tal-amministrazzjoni tal-ġurnata, li twettaq.

Naffrontaw

6.  Proprju għalhekk li wieħed jitlob u jħares li jekk irridu li d-demokrazija timxi ‘l quddiem u tissaħħaħ, wieħed irid jieħu ċerti deċiżjonijiet.  Mir-realtà ma nistgħux naħirbu, imma naffrontawha.  Hawn, proprju fuq dan il-punt, li għandek żewħ xenarji li jitolbu t-tnejn tweġibiet ċerti.  L-ewwel: dak legali, u t-tieni: dak politiku.  F’dak legali għandu jkun hemm l-għodod, l-aqwa għad-disposizzjoni tagħna, sabiex wieħed jara li min wettaq id-delitt jinqabad u jitressaq.  Dan huwa mistenni mill-poplu tagħna fil-proċess li kull delitt minnu nnifsu jwelled.  Huwa l-minimu li jista’ jagħmel biex jagħti ġieħ u jrendi ġustizzja mal-memorja u l-membri tal-familja.  Biss, hemm aspett ieħor.

During his watch

7.  Hemm l-aspett politiku.  Dan ma jsegwix ir-regoli tal-liġi tal-Kodiċi Kriminali, imma jimxi għal rasu.  Hemm regoli li bihom, u fihom, wieħed jieħu r-responsabbiltà politika.  Kif sibt tant tajjeb f’dawn l-iljieli li ma nistax norqod fihom, fi kliem Rudolph W. Giuliani: “More than anyone, leaders should welcome being held accountable.  Nothing builds confidence in a leader more than a willingness to take responsibility for what happens during his watch”.  Din hija r-realtà li għandu dan il-Gvern quddiemu.  Dik li jifhem li dan id-delitt politiku seħħ taħtu.  Proprju għalhekk li f’soċjetà demokratika, f’dawn iċ-ċirkostanzi, wieħed irid jerfa’.

Ċirkostanzi straordinarji

8.  Jerfa’ għax huwa tajjeb għad-demokrazija li minnha tikber is-soċjetà tagħna.  Tikber fid-dimensjonijiet kollha tagħha.  Għandna ekonomija soda għax għandna demokrazija li wellditilha ambjent fejn taħdem.  Kif din tonqos, waħda tiġbed lill-oħra.  F’dawn il-jiem nittama li l-poplu ser jifhem ferm u ferm iktar dan.  Ser jifhem li għandu sħaba sewda u xejn sabiħa fuqu.  Ser jifhem li qiegħed iġorr dell politiku ikrah li mhuwiex faċli li jneħħi.  Dak li ġara, ma hemmx kliem biex wieħed jiddeskrivih.  Hemm biss il-bżonn li l-klassi politika tieqaf taħseb u tirreaġixxi tajjeb.  Dak li ma kellux jiġri, ġara.  Iċ-ċirkostanzi huma verament straordinarji, però mhumiex fl-aspett kriminali biss, imma wkoll f’dawk politiċi.