Ma jridux lil min imerihom

1.Il-problema li numru ta’ drabi nara ‘l-politika tagħna tiffaċċja hija marbuta mal-mod ta’ kif wieħed jersaq lejha.  Il-metodu, il-formazzjoni kulturali jorbtu u fl-istess ħin jikkundizzjonaw il-linja li wieħed jieħu.  Hawn min jidher jgħix f’dinja fejn dak li jgħid irid jiġġustifikah il-ħin kollu, u hawn min le.  Bnedmin li draw li jgħidu tagħhom u daqshekk.  Ma hemmx udjenza, u anqas iridu waħda li tifhem u tgħarbel.  Vuċijiet, li minnhom infushom huma solitarji u, fl-istess ħin, maqtugħa mir-realtà tal-ħajja ta’ kull ġurnata.  Tista’ tara li qed tgħid is-sewwa u dak li qiegħed tipproponi huwa ta’ sustanza jekk kemm-il darba jkun hemm min jgħidlek tiegħu.  Id-diffikultà ġejja proprju mill-formazzjoni edukattiva.

2.       Il-verità hija li l-fatt li numru ta’ persuni li ġejjin mill-klassi politika qed jitrabbew f’ambjent edukattiv fejn huma maqtugħa mill-bqija tas-soċjetà qiegħed iġib dawn il-konsegwenzi.  Il-ħsieb li l-ulied għandhom jiġu protetti tant li ma jgħarfux li hemm barra hemm dinja differenti, fejn hemm bnedmin li jbatu biex jgħixu, huwa għal kollox żbaljat.  Il-ħsieb li f’ċerti istituzzjonijiet edukattivi hemm vantaġġ kbir għax it-tfal jiġu edukati ‘l bogħod mill-ħajja ta’ kull ġurnata, mir-realtajiet varji li tfal oħra jġibu magħhom, fih l-effetti negattivi tiegħu.  Hemm, jekk wieħed ma joqgħodx attent, jitwieled distakk intern fil-qalb tal-bniedem.  Wieħed li jwassal għall-konsegwenza li min jaġixxi, min jieħu ċerti deċiżjonijiet jew huwa parteċipi f’dan il-proċess ma jindunax, u wisq anqas jirrealizza, x’ser ikunu l-effetti negattivi li ser iġib fuq l-oħrajn.

3.             L-effett ta’ dan, fil-Kamra tad-Deputati, jidher il-ħin kollu.  Hemm uħud li huma parti mill-għeruq tas-soċjetà li mhux biss jitkellmu f’isimha imma huma rappreżentanti tagħha, mentri hemm oħrajn li avolja għandhom jitkellmu f’isimha, minflok jgħidu u jwettqu dak li ma tridx.  Hemm verament distakk bejn il-bilanċ intern li kull persuna għandu jkollha.  Dak li jitwieled bejn il-libertà tal-azzjoni u r-responsabbiltà tagħha.  L-iżvilupp stramb huwa fid-direzzjoni ta’ libertà mingħajr il-konsegwenzi tagħha.  Aġir fil-libertà li huwa l-kontra ta’ dak li jkun, u fir-realtà, kontro-produċenti.  Min jaġixxi tajjeb jikseb il-frott ta’ għemilu.  Min kontra le, anke jekk iż-żewġ azzjonijiet ikunu saru f’isem l-eżerċizzju tal-libertà.

4.                Il-Parlament jagħti lil kull membru opportunità unika: dik li jitkellem u jaġixxi f’post fejn id-demokrazija tagħna trid li jittieħdu d-deċiżjonijiet it-tajba.  Sfortunatament però, wieħed jinnota li qed titwieled dejjem iktar il-linja li min għandu din ir-responsabbiltà jista’ jitkellem ‘il bogħod mill-verità u l-fatti.  Jindirizza lill-poplu, u fl-istess ħin, jieħdu ‘l bogħod minn dak li hija r-realtà billi jgħid dak li ma hemmx jew jipprova jagħti x’jifhem li hemm, meta ma jkunx hemm.  Il-gidba, in-nuqqas ta’ verità, iddawwarha kif iddawwarha hekk tibqa’ u m’għandhiex xi forma ta’ ġustifikazzjoni, aktar u aktar meta qegħda tingħad fil-Parlament Malti.  Hemm politiċi li jridu jgħixu fid-dinja tagħhom, ma jimxux maż-żminijiet u l-agħar hu li jridu jġibu lil ħaddieħor f’dik id-dinja ta’ fantasija.

5.                Ngħid dan kollu, iktar u iktar din il-ġimgħa meta smajt diskors li pprova jmaqdar dak kollu li sar mill-Gvern.  Diġà l-linja, minnha nfisha, hija żbaljata.  Jista’ jogħġob widnejn uħud tal-istess fehma tal-persuna li qed jgħidu, però l-poplu hemm barra li jifhem u jgħarbel, inaqqaslu fil-kredibilità.  Kritika fl-arja maqtugħa hija, minnha nfisha, żbaljata.  Il-pajjiż jaf li sar ħafna xogħol tajjeb.  Jaf ukoll li, fid-dinja ta’ kuljum, mhux kollox jitwieled lest u perfett, imma jrid iż-żmien tiegħu.  Ebda bidla qawwija ma ġġib kollox jaħdem preċiż f’daqqa, imma trid il-ħin tagħha.  Xorta tibqa’ waħda qawwija, li minnha s-soċjetà ser issarraf il-ġid.  Ħadd ma ppretenda li l-leġislazzjoni varja li saret ser ikollha effett immedjat.  Meta daħħalna diversi artikoli ġodda biex nipproteġu aħjar lil uliedna fis-soċjetà kontra l-abbużi tal-lum, fosthom ir-Reġistru għall-Protezzjoni tal-Minuri, ħadd ma seta’ jippretendi li dawn ser ikunu effettivissimi mill-bidu.

6.             Bħalma anqas meta saru l-bidliet radikali tal-Ġustizzja Riparatriċi.  Ħadd ma seta’ jippretendi li f’daqqa waħda ser jibdew jitwettqu l-mirakli.  L-istess għall-bini tal-Akkademja tal-Pulizija kompletament ġdida.  Kull bidla fis-soċjetà trid tieħu l-ħin tagħha.  Meta ssir f’daqqa, l-esperjenza turik li ma tirnexxix.  Meta ssir gradwalment, pass pass, allura jkollha suċċess.  Dan hu dak li l-bnedmin normali jafu.  Dan hu li l-politiċi b’esperjenza jirrikonoxxu.  Biss ħaddieħor, fl-għaġġla tiegħu, jibqa’ jgħid dak li m’għandux u jagħmel dak li minnu ma tistennix.  Kieku jħalli lil min imerih, forsi ma jiżbaljax daqshekk.  Forsi kieku jisma’ l-vuċijiet kollha u mhux biss dawk li jagħtuh pjaċir, allura jkun ferm aħjar għalih, u għalina.  Is-soċjetà tista’ tinbidel f’direzzjonijiet varji.  Dmirna huwa li narawha miexja lejn it-tajjeb u għalhekk ser nibqgħu mmeruhom f’dak li jgħidu.

Kif inbidlet id-dinja

1. Għada l-Ewropa ser terġa’ tieqaf biex tiftakar li l-futur tagħha nbidel mal-waqa’ tal-Ħajt ta’ Berlin. Minn sitwazzjoni mill-iktar diffiċli bil-Punent iħares lejn il-possibilità ta’ gwerra nukleari, sibna f’daqqa waħda bidla nkredibbli. Waħda li, żgur mhux forsi, kienet miraklu proprju għax ħadd ma seta’ jemmen kif f’ħakka t’għajn kellhom jispiċċaw id-dittatorjati komunisti kollha wara xulxin. Ma stajniex nemmnu li dak li kien qiegħed iseħħ kien minnu. Minn sitwazzjoni fejn il-pajjiżi ħielsa setgħu jinħakmu mill-madmad Sovjetiku sibna ruħna f’pożizzjoni fejn illiberajna ruħna.

2. Ftit snin ilu dak kien ix-xenarju u min jaf kemm qattajna żmien f’laqgħat niddiskutu dan is-suġġett. Il-futur ma tantx kien jidher sabiħ għal ħafna bħali li riedu jaraw fejn ser iħarsu. Kien hemm arja qawwija ta’ pessimiżmu li ridna nikkumbattu sabiex inħarsu ‘l quddiem. F’Ewropa maqsuma, mimlija armamenti nukleari, b’diversi forzi militari mxerrda ma’ kullimkien ippreparati għal għonq xulxin ma tantx kien hemm prospetti mill-aqwa. Biss, f’dan kollu kellna ħolma waħda: dik li naraw id-dinja mibdula, ibda minn dak li kien qed jiġri f’pajjiżna.

3. Fl-aħħar ta’ l-1986 u l-bidu ta’ l-1987 konna għaddejjin minn mumenti ta’ tensjoni kbira. Ħadd ma jista’ jifhem dan jekk ma jkunx għadda minnu hu. Il-Partit Laburista kien qiegħed fl-aħħar xhur tat-tielet leġislatura tiegħu u li kien deċiż li jestendi sa l-aħħar jum possibbli. L-aġir kien mill-iktar żbaljat u anti-demokratiku, bi klikek ta’ nies iduru naħa u oħra, deċiżi li jipproteġu l-interessi personali tagħhom. B’ministri li kienu waslu sabiex jieħdu lura dak li s-sistema fewdali kienet tagħti lin-nobbiltà. Interessi kien hemm u sfortunatament ma kienux politiċi imma estensjoni ta’ dak li din setgħet tagħtihom.

4. Fortunatament ma qtajniex qalbna u minkejja d-dlam li konna qed naraw u ngħixu miegħu, xorta ħdimna għall-bidla. Din seħħet u llum il-ġurnata x-xenarju nbidel ta’ taħt fuq. M’hemmx dubju li llum imxejna sew u dak li kien jeżisti qabel illum m’għadux. Il-pajjiż ra dan kollu jseħħ quddiemu, l-ewwel, internament bit-tibdil fil-Gvern u dan fisser li d-demokrazija reġgħet ġiet restawrata u anzi bdiet titħaddem aħjar milli qatt kienet; u t-tieni, li bit-tneħħija tad-diversi dittaturi ta’ l-Unjoni Sovjetika s-sitwazzjoni Ewropea nbidlet.

5. Verament, il-bidla ta’ l-Istati minn ħidma dittatorjali għal waħda demokratika ma kenitx faċli, speċjalment fil-politika ekonomika. Dan għax it-tneħħija tar-restrizzjoni tal-libertà ma ġabitx awtomatikament ġid materjali. Dawn kellhom jibnu kollox mill-ġdid u hekk għamlu, però r-riżultati ma waslux mill-ewwel. Uħud ħadu r-ruħ wara ċertu żmien, oħrajn għadhom sallum ibatu. Għadhom ma rawx dik il-qabża fil-livell u kwalità tal-ħajja li qabel kienu qed jippretendu.

6. L-għaqda ta’ ħafna minnhom fl-Unjoni Ewropea serviethom, speċjalment dawk li daħlu fis-sistema ta’ l-Ewro u fis-Schengen, però għad hemm ħafna xogħol x’jista’ jsir. Hemm bidla fil-mentalità li ma tistax issir f’daqqa, imma biċċa biċċa. Il-kisba tal-libertà tagħhom kienet iebsa u hekk għadha. Ma hemmx dubju li l-kriżi finanzjarja ma ppermettitilhomx li jistgħu jfendu għal rashom, qisu ma ġara xejn. Ħafna sabu ruħhom iridu jnaqqsu s-salarji ta’ l-impjegati ta’ l-Istat u kellhom jieħdu diversi miżuri iebsa li ma kienux faċli li wieħed iniżżel.

7. Biss, xorta waħda l-kisba tal-libertà u indipendenza tagħhom hija pass kbir ‘il quddiem u minkejja kollox ħadd minnhom ma tgħaddilhom minn rashom li jmorru lura. Ir-restrizzjoni tad-demokrazija, in-nuqqas ta’ protezzjoni tad-drittijiet fundamentali ħadd ma jridhom lura. Il-kommemorazzjoni tal-waqgħa tal-Ħajt ta’ Berlin għalhekk tfakkarna f’dak li konna u b’hekk nibqgħu napprezzaw dejjem iktar dak li rnexxielna nkunu llum.

Dan l-artiklu deher fil-ġurnal Il-Mument tat-8 ta' Novembru 2009.