1. Hemm raħal
żgħir fl-Italja, mhux tant ‘il bgħid minna, bl-isem ta’ Nusco. Jgħixu fih madwar erbat’elef ruħ. Post merfugħ ‘il fuq fil-provinċja ta’
Avellino. Għandu veduti mill-isbaħ, arja
tajba u storja interessanti. Jingħad li
għadda minn hemm il-kmandant minn Kartaġni, Annibali, bl-iljunfanti tiegħu, li
l-leġġenda tirrakkonta li mitulu maqbuda fit-tajn. Iktar ‘il quddiem, il-Longobardi bnew kastell
strateġiku li għadu hemm, jidher. Post
li għadda mit-tbatija tal-faqar u l-miżerja, li wasslu lil diversi biex
jemigraw fl-Amerika Latina u l-Istati Uniti tal-Amerika. Post li ra ħidmet il-Partit Demokratiku
Kristjan ta’ Alcide de Gasperi jgħinu jieħu lura dinjità u ruħ.
Nusco fil-politika
2. Illum, Nusco
hija trasformata, nadifa u pjaċevoli.
Irid jiġi rikonoxxut li l-programm soċjali ta’ dak il-partit kien
strumentali biex bidel ħafna lil dak il-pajjiż u ‘l-poplu tiegħu. Għolla ‘l fuq u ġieb miegħu ġustizzja soċjali
lil ħafna. Mhux biss, imma kien xprun
sabiex diversi bnedmin daħlu fil-politika sabiex iservu. Ftit partiti jħarsu lejn din l-attività umana
minn din il-lenti. Ftit huma dawk li
jorbtuha mas-servizz lejn il-poplu u lejn il-proxxmu. Ftit jarawha f’dawl daqshekk nobbli,
indipendentement jekk wieħed, fl-aħħar tal-ġurnata, jispiċċax mexxej kbir u
nazzjonali.
Kungress tad-Demokrazija
Kristjana
3. Niftakar iktar
f’dan meta fl-1986, bħala żagħżugħ, kelli x-xorti li nsib ruħi preżenti nisma’
f’wieħed mill-aħħar kungressi tal-Partit Demokratiku Kristjan Taljan. Niftakar ċar lil Luigi Ciriaco De Mita, dak
iż-żmien segretarju politiku, jitkellem u jippreżenta r-rapport tiegħu. Erba’ sigħat sħaħ li fihom ma setax jieqaf,
fost ċapċip u kunsens ġenerali. Hemm
stajt immiss u nifhem ferm iktar dak li kont ilni nsegwi. Nifhem il-bnedmin, id-deputati,
il-kunsilliera u t-tesserati. Persuni ġejjin
minn kull rokna tas-soċjetà. Jagħtu
sehemhom f’għan wieħed: dak politiku.
Luigi Ciriaco De Mita
4. De Mita, raġel
twil, b’vuċi partikolari ma kellux, u wieħed irid jgħid ukoll li sallum għad
m’għandux, diffikultà biex jesprimi ruħu.
Ċar fil-ħsieb u fil-kliem. Imma
iktar minn hekk, kellu quddiemu l-kuntest storiku li kien qiegħed jitkellem
fih. Dak li wasslu sa dak
il-mument. U iktar minn hekk, proprju
fl-għarfien tal-istorja fejn irid imur ‘il quddiem. Fejn irid lill-poplu tiegħu biex jimxi iktar. Dan il-politiku serva fil-partit, imma
lill-pajjiż bħala Prim Ministru u ministru.
Kien fil-Parlament Taljan u dak Ewropew u baqa’, straordinarjament,
sallum iservi.
Fondamento stesso della
democrazia
5. Fost il-kotba
li għandi fil-librerija, hemm wieħed tiegħu.
Stampat fl-1988, it-titolu huwa Politica
e Istituzioni nell’Italia Repubblicana.
Ktieb li huwa mimli b’ideat u osservazzjonijiet, li f’ħafna sens għadhom
rilevanti sal-ġurnat tallum. Għandu
ħafna li jimmeritaw li nirriproduċi għalikom.
Ser nillimita ruħi għal dan: “Dobbiamo ricordare come, con il 1968 la
coscienza giovanile, e anche non giovanile, è venuta come inadeguata. Ma, anche dopo il 1968, i grandi mutamenti
della società nazionale hanno creato nei cittadini una consapevolezza sempre
crescente della inadeguatezza delle istituzioni e inoltre hanno messo in
evidenza un problema, che è tutt’ora irrisolto, nell’ordinamento generale del
paese: il problema della partecipazione. Questa è il fondamento stesso della
democrazia, perché significa il diritto del Cittadino di conoscere e
determinare la politica del proprio paese.”
Il-problema tal-parteċipazzjoni
6. Dak li ħass De
Mita għadu magħna sallum. Ir-raġunijiet
storiċi tiegħu nbidlu, imma hemm bażi u raġuni kostanti. Is-soċjetà tbati sabiex tiġbed bnedmin
fid-dinja għas-servizz pubbliku. Sija
f’dik tal-politika, kif ukoll fid-dinja reliġjuża. Tbati għax forsi ma tifhimhomx. Għax huwa diffiċli li wieħed jimpenja
ruħu. Iktar u iktar meta jagħraf li jrid
iwettaq sagrifiċċju kbir, tiegħu nnifsu, ta’ dak li l-bnedmin ġeneralment
isejħu “ħajja normali”. Jitlef dak li
huwa, u jsib ruħu f’dak li oħrajn jgħidu li huwa. Jipprova jkun ta’ għajnuna u servizz lil dawk
li, f’mumenti, jsibhom ma jridux imissu miegħu.
Ta’ dawk li jridu minnu, imma jiċħduh.
Jiċħduh fis-sens li ma jkunux iridu jkollhom x’jaqsmu miegħu, qisu jġorr
xi marda serja u kontaġġjuża.
Id-determinazzjoni
7. Nistgħu
nilmentaw kemm m’għadniex. Però, iktar
minn hekk, nikteb biex ngħid kemm għandna nirringrazzjaw lil dawk li jkomplu
jkunu ta’ servizz. Dawk li ma jieqfux, u
jibqgħu jippruvaw. Jagħtu eżempju b’ħajjithom. Jippruvaw jispiraw u, fl-istess ħin, jiftħu
orizzonti għal dawk li qed jaħsbuha.
Proprju għalhekk ktibt dan l-artikolu.
Wieħed u disgħin
8. Dan iktar
fid-dawl tal-fatt li De Mita twieled fit-2 ta’ Frar 1928 f’dan ir-raħal żgħir
ta’ Nusco. Illum, għalhekk, għandu
wieħed u disgħin sena. Età li fiha
diversi jqisuk li spiċċajt, li m’għandekx aktar x’tagħti. Imma hu, li kien fl-ogħla quċċati tal-pajjiż,
ma ddejjaqx, b’umiltà, jqiegħed ruħu għas-servizz mill-ġdid. Illum ilu mill-2014 jokkupa l-kariga ta’
Sindku ta’ Nusco, elett b’maġġoranza.
Wieħed fost ħames kunsilliera.
Baqa’ bniedem li jħobb lill-proxxmu u jagħti sehmu fil-ħajja
pubblika. Ma tantx għandi dubju li
l-formazzjoni Demokratika-Kristjana tiegħu żammitu milli jkun wieħed minn dawk
li jibqgħu jservu.
