1. Illum,
fil-ħarġa ta’ din il-gazzetta, qed jiġi ċelebrat Eddie Fenech Adami. Diversi diġà taw ix-xiehda tagħhom dwar dak
li kien messhom fih tul ħajtu.
L-attività tal-Ħamis fuq l-istazzjon tal-Partit, Net, kienet
f’postha. Diversi segwew dak kollu li
ħafna persuni validi, fiż-żmien raw u messew miegħu. Fil-mumenti tal-glorja u f’dawk
tad-dulur. Ħafna ddikjaraw aspett jew
ieħor ta’ dak li kien laqathom fih.
Ħafna rrakkuntaw dak li qallhom, dak li rawh iwettaq u dak li llum huwa,
fil-fatt, parti mill-patrimonju ta’ dan il-pajjiż.
Minn fejn beda
2. Ma kellux
triq faċli bħala Kap tal-Partit.
Niftakar ħafna minn dak iż-żmien, proprju għax ismu kien wieħed li
jissemma’ sew fil-familja waqt il-jum.
Ma ġiex, fil-bidu, aċċettat minn kull persuna fi ħdan il-Partit. Speċjalment minn dawk li kienu l-iktar fuq
il-lemin tiegħu. Fil-fatt, il-pass
determinanti tiegħu kien dak li jbiddel il-linja sabiex il-Partit jidħol lura
fil-linja ta’ partit taċ-Ċentru. Partit
li jħares lura u jwettaq il-missjoni tiegħu li jiddefendi ‘l-pajjiż, u
fl-istess ħin japplika l-politika soċjali mwielda mill-gwida tal-enċikliċi
tal-Papiet. Lura għal partit
Demokratiku-Nisrani.
Bid-demokrazija, u fid-demokrazija
3. Kellu rispett
lejn il-proċess demokratiku. Wieħed
mill-ewwel passi li nġiebu fis-seħħ kien dak li l-istrutturi tal-Partit jaħdmu
u jitħaddmu. Kunsill Amministrattiv kull
nhar ta’ Sibt. Kunsill Eżekuttiv kull
xahar, u l-Kunsill Ġenerali skont l-Istatut u l-bżonn politiku. Kull persuna kellha l-vuċi tagħha. Kien jassigura li kellu l-opinjonijiet ta’
diversi, avolja kien ovvju li tant kien jaf il-bnedmin madwaru li kien jaqta’
minn qabel dak li kienu ser jgħidu. Ma
kien faċli xejn li jamministra partit bejn l-1976 u l-1981, u mill-1981
sal-1987. Żewġ perjodi diffiċli ħafna u
kkumplikati mmens.
Żewġ mumenti fl-Oppożizzjoni
4. Fl-ewwel
leġislatura tiegħu bħala Kap tal-Oppożizzjoni kellu kontestazzjonijiet
varji. Ma ġiex aċċettat, u kien hemm min
kien esprima dubji fuq kemm il-proċess demokratiku fil-partit kien ħadem. Id-dubju huwa, kif nafu, parti mill-proċess
lejn iċ-ċertezza. U hekk ġara
miegħu. Ma kienx elitista u preċiżament,
anzi, kien iben il-poplu ħaddiem. Wild
il-proletarjat, li jifhem il-problemi u d-diffikultajiet li l-klassijiet
soċjali jmissu magħhom. Kien bena, biċċa
biċċa, ġabra ta’ bnedmin li ħadmu miegħu. Daqqa jaqblu, daqqa le. Imma ladarba tittieħed deċiżjoni, wieħed kien
jimxi magħha. Mhux monarkija, imma
demokrazija ħajja.
15 t’Ottubru 1879
5. Meta kien
fil-Parlament beda, biċċa biċċa, jieqaf lil Dom Mintoff, dak iż-żmien fl-aħjar
tal-potenza politika tiegħu fit-tieni leġislatura. Anki jekk kien hemm kampanja sistematika
kontra tiegħu li tipprova ċċekknu. Li
tipprova tpinġih, jum wara jum, b’nuċċali kbir u qisu xi tarbija politika
quddiem “il-ġgant”. Mhux biss, imma kien
hemm vuċi ta’ propaganda qawwija dominanti.
Dak iż-żmien ikkontrollata, immanipulata u toħnoq dak kollu li mhuwiex
parti mill-Gvern. Xorta kien effettiv
kontra kull kurrent. Proprju għalhekk
li, fil-15 t’Ottubru 1979, daħlu f’daru u farrkuha. Riedu jintimidawh, u miegħu lill-Partit
kollu. Seta’ telaq. Seta’, quddiem dan żarma, imma baqa’ hemm,
jaħdem.
12 ta’ Diċembru 1981
6. Kontra dak li
kienu qed jaħsbu. Kontra kull
kurrent. Fi stat fejn il-Gvern kien
iqassam il-ħin kollu. Fl-Elezzjoni
Ġenerali tal-1981, il-Partit Nazzjonalista, immexxi minnu, għeleb u rebaħ
il-maġġoranza tal-qlub tal-Maltin.
114,132 votant, 51% tal-poplu, kienu ddikjaraw li jridu Gvern ġdid. Kif nafu, imma, id-distretti kienu maħduma
biex min huwa fil-gvern ikollu iktar siġġijiet, b’maġġoranza ta’ tlieta:
34-31. Dan kien mument ieħor iebes ħafna
ta’ prova qawwija. Anki jekk kienu
kissrulu daru, xorta kien ġie kontestat internament u esternament. Kien hemm ġabra ta’ persuni li kienu
influwenti fl-opinjoni pubblika, fil-gazzetti, li kellhom il-ħsieb li l-linja
demokratika tiegħu ma kinetx biżżejjed.
Kien hemm dawk fosthom li kienu jinvokaw vjolenza għall-vjolenza
tal-Istat.
9 ta’ Mejju 1987
7. Wara l-itwal
leġislatura: ħames snin u ħames xhur.
Wara bidla fil-Mexxej tal-Partit Laburista. Wara kampanja twila, li bdiet bil-bojkott
tal-Parlament u kompliet b’Mass Meetings kull nhar ta’ Ħadd. Li ħaditna lkoll iż-Żejtun, niġu attakkati
bil-gass tad-dmugħ skadut u bil-ġabra ta’ vjolenti li l-Laburiżmu ta’ dak
iż-żmien kien, sfortunatament, ikkoltiva.
Li kellha l-mewt ta’ dak iż-żagħżugħ twajjeb u mill-iktar innoċenti,
Raymond Caruana. F’dan il-maltemp
politiku estern u intern, baqa’ jżomm il-boxxla interna tiegħu. Baqa’ jesiġi li d-demokrazija tieħu l-perkors
tagħha. Sabiex isiru l-emendi
Kostituzzjonali li bihom il-maġġoranza fil-voti ġiet garantita f’dik
parlamentari.
Prim Ministru (1981-1996)
8. Ma kienx
faċli f’dik it-tieni leġislatura fl-Oppożizzjoni, għax il-Partit Laburista
għamel minn kollox sabiex iżid u jġib lura għandu l-voti li kien tilef. Ma rnexxilux, minkejja l-pjaċiri kbar li
saru, speċjalment lejn l-aħħar tal-leġislatura.
Imma l-maġġoranza, minkejja kull tentazzjoni, hemm baqgħet. Ġiet konfermata wara triq twila u
diffiċli. Niftakar sew jum l-għadd
tal-voti. Niftakru wkoll dieħel
f’Kastilja jieħu l-ġurament, b’ġabra ta’ membri tal-Korp tal-Pulizija li kienu
telgħu ħdejh jiftħu l-folla li kienet bdiet tħoss l-arja tal-liberazzjoni minn
dittatura twila ta’ ħmistax-il sena.
Pass pass bdiet il-bidla fil-poter.
Ma kien faċli xejn għalih, imma rnexxilu jibdel.
Prim Ministru (1998-2004)
9. Għadda minn
diversi mumenti iebsa hawn ukoll. Lura
fl-Oppożizzjoni kien hemm min ried il-‘bidla’.
Kien hemm min ħaseb li issa kellu jitlaq. Imma żamm sod il-Partit, u taħt il-linja
tiegħu reġa’ ġieb maġġoranza f’elettorat fejn il-vot kien beda jsir iktar
likwidu minn qabel. Il-missjoni hemm
kienet lura għat-tbatija li ġġib maġġoranza tal-poplu li jivvutaw favur id-dħul
tagħna bħala membri sħaħ tal-Unjoni Ewropea.
Irnexxilu bl-għaqal tiegħu.
Irnexxilu jġib kunsens sabiex illum il-pajjiż qiegħed igawdi minn legat
uniku.
Wirt uniku
10. Pajjiżna
għandu ħafna x’jgħid dwar Eddie Fenech Adami.
Ċertament, kull persuna tiġi bl-esperjenza tagħha fil-ħajja tad-dinja,
imma huwa ħaqqu rispett u tifħir kbir.
Insellmulu u nawgurawlu, f’dan il-mument, għal iktar snin snin magħna.
