MINN HEMM FUQ

1. Matul il-ġimgħa fakkarna mument storiku. Dak li seħħ mitt sena ilu, meta żewġ partiti politiċi attivi sew f’pajjiżna, ingħaqdu. Dawk tal-Unione Politica Maltese u tal-Partit Demokratiku Nazzjonalista ġew f’daqqa nhar is-16 ta’ Jannar 1926. Minn hemm, dawk li bażikament kellhom l-istess ideat ġew jaħdmu taħt l-istess programm u ideali. Ġew reġistrati żewġ direzzjonijiet: l-ewwel, il-ħsieb li pajjiżna għandu jkun indipendenti; u t-tieni, dak ta’ programm soċjali bażat fuq id-duttrina soċjali l-iktar avvanzata tal-Knisja Kattolika. Kienu jafu x’inhuma jagħmlu. Kienu bnedmin ta’ kultura klassika, mimlijin b’esperjenza politika u integrata f’għajnejn il-poplu. Bnedmin li ħadmu ħafna u ppreparaw it-triq sabiex dan isir.

Meta nsemmu

2. Fil-politika mhuwiex faċli li tilħaq ftehim, iktar u iktar meta f’mumenti kien hemm diġà żewġ partiti jikkompetu elettoralment kontra xulxin. Meta nsemmu persuni bħal Sir Ugo Mifsud, Nerik Mizzi u Carmelo Mifsud Bonnici nifhmu li sar ħafna minnhom. Tnejn kienu kapijiet. Nannuwi kien is-Segretarju Ġenerali tal-Partit. Taw kollox għall-ideal politiku li kienu jemmnu fih. Wieħed intenzjonat sabiex il-poplu kien jista’ jingħata futur aqwa mill-preżent li kellu. Ma stagħnewx. Ġew attakkati u avversati, ħafna drabi inutilment. Però mietu bl-unur tagħhom intatt u f’postu. Imdawrin bi bnedmin li kienu kburin li kienu magħhom, li vvutawlhom u li bkewhom. Illum ninsabu hawn proprju mertu ta’ dan kollu.

Jista’

3. F’dan jitressaq l-argument li għal diversi li tul dawn il-mitt sena ġew fil-kuntatt mal-Partit Nazzjonalista, dan fisser ħafna affarijiet differenti. Però, meta ġie f’daqqa, kien ċar ħafna x’jirrappreżenta. Ma kienx partit tal-professjonisti. Anqas tal-estremisti. Wisq inqas ta’ reazzjonarji tal-lemin. Kien ta’ dawk li kienu kapaċi jħarsu b’serenità u attenzjoni lejn dak li kien għaddej u kif setgħu jħarsu ’l quddiem. Fil-moderazzjoni, mingħajr ma jonqos iż-żelu politiku sabiex wieħed jibdel. Jibdel, jirriforma u jintroduċi diversi miżuri soċjali. Kien dan il-Partit li kompla jibni fuq Stat Soċjali attent għall-kurrenti li kienu għaddejja. Kif ukoll kienu tweġiba għal dak li diversi movimenti politiċi oħra kellhom. Affrontaw il-kritika tas-Soċjaliżmu, tal-Komuniżmu, tal-Liberaliżmu u rreżistew il-Faxxiżmu u n-Nażiżmu.

Wirt storiku

4. F’dan għaddewlna wirt storiku doppju. L-ewwel, lil pajjiżna direttament. L-Indipendenza u d-dħul ta’ pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, b’mod partikolari. Iżda mhux biss. Minn ħdanu ħarġu diversi bnedmin li servew b’ideat ġodda u li kellhom il-kuraġġ li jieħdu toroq li oħrajn beżgħu jterrqu jew li baqgħu lura minnhom. F’kull perjodu f’dawn il-mitt sena li l-Partit jew kien fil-Gvern, inkella fl-Oppożizzjoni, kien ippreparat iservi. Proprju f’dan hemm it-tieni punt: dak li jixħet ir-responsabbiltà xejn faċli fuq dawk li huma deputati jew uffiċjali biex ikomplu għaddejjin bil-ħidma tagħhom illum. Biex ikomplu jibnu u jħarsu ’l quddiem sabiex il-Partit jibqa’ kredibbli, rilevanti u determinanti.

’Il quddiem

5. F’dan iktar, għalhekk, il-politika li rridu nkomplu nġorru b’intelliġenza tiddependi mhux mill-effimeru, imma mis-serjetà. Diversi bnedmin li għandhom id-dritt tal-vot għażlu l-Partit l-iktar għax kien dak li huwa dritt, serju u li taf fejn huwa sejjer. Seta’ kien hemm dgħjufijiet umani fl-imperfezzjoni normali, imma l-fatt jibqa’ li oġġettivament u mingħajr preġudizzji, wieħed jaċċetta li ġieb diversi kunsensi. Biss il-kunsens elettorali jiġi minn programm ċar u li wieħed ikun verament jemmen fih. Wieħed bażat fuq ideat ispirati mill-prinċipji Demokratiċi Nsara tagħna. Meta dan ma jseħħx, wieħed jibqa’ fejn hu.

Viżjoni

6. Il-Partit Nazzjonalista twaqqaf bi skop ċar. Għandu direzzjoni partikolari tiegħu bħala partit tal-massa. F’dan għandu l-melħ partikolari tiegħu. Meta dan jintilef, jiġi skartat jew mixħut ’il barra, jitlef l-effettività tiegħu. Ta’ dan kollu, m’hemmx ħlief lezzjonijiet passati. L-elezzjonijiet jintrebħu l-iktar għax tkun dak li verament il-poplu jistenna li tkun f’dan kollu. F’dan il-mument partikolari xejn faċli u mimli bi sfidi wieħed irid iħares li jipproteġi l-pedamenti sabiex ikun rilevanti u kredibbli. F’dan hemm sejħa politika li l-poplu qiegħed jitlob mingħandna. Hija okkażjoni unika li m’għandhiex tintilef. Waħda li titlob professjonalità, integrità u serjetà. Ideat, ħsieb veru marbut mar-realtà li qed ngħixu llum. F’dan, fuq il-Partit Nazzjonalista hemm ir-responsabbiltà li jassigura li jwettaq dan kollu sabiex issir il-bidla f’dawn il-gżejjer.

Dak li huwa l-Partit

7. F’dan ċert li dawk li kienu hemm mitt sena ilu, dawk li ġew iservu wara u li m’għadhomx magħna, qegħdin iħarsu lejna. Jaraw dak li nwettqu u fejn sejrin. Jittamaw li dan il-proġett politiku tagħhom jibqa’ għaddej, u fl-istess ħin jibqa’ jkun effettiv. Għandna dmir lejhom, u naħseb li minn hemm fuq nett qed iħarsu b’qalb kbira u tjubija. Inħarsu ’l quddiem biex inkomplu nservu sewwa sakemm nistgħu, u fl-istess ħin ma nittradux lil dawk li għandhom qed iħarsu lejna minn hemm fuq.

ATT DWAR IL-ĠUSTIZZJA RIPARATRIĊI - OFFENDER ASSESSMENT BOARD

33460. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Intern, is-Sigurtà u x-Xogħol: Jista’ l-Ministru jgħid kemm ġew diskussi u ppreparati rapporti mill-Offender Assessment Board ai termini tal-Att dwar il-Ġustizzja Riparatriċi matul is-sena 2025?

 

07/01/2026

 

ONOR. BYRON CAMILLERI: Ninsab infurmat li fis-sena 2025 ġew diskussi u preparati rapporti mill-Offender Assessment Board ai termini  tal-Att dwar Ġustizzja Riparatriċi mat-tlieta u ħamsin (53) rapport.

 

Seduta Numru 424

19/01/2026

ATT DWAR IL-ĠUSTIZZJA RIPARATRIĊI - PAROLE DOSSIERS

33459. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Intern, is-Sigurtà u x-Xogħol: Jista’ l-Ministru jgħid kemm ġew ippreparati Parole Dossiers ai termini tal-Att dwar il-Ġustizzja Riparatriċi matul is-sena 2025?

 

07/01/2026

 

ONOR. BYRON CAMILLERI: Ninsab infurmat li fis-sena 2025 ġew preparati u ċjoè saħansitra deċiżi mill-Bord tal-Parole ħamsin (50) Parole Dossiers.

 

Seduta Numru 424

19/01/2026

ATT DWAR IL-ĠUSTIZZJA RIPARATRIĊI – BORD TAL-PAROLE - RAPPORT ANNWALI

33458. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Intern, is-Sigurtà u x-Xogħol: Jista’ l-Ministru jgħid jekk ir-rapport annwali mill-Bord tal-Parole għall-2025 għaddiex għandu skont is-subartikolu (3) tal-artikolu 9 tal-Att dwar il-Ġustizzja Riparatriċi?

 

07/01/2026

 

ONOR. BYRON CAMILLERI: Ninsab infurmat li r-rapport annwali għas-sena 2025 ser jiġi preżentat fi żmien li ġej.

 

Seduta Numru 424

19/01/2026

ATT DWAR IL-ĠUSTIZZJA RIPARATRIĊI - BORD TAL-PAROLE – RAPPORT ANNWALI

33457. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Intern, is-Sigurtà u x-Xogħol: Jista’ l-Ministru jgħid jekk ir-rapport annwali mill-Bord tal-Parole għall-2025 ġiex ippreżentat skont is-subartikolu (4) tal-artikolu 9 tal-Att dwar il-Ġustizzja Riparatriċi?

 

07/01/2026

 

ONOR. BYRON CAMILLERI: Ninsab infurmat li r-rapport annwali għas-sena 2025 ser jiġi preżentat fi żmien li ġej.

 

Seduta Numru 424

19/01/2026

REĠISTRATUR TAL-QORTI (ĊIVILI) - FLUS MIĠBURA FI DRITTIJIET U SPEJJEŻ

33456. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja u r-Riforma tas-Settur tal-Kostruzzjoni: Jista’ l-Ministru jgħid kemm inġabru flus fi drittijiet u spejjeż dovuti lir-Reġistratur tal-Qorti (Ċivili) matul l-2025?

 

07/01/2026

 

ONOR. JONATHAN ATTARD: Ninforma lill-Onor. Interpellant illi matul is-sena 2025 is-somma ta’ drittijiet u spejjeż miġbura mir-Reġistratur tal-Qorti (Ċivili) kienet ta’ €5,048,358.85ċ.

 

Seduta Numru 424

19/01/2026

ATT DWAR IL-KUMMISSARJI GĦALL-ĠUSTIZZJA - PETIZZJONIJIET

33455. L-ONOR. CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Kultura, l-Artijiet u l-Gvern Lokali: Jista’ l-Ministru jgħid kemm tressqu petizzjonijiet taħt is-sistema kif stabbilita fl-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja, Kap. 291, matul is-sena 2025 u kemm minnhom ġew aċċettati u kemm ġew irrifjutati?

 

07/01/2026

 

ONOR. OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor. Interpellant biex jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

 

Seduta Numru 424

19/01/2026